نقد و یادداشت سریال

شاید بهترین تعبیر برای توصیف اهمیت و جذابیت برنامه سپنج، همان فرش گران‌مایه و تاریخی زیرپای مجری و مهمانان برنامه است. مجموع قسمت‌های سپنج (همچون تکه‌های فرش چندپاره‌ی ارزشمند) در کنار هم، گنجینه‌ای ارزشمند از مفاهیم انسانی، اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی را تشکیل می‌دهد. از این رو است که لذت تماشای این…

موسیقی سریال‌هایی که به نوعی آخرالزمانی‌اند اغلب صدایی آشنا دارند، صداهای الکترونیک، کشدار و زنگ‌داری که خبر از آشفتگی اوضاع و در عین حال پایانی نزدیک می‌دهند. وقتی می‌گوییم آخرالزمانی، ممکن است اولین تصویری که به ذهن می‌رسد، تصویر زامبی‌هایی باشد که با صورت‌های ناخوشایند به دنبال آدم‌ها هستند تا…

قسمت دوم سریال «هزار و یک شب» ساخته مصطفی کیایی، همچنان در مسیر روایت چندلایه‌اش پیش می‌رود؛ روایتی که تلاش می‌کند میان معمای گم‌شدن آشیان، وضعیت درمانی شیما، و بحران‌های خانوادگی و اقتصادی شخصیت‌ها تعادلی دراماتیک ایجاد کند. این قسمت، برخلاف اپیزود پیشین که ساختار مشخص‌تری داشت، در فضایی آشفته و…

قصه‌های فولکلور، منبع فوق العاده‌ای برای اقتباس به حساب می‌‌آیند که می‌توان در مدیوم‌های مختلف نمایشی از آن بهره گرفت. کاری که در کشورهای مختلف جهان از شرق تا غرب و شمال تا جنوب صورت گرفته و فیلمنامه‌های زیادی بر این اساس شکل گرفته‌اند. ادبیات کشورمان نیز چنته پری از قصه‌های جذاب و متکی بر تخیل دارد…

قسمت نخست سریال «هزار و یک شب» ساخته مصطفی کیایی نشان می‌دهد که این کارگردان، پس از تجربه‌های موفق در سینما و تلویزیون، این بار قصد دارد وارد قلمرویی پیچیده‌تر و جاه‌طلبانه‌تر شود؛ قلمرویی که ترکیبی از درام جنایی، تعلیق روان‌شناختی و رگه‌هایی از رئالیسم تلخ شهری است. این قسمت آغاز یک جهان ملتهب،…

وقتی در سریالی سازنده/سازندگان تصمیم می‌گیرند جهانی تازه بسازند، انتظار یک ریتم تند و آشنا -که مُد این روزهای همه ساخته‌های سریالی شده- نشدنی است. داستان‌هایی که پیش از هر چیز نیاز به بستر دارند، باید زمان بگیرند تا آن بستر برای مخاطب تصویر شود: قواعد جهانِ تازه، لحنِ روایت، روابط میان شخصیت‌ها و…

سریال‌هایی با تعداد قسمت زیاد، شبیه به دوی امدادی هستند که در هر مرحله دونده‌ای باید چوب امدادی را به دیگری داده و به کمک یکدیگر به خط پایان برسانند. در پنج قسمت نخست، خط و ربط قصه تا حدود زیادی مشخص شده و شخصیت‌های اصلی و گاه مکمل به تماشاگران سریال معرفی می‌شوند. سریال شغال؛ آنچه بهتر است بدانید…

در خاکستری وهم‌آلود شب، خودش را به کارخانه رساند. بی سلام و علیک روی یک زخم کهنه را  با حضورش کَند و بحث که درگرفت یک صندلی در آن اتاق به هم ریخته را گذاشت جلویش تا برای ادامه بحث درفضایی آرام آماده شود و گفت: بِشین بِبینیم چِمونه... اگر از قسمت اول سریال هزار‌ و‌ یک شب به کارگردانی مصطفی کیایی…

در روزگاری که بخشی از تولیدات شبکه نمایش خانگی به دلیل ریتم کند، پیچیدگی‌های غیرضروری یا فاصله گرفتن از دغدغه‌های روزمره جامعه نمی‌تواند مخاطب گسترده را با خود همراه کند، سریال «شغال» به کارگردانی بهرنگ توفیقی نمونه‌ای قابل‌توجه از یک انتخاب کمتر دیده‌شده اما کاملاً آگاهانه است: عامه‌پسند بودن به…

درام‌های دادگاهی که نمونه‌های درخشانی هم در تاریخ سینما دارد، بسیار متکی بر قهرمان و ضدقهرمان است که اولی به دنبال دلایلی برای اثبات بی‌گناهی شخصیت محوری است و دومی موانع مختلفی را در این مسیر خلق می‌کند. عموما هم جبهه قهرمان چربش بیشتری داشته و تماشاگر نیز با آن همذات‌پنداری حداکثری دارد. معرفی…

خیلی رویداد مبارکی است که بازار محتوا در ایران و جهان هر روز شلوغ‌تر می‌شود. فقط کافی است سری به یوتیوب بزنیم تا با انبوهی از تولیدات سرگرم‌کننده فارسی‌زبان روبه‌رو شویم: چالش‌ها، گیم‌ها، ری‌اکت‌ها، گفت‌وگوهای سبک، تاک‍شو با چهره‌های مشهور، و ده‌ها شکل تازه از سرگرمیِ شیرین و سرخوشانه. این تولیدات…

سریال محکوم از همان قسمت‌های آغازین نشان می‌دهد که با اثری صرفاً سرگرم‌کننده طرف نیستیم؛ بلکه با درامی اجتماعی–پلیسی روبه‌رو هستیم که تلاش می‌کند پیچیدگی‌های جامعه امروز را از زاویه دیدی واقع‌گرایانه روایت کند. قصه پرکشش، فرم یکدست و ریتم حساب‌شده کارگردان باعث شده تا سریال مخاطب را…

درام‌های دادگاهی معمولاً بر تضاد میان حقیقت و قانون بنا می‌شوند؛ جایی که عدالت در مسیر رسیدن به حقیقت، با موانع اخلاقی، سیاسی و حتی احساسی روبه‌رو می‌شود. در «محکوم»، نسرین نماد این جدال است؛ زنی که میان وظیفه‌ی حرفه‌ای‌اش به عنوان دادیار و احساس مادری‌اش، مدام در رفت‌و‌برگشت است. تلاش او برای کشف…

سریال‌های جنایی براساس یک سری فرمول مشخص و در عین حال آشنا برای مخاطب شکل می‌گیرند که اسکلت فیلمنامه را شکل داده و قصه را جلو می‌برند. این قبیل فرمول‌ها در سریال‌های جنایی ایرانی نیز مورد استفاده قرار گرفته و نقش مهمی در پیشبرد آن دارند. برای نمونه می‌توان به سریال (محکوم) ساخته سیامک مردانه اشاره…

بی‌شک یکی از لحظه‌های غافلگیرکننده سریال محکوم را باید سکانسی دانست که بهمن خود را به پلیس معرفی می‌کند. این غافلگیری نه لزوما به دلیل کنش کاراکتر که به دلیل حضور رامین پرچمی به عنوان بازیگر نقش بهمن در این سریال بود. در واقع «رامین پرچمی» پس از سال‌ها دوری و فاصله اجباری از عرصه بازیگری که ناشی از…

اکنون با گذشت پنجاه قسمت از تاک‌شو اکنون، می‌توان پارامترهای حائز اهمیت در تولید برنامه‌های مشابه به منزله بهره‌گیری از تجربیات برنامه‌های گفتگومحور فرهنگی موفق (که اغلب بر گفت‌وگوهای عمیق در حوزه‌های هنر، ادبیات، جامعه‌شناسی و مسائل انسانی تمرکز دارند) را شمرد و به جنبه‌های محتوایی، تولیدی و تعاملی…

در سال ۱۴۰۵، بازار تولید سریال‌های کمدی در همه پلتفرم‌های نمایش خانگی با کمبود جدی مواجه شده است؛ تولیدات بلندمدت یا جاه‌طلبانه کمدی -شاید- به دلایل مالی متوقف‌اند یا زمان‌بندی و ریسک‌های تولید باعث کاهش ساخت چنین آثاری شده است. پس از سال‌ها که سریال‌هایی چون نیسان آبی، روزی روزگاری مریخ، مگه تموم…

کلمه‌هایی که سکوت را می‌آرایند ناگاه به تصاویری بدل می‌شوند که دنیای فیلم و سریال را آذین می‌بندند. کتاب‌ها، فیلم می‌شوند و شخصیت‌های داستان‌ها پا به دنیای متحرک تصویر می‌گذارند. قصه، قصه تازه‌ای نیست اما در این ایام بیشتر بدان توجه شده است. ادبیات دوباره با فیلم و سریال رفاقتش را آغاز کرده هرچند که…

موسیقی ملل در هر ورژنی جذاب است. چه جدی‌اش، چه شوخی‌اش. خاطرتان باشد همۀ ما در کودکی، بارها و بارها دلمان خواسته خودمان را جای خواننده‌های هندی جا بزنیم و با ادا و اطوارهای ویژه آن‌ها، تلاش کنیم هم خودمان دلمان شاد شود هم دیگران را بخندانیم. یا کافی‌ست که دستی بر ساز داشته باشید و بدون هیچ پیش…

قسمت نهم سریال «محکوم» نقطه عطفی در روایت این درام جنایی‌ـ‌روان‌شناختی است؛ جایی که معمای قتل، از سطح یک پرونده پلیسی فراتر می‌رود و به عرصه‌ای اخلاقی و انسانی گام می‌گذارد. اگر در قسمت‌های ابتدایی، مخاطب درگیر کشف قاتل و دنبال کردن ردپاهای پلیسی بود، در این اپیزود، مفهوم «قضاوت» به عنوان محور…

سال‌ها بود که اسماعیل محرابی را به عنوان بازیگر یک سریال ندیده بودیم، در حالی که او را از سریال‌هایش می‌شناختیم و حتی می‌توان گفت او نمادی نوستالژیک از سریال‌های تلویزیونی به ویژه دهه  60 در ذهن ماست. آینه، خانه سبز، هزاردستان از جمله سریال‌هایی است که خاطره ما را به نام و چهره او گره می‌زند. معرفی…

در سال‌های اخیر، شبکه نمایش خانگی ایران بیش از هر زمان دیگری به ژانر جنایی و معمایی روی خوش نشان داده است؛ از آثاری با ساختار کلاسیک چون پوست شیر و زخم کاری گرفته تا روایت‌هایی مدرن‌تر با گرایش روان‌شناسانه. در این میان، محکوم ساخته‌ سیامک مردانه را می‌توان یکی از معدود تجربه‌هایی دانست که سعی دارد…