نقد و یادداشت فیلم

ایده تجمیع تمام قصه و شخصیت‌های یک فیلم در فضایی محدود مثل یک خانه، در سینمای یک دهه اخیر ایران نکته تازه‌ای نیست. دور تازه معضلات اقتصادی که از اوایل دهه 90 شمسی گریبان مناسبات تولید سینمای ایران را گرفت، بسیاری از فیلم‌های تولید شده در این دهه را به این شمایل از فیلمسازی نزدیک کرد. جمع شدن همه…

در اهمیت ویلیام وایلر در تاریخ سینما اگر بخواهیم یک دلیل بیاوریم او بعد از فرانک کاپرا و جان فورد، سومین کارگردانی است که اسکار بهترین کارگردانی را دریافت کرده است. او همچنین با ۱۲ بار نامزدی اسکار بهترین کارگردانی رکورددار بیشترین نامزدی در این رشته است. وایلر جایزه اسکار بهترین کارگردانی را در…

اطلاعات فیلم جرم های آینده اهمیت و اتصال مبنایی میان شیوه روایت‌گری و بدن انسان، همیشه محور اساسی آثار دیوید کراننبرگ بوده است. این قاعده در اثر متاخر او یعنی جنایت‌های آینده هم جاری است. کراننبرگ از بیان عریان و بعضا خشن رفتارهای خشنونت‌آمیز بدنی ابایی ندارد. اما نکته آنجاست که او این خشونت‌ها و…

فیلم مرد خاکستری (بر طبق حال و هوای اثر و دیالوگ‌هایی که بین شخصیت‌ها ردوبدل می‌شود، شاید اطلاق عنوان مرد بی‌نام و نشان، دقیق‌تر از ترجمه کلمه به کلمه عنوان فیلم باشد) با آن شروع درگیرکننده‌اش که مخاطب را به وسط یک ماجراجویی جاسوسی پرتاب کرده و با ترسیم موقعیت دراماتیکی که شخصیت اصلی‌اش را میان…

هرچند سال یک‌بار در سینمای ایران موجی غالب می‌شود. این موج‌ها تفاوتی در شکل فیلمنامه و روایت، فرم کارگردانی و ساختار فیلم ایجاد می‌کند که پس از آن تعداد زیادی از فیلم‌ها به آن سمت می‌روند. در چندسال اخیر میزانسن‌های شلوغ و پرتنش، قصه‌های پرپیچ و خم و البته بستر روایتی جنوبِ شهر و آدم‌های طبقه فرودست…

واقعیت این است که نقد و تماشای آثار مسعود کیمیایی (از جمله فیلم اعتراض) خیلی ارتباطی به ساخت و ساختار و قواعد دراماتیک روایت‌گری ندارد. کیمیایی قاب و تصویر و نور و رنگ و حال را خوب می‌شناسد. اما همزمان واقعیت این است که کیمیایی بیش از آنکه نگران انسجام و درهم تنیدگی ساختارمند خط روایی متنی و تصویری…

فیلم‌هایی چون ریو براو، بزرگ کردن بچه، داشتن و نداشتن و هاتاری را که کنار هم قرار دهیم فقط تعدادی از بهترین آثار یک فیلمساز را فهرست نکرده‌ایم بلکه قرار است بر مولف بودن او تاکید کنیم چنانکه می‌توان رد و امضای هاوارد هاکس را در همه این آثار جست‌وجو کرد. بدون شک هاکس از آن دست فیلمسازانی است که امضای…

فیلم پرده آخر ساخته واروژ کریم مسیحی یکی از مهم‌ترین و ماندگارترین آثار سینمای پس از انقلاب ایران است. اثری از یک کارگردان بسیار گزیده کار که در طول دوران فعالیت سینماییش تا به امروز تنها دو فیلم «پرده آخر» و «تردید» در کارنامه دارد. اما پرده آخر دارای چه ویژگی‌هایی است و مهم بودنش از چه بابت قابل…

معرفی، نقد و بررسی فیلم زالاوا زالاوا یک اتفاق قابل توجه و همزمان نادیده گرفته شده در سینمای ایران است. ارسلان امیری در زالاوا چند هدف را یکجا نشانه گرفته است. مهمتر از همه اینکه امیری بیش از آنکه دنبال بیان نظر و ایده و فلسفه‌ای باشد، تلاش کرده از ساخت فیلمش لذت ببرد. این ویژگی در شوخ طبعی گزنده و…

برادران کوئن و سینمایشان گرچه به تاریخ و جغرافیای هالیوود گره خورده‌اند، اما یک استثناء در قواعد سینمای هالیوود هستند که منطق فرمایشی آن بر برنتابیدن و حتی آن را به سخره گرفتن است. آن‌ها در دل هالیوود فیلم عامه‌پسند می‌ساختند اما در پایان همه قواعد ژانر را می‌شکستند و قصه را بر مبنای شانس و تصادف…

رازهای فیلمسازی رخشان بنی اعتماد به روایت خودش فیلم زیر پوست شهر یکی مهم‌ترین آثار رخشان بنی‌اعتماد به عنوان یکی از مهم‌ترین زنان کارگردان سینمای ایران است و چکیده نگاه او به اجتماع اطراف، شیوه واکاوی و تحلیلش از موقعیت‌های فرهنگی، تاریخی و سیاسی و البته دغدغه‌های انسانی و اخلاقی را نمایندگی…

فیلم مدرسه پیرمردها از چند وجه فیلم مهمی در تاریخ نیم قرن اخیر سینمای ایران است. از یکسو فیلم متعلق به دورانی است که ساخت فیلم‌هایی با داستان‌ها، رنگ‌ها و لحن‌های متفاوت و متنوع معنا داشت و در آن میان سینمای کودک و نوجوان هم سهم مهمی در سبد سینمای ایران داشت. سهمی که به ضرب و زور بودجه و جشنواره…

حالا و با تماشای دوباره فیلم رقص در غبار اولین ساخته سینمایی اصغر فرهادی و تمرکز بر نقاط ضعف و قوتی که در متن و ساختار آن دیده می‌شود، بهتر از قبل می‌توان مسیر پیشرفت او و بارقه‌هایی از نبوغش که بعدها در آثاری چون درباره الی و جدایی نادر از سیمین به اوج خود رسید را بررسی کرد. بدون شک، اصغر فرهادی با…

مریم بحرالعلومی در دومین ساخته بلند سینمایی خود فیلم شهربانو سراغ مضمونی رفته که برای تماشاگران سینمای ایران ناآشنا نیست. مضمون «زنِ ستمکشِ تنها» از آن دست مضامینی است که با کمی تأمل می‌توان نمونه‌هایی از آن را در طول چند دهه‌ گذشته به یاد آورد و البته تردیدی نیست که نام رخشان بنی‌اعتماد و برخی از…

سکانس آغازین فیلم علف‌زار با یک تعلیق کوتاه و آن شوک ویران‌گر پایانی، چیزی نیست که بیننده پی‌گیر فیلم‌های اجتماعی و تلخ سال‌های اخیر را به تماشای ادامه ماجرا ترغیب کند. انگار دوباره با فیلم دیگری از همین سری‌های تلخ اجتماعی طرفیم که می‌خواهند حتی به قیمت شکنجه و آزار مخاطب، تحت تأثیرش قرار دهند و با…

این حجم از ستایش‌نامه‌نویسی و هیجان زدگی در نقد فیلم زالاوا، که در خوش‌بینانه‌ترین حالت اثری متوسط با ضعف‌هایی آشکار در ساختار و متن است، هیچ نشانه‌ای جز وخامت حال و روز این سال‌های سینمای ایران را برای ما در بر ندارد. این‌طور به نظر می‌رسد که در دوران حکمفرمایی کمدی‌های سخیف و فیلم‌های بزن در رویی…

رقص در غبار اولین فیلم سینمایی اصغر فرهادی در مقام کارگردان، یک عاشقانه کاملا مردانه است بر محور آسیب‌های اجتماعی و فردی. رگه‌هایی آشنا در سینمای فرهادی با این تفاوت که در آثار بعدی فرهادی بیش از آنکه رگه احساسی و عاشقانه در روابط اهمیت پیدا کند، سویه مرتبط با آسیب‌های اجتماعی و فردی و البته اثرات…

قطعا کارگردانی که 6 بار نامزد اسکار بهترین کارگردانی شده و 2 بار جایزه بهترین کارگردانی را دریافت کرده یکی از تاثیرگذارترین فیلمسازان جهان است و به راحتی نمی‌توان از آن گذشت. استیون اسپیلبرگ همچنین با ۱۱ نامزدی و ۲ جایزه گلدن گلوب بهترین کارگردانی، رکورد بیشترین نامزدی بخش کارگردانی گلدن گلوب را هم…

فیلم آتابای غافلگیرکننده‌ترین فیلم چند سال اخیر سینمای ایران است. فیلمی اثر گذار و درگیرکننده که به راحتی می‌تواند سی سال فعالیت مداوم نیکی کریمی (بعنوان مطرح‌ترین بازیگر بعد از انقلاب) در سینما را تحت تاثیر خودش قرار دهد. آتابای آنقدر حساب شده و دقیق کارگردانی شده است که مخاطب جدی سینما را حسابی…

مسئله زن بودن و جهان زنانه به شکلی سالم و انسانی در مجموعه آثار آیدا پناهنده همواره مسئله کلیدی و سرنوشت ساز بوده است. از «ناهید» که سکوی معرفی جدی پناهنده به سینمای ایران بود و افتخارات بین‌المللی مطلوبی هم برای او به همراه داشت تا «اسرافیل» و حالا «تی تی». تاکید پناهنده به عنوان فیلمسازی که تلاش…

نه فقط نام دیوید گریفیث با تاریخ سینما گره خورده که تاریخ سینما مماس با او و سینمایش آغاز می‌شود یا دست کم می‌توان گفت او از نخستین کارگردان‌هایی است که به صنعت و هنر سینما هویت بخشید. در واقع او از پیشتازان و مهم‌ترین کارگردانان سینمای اهل آمریکا بود. او نه تنها در زمان خود شاهکارهای سینمایی خلق…

مسعود بخشی را پیش از فیلم یلدا با مستند کمیک و گزنده «تهران انار ندارد» و بعدتر با فیلم پر از حاشیه و از اکران به دور مانده «یک خانواده محترم» می‌شناختیم. زاویه نگاه و لحن بخشی در مستند «تهران انار ندارد» بسیار جسورانه و نوآورانه بود و این اثر را به یکی از مستندهای برجسته همان سال‌های نیمه دوم دهه…