در نقد و بررسی فیلم تی تی که آدم را برای فیلم بعدی پناهنده مشتاق می‌کند
مثل یک شکوفه

تی تی فیلم جسورانه و غافل‌گیرکننده‌ای است. در لحن روایت، در فرم قصه‌گویی و در مضمون. از این آخری شروع کنیم: فیلم‌های «جدی» و به اصطلاح «اجتماعی» روزگار ما، پر شده‌اند از فقر و اعتیاد و جرم و جنایت و دروغ و خیانت و سیاهی و نکبت؛‌ پر از مرگ کودکان، زجر زنان، خشونت، بهره‌کشی، آدم‌هایی که مدام سر هم عربده می‌کشند و دنبال کَندن از یکدیگرند... و همه این‌ها در میزانسن‌هایی پرتنش با دوربین‌هایی آزارگر. در…

نقد مفصلی بر فیلم ابلق نرگس آبیار
بوی نا از ویترین نو

«ابلق» آبیار فیلم پرادعایی است. هم می‌خواهد حرف گنده‌ای بزند هم در فرم بصری‌اش –دست‌کم در کارنامه کارگردان- دست به ماجراجویی‌هایی زده است. از حق نگذریم؛ دو سه سکانس خوب هم درش پیدا می‌شود (منهای بازی بهرام رادان در همان سکانس‌ها البته). مهم‌ترینش آن دو بار مواجهه «جلال» (رادان) با «راحله» (الناز شاکردوست) است که تعلیق روایی‌اش در اجرا هم نفس‌گیر و میخ‌کوب‌کننده از کار درآمده (سر کشیدن بطری شیر و…

نقد و بررسی فیلم لامینور داریوش مهرجویی
تشویش وقت پیر مغان

اینکه فیلم لامینور مهرجویی با هر متر و معیار سینمایی فیلم خیلی بدی است، گفت‌وگو ندارد. شلختگی و بی‌حوصلگی و سهل‌انگاری و بی‌خیالی، از جزءجزء اثر (از فیلمنامه تا اجرایش) می‌بارد. حقیقتش جز این هم انتظاری نمی‌رفت. از کارگردانی که در ۱۵ سال اخیر فعالیت حرفه‌ای‌اش، «طهران؛ روزهای آشنایی»، «آسمان محبوب»، «چه خوبه که برگشتی» و «اشباح» را ساخته -همه بی‌استثنا با دُزهایی مختلفی از آن شلختگی و سهل‌انگاری-…

نقد و بررسی فیلم علفزار کاظم دانشی
جنایت و مقامات

سکانس آغازین فیلم علف‌زار با یک تعلیق کوتاه و آن شوک ویران‌گر پایانی، چیزی نیست که بیننده پی‌گیر فیلم‌های اجتماعی و تلخ سال‌های اخیر را به تماشای ادامه ماجرا ترغیب کند. انگار دوباره با فیلم دیگری از همین سری‌های تلخ اجتماعی طرفیم که می‌خواهند حتی به قیمت شکنجه و آزار مخاطب، تحت تأثیرش قرار دهند و با خلع سلاح عاطفی و روانی‌اش، کاری کنند که دیگر توان فکر و تحلیل درباره آنچه روی پرده می‌بیند را…

نقدی بر قسمت اول سریال یاغی
کارت‌های رو نشده

قسمت اول سریال یاغی، همان چیزی است که از محمد کارت انتظار داریم. تداوم مسیری در فیلمسازی که پیش از این، آن را در مستندهایش، فیلم کوتاهش «بچه‌خور» و فیلم بلندش «شنای پروانه» دیده بودیم؛ حالا این بار در قالب یک سریال: فضاهای چرک و سیاه پایین‌شهری، حاشیه‌نشین‌های به ته‌خط‌ رسیده‌ای که چیزی برای باختن ندارند و به هر جرم و خلافی تن می‌‌دهند و البته گنده‌لات‌هایی از همان قماش، که از بی‌اخلاقی و رذالت…

نقد و بررسی فیلم جنایت بی دقت
اگرچه صنعت بسیار در عبارت کرد…

درباره‌ فیلم جنایت بی‌دقت حرف‌های «خفن» زیاد گفته‌اند؛ چیزهایی از این قبیل ‌که «فیلم جزمیت ذهنی مخاطب نسبت به یک روایت تاریخی را به چالش می‌کشد؛ با بهره‌گیری از سیالیت زمان در روایت، به نمایشِ امتدادِ گذشته تا اکنون می‌رسد؛ نشان‌مان می‌دهد که چگونه یک ملت به شکلی ناخلاصی‌ناپذیر در چنبره‌ تقدیر محتومش اسیر می‌ماند؛ و از قدرت هنر در تغییر سرانجام رخدادی که سال‌ها قبل به پایان رسیده است می‌گوید.» همه…

نقد و بررسی فیلم آتابای ساخته نیکی کریمی
در اهمیت اندازه

«کلارا خانِس» شاعر اسپانیایی شعری قریب به این مضمون دارد که «تمام درها را قفل کرده‌ام/ پنجره‌ها را بسته‌ام/ تنها لای پرده‌ها را/ اندکی باز گذاشته‌ام». راوی این شعر می‌تواند کاظم آتابای باشد. قهرمان سومین فیلم بلند نیکی کریمی. فیلمی ساده و سرراست اما چنان گرم و پراحساس که با هیچ‌ خطی نمی‌توان آن را به دو اثر سینمایی قبلی فیلمساز چسباند. جست‌وجو برای پیدا کردن ریشه این تفاوت، خیلی زود ما را به یک…

نقد و بررسی مستند دو سر برد دو سر باخت آزاده مسیح زاده
باتلاق حقیقت

بین مستندهای ایرانی سال‌های اخیر که یک آدم واقعی را سوژه (همان «قهرمان») فیلم خود کرده‌اند، «دو سر برد دو سر باخت» رویکرد کمیابی دارد. در بیشتر این مستندها، وقتی شخصیت اصلی فیلم، چهره موفق یا مؤثری است که حالا بناست شرح تجربیات گرانبهای زندگی‌اش را بگوید، فیلمساز نگاهی از پایین توأم با احترام و ستایش به سوژه دارد. در آثاری هم که سراغ افرادی با روحیات عجیب و غریب و حتی مریض رفته‌اند –آدم‌هایی که…

نقد و بررسی فیلم قهرمان اصغر فرهادی
مرد جان به لب‌رسیده را چه نامند؟

داستان فیلم قهرمان اصغر فرهادی مثل فیلم‌های قبلی او، این بار هم در ۳ پرده روایت می‌شود؛ در پرده اول، مردی («رحیم»/ امیر جدیدی) بر اثر ملغمه‌ای از انگیزه‌های خیرخواهانه و وضعیت پیچیده‌ای که گرفتارش شده، تصمیم اخلاقی بزرگی می‌گیرد. توجه رسانه‌ها و مردم به اقدام او، از رحیم قهرمانی برای جامعه‌اش می‌سازد. البته یک قهرمان «ظاهری»، چون برای ما -که در سالن سینما نشسته‌ایم و دلایل و پیش‌زمینه رفتارش را…

نقد و بررسی اپیزود ریحانه فیلم دعوت اثر ابراهیم حاتمی‌کیا
استثنا در کارنامه ابراهیم

دعوت (که قصه ریحانه هم یکی از اپیزودهای آن بوده) تنها فیلم ابراهیم حاتمی‌کیاست که در آن از مضمون‌هایی مثل دفاع و مقاومت و سیاست خبری نیست. تنها فیلم او که فیلمنامه‌اش را با همکاری یک زن (چیستا یثربی) نوشته و تنها فیلمش که در آن نه تفنگی می‌بینیم و نه گلوله‌ای شلیک می‌شود. اتفاقی که حتی در فیلم‌های غیرجنگی حاتمی‌کیا هم (آژانس شیشه‌ای، به رنگ ارغوان، به نام پدر، گزارش یک جشن و این آخری خروج) نیفتاده…

نقد و بررسی فیلم کوتاه بچه خور
گامی بلند به سوی شنای پروانه

«بچه‌خور» در همان حال و هوایی می‌گذرد که «کارت» نمونه اعلا و اَتَمش را بعداً در «شنای پروانه» نشان‌مان داد. قصه آدم‌هایی در بیغوله‌های چرک و تنگ و تاریک، که زندگی‌شان به انواع فقر و فاقه و قساوت و شقاوت و جرم و جُنحه آراسته است. آدم‌هایی که در اصطلاح رایج صداوسیمایی، بهشان «اراذل و اوباش» می‌گویند. و موقعیتی نفس‌گیر و پیچیده: قمار بر سر به دست آوردن دختری کم‌سن و سال. و باز مثل شنای پروانه،…

نقد و بررسی فیلم سرخ پوست
مسحورکننده؛ با یک لطمه مهلک

راستش قصه و اجرای فیلم سرخ پوست آن‌قدر به فهم داستانی و سینمایی مخاطبش احترام گذاشته و دست‌کمش نگرفته و همه چیز را (در جزئیات و کلیات) به بالاترین کیفیت ساخته که حرف زدن از اِشکال مهم و پایه‌ایِ فیلمنامه‌اش کار راحتی نیست. دومین فیلم نیما جاویدی که با وجود تفاوت‌های فراوان، شباهت‌های غریبی هم به کار اولش دارد؛ لوکیشن محدود و تقریباً بسته، شخصیت‌های فرعی متعدد که در داستان می‌آیند و می‌روند و…

نقدی بر فیلم متری شیش و نیم
مسئله نیمه اول، نیمه دوم

نیمه اول فیلم متری شیش و نیم نمونه‌ای جذاب از یک فیلم پر تعلیق دزد و پلیسی است. اگر اغراق نباشد، شاید حتی بهترین اثر سینمای ما در بین این‌گونه فیلم‌هاست. بعید می‌دانم در نیم ساعت، سه‌ربع اول تماشای فیلم، کسی به ساعتش نگاه کرده باشد. قصه از جایی تقریباً‌ دور از یکی از شخصیت‌های محوری‌اش شروع می‌شود؛ وقتی ما و پلیس‌ها هیچ‌کدام حتی در حد اسم هم سرنخی از او نداریم و بعد قدم‌به‌قدم، از آن آدم