نقدهای قدیمی به موفق‌ترین فیلم رسول صدرعاملی را ورق زده‌ایم
من ترانه 15 سال دارم؛ درخشش ابدی

رسول صدرعاملی که از همان ابتدای کار فیلمسازی توانایی‌های خود را ثابت کرده بود، با استفاده از فضای باز پیش‌آمده پس از دوم خرداد ۷۶، دوره تازه‌ای از فعالیت خود را آغاز کرد. دختری با کفش‌های کتانی (۱۳۷۸) روایتی از دختری نوجوان بود که در دل شهر به‌دنبال هویت خود می‌گشت. فیلم با استقبال منتقدان روبه‌رو…

نگاهی به تاریخچه اکران نوروزی – قسمت چهارم: از ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰
اکران نوروزی دهه ۹۰؛ سیر صعودی تا سقوط

تا میانه‌های دهه 90، وضع به همان منوال سال‌های پایانی دهه 80 بود و بحران مخاطب به‌شکلی فاحش در سینمای ایران خودنمایی می‌کرد. اما از سال 95 با رشد قابل ملاحظه‌ای در تعداد تماشاگران روبه‌رو می‌شویم (هر چند این آمار هم به‌هیچ‌وجه قابل‌مقایسه با آمار دهه 60 و اوایل دهه 70 نیست). این فراز و فرود از اهمیت…

نگاهی به تاریخچه اکران نوروزی – قسمت سوم: از ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹
اکران نوروزی دهه ۸۰؛ اعاده حیثیت در دوران تاریک

سقوط آزاد اقتصادی سینمای ایران در دهه 80 هم ادامه یافت. تعداد مخاطبان سالیانه سینمای ایران که در انتهای دهه 60 به بیش از 80 میلیون رسیده بود، در انتهای دهه 80 به 10 میلیون نفر کاهش یافت. با در نظر گرفتن این‌که جمعیت ایران در این دو دهه حدود 20 میلیون نفر افزایش یافته بود، این سقوط شدید نشان‌دهنده…

نگاهی به تاریخچه اکران نوروزی – قسمت دوم: از ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۹
اکران نوروزی دهه ۷۰؛ از شام تا بام

دهه 1370، آغاز افول اقتصادی سینمای ایران بود. بعد از فروش – در مقیاس ایران – شگفت‌انگیز بیش از 81 میلیون قطعه بلیت در سال 1369، از سال 1370 با کاهش تقریباً مستمر آمار مخاطبان سینمای ایران روبه‌روییم؛ آماری که در انتهای دهه 70 به حدود 30 میلیون قطعه بلیت در سال رسید. اکران نوروزی هم در این دهه –…

نگاهی به تاریخچه اکران نوروزی - قسمت اول: از ۱۳۶۳ تا ۱۳۶۹
اکران نوروزی دهه ۶۰؛ دور از مخاطب

اکران نوروزی تا پیش از پیروزی انقلاب معنای ویژه‌ای داشت و زمانی بود برای نمایش فیلم‌هایی سرگرم‌کننده تا خانواده‌ها بتوانند اوقات مفرحی را در سینما سپری کنند. اما شرایط بعد از پیروزی انقلاب تغییر کرد. تا قبل از سال 1363، اکران نوروزی عملاٌ بی‌اهمیت (اگر نگوییم بی‌معنا) بود. از سویی، وضعیت نامشخص…

مروری بر اظهار نظر منتقدان درباره کیفیت بازی وثوقی
بهروز وثوقی؛ همیشه ستاره

تاریخ سینما عموماً با ستاره‌هایش مهربان است. کافی است یک حضور به‌یادماندنی در کارنامه داشته باشید تا سینمادوستان هرگز شما را فراموش نکنند. زمان می‌گذرد و سلیقه‌ها تغییر می‌کند اما ارزش یک خاطره‌سازی سینمایی هیچ‌گاه از بین نمی‌رود. بهروز وثوقی نه یک خاطره، بلکه خاطرات فراوانی برای تمام علاقه‌مندان…

نگاهی به فیلم یلدا ساخته مسعود بخشی
یک هیچ بزرگ

فیلم یلدا سومین اثر مهم مسعود بخشی –بعد از مستند تحسین‌شده «تهران انار ندارد» و فیلم پرحاشیه و توقیف‌شده «یک خانواده محترم» – هرچند موفقیت‌های قابل‌توجهی– از جمله جایزه ویژه هیأت داوران در بخش سینمای جهان از جشنواره ساندنس – را کسب کرد اما شاید بدترین ساخته او باشد: فیلمی با ظاهری جسورانه،…

در چنین روزی فیلم دوست‌داشتنی علی حاتمی اکران شد
فیلم کمال الملک؛ ذات تکرارشونده تاریخ

تاریخ هنر، پر است از هنرمندانی که در زمان حیات خود به‌اندازه شایستگی‌شان قدر ندیدند و پس از مرگ بود که به جایگاه شایسته‌ای دست یافتند. اما شاید کمتر فیلمسازی در تاریخ سینمای ایران به‌اندازه زنده‌یاد علی حاتمی با چنین شرایطی مواجه شده باشد. این سوءتفاهم‌ها، به‌خصوص به‌واسطه جنس ویژه دلبستگی حاتمی به…

نقدهای قدیمی به اثر جاودانه بهرام بیضایی را مرور کرده‌ایم
باشو غریبه کوچک؛ فیلم زندگی همه بچه‌های ایران

بعد از توقیف دو فیلم چریکه تارا و مرگ یزدگرد به‌دلیل بحث پوشش بازیگران زن، بهرام بیضایی به‌سراغ ساخت فیلمی با عنوان باشو غریبه کوچک رفت. فیلم در سال 64 آماده نمایش شد اما ظاهراً تهیه‌کننده این فیلم پس از مشاهده نتیجه نهایی، تمایلی به درخواست پروانه نمایش از خود نشان نداد. نگاه متفاوت بیضایی به پدیده…

نقدی بر فیلم حکم تجدید نظر
هدر رفته

حکم تجدید نظر تلاشی ناکام برای بیرون‌کشیدن مسیری تازه از دل الگویی تکراری است. اولین فیلمِ بلندِ سینمایی محمدامین کریم‌پور با موقعیتی شروع می‌شود که – از فرط تکرار در فیلم‌های یک دهه اخیر سینمای ایران – به‌سرعت کلیشه‌های فراوانی را به ذهن متبادر می‌کند. شخصیت اصلی فیلم، زنی (با بازی ژاله صامتی) است…

نگاهی به فیلم «پوست» ساخته بهمن و بهرام ارک
قلب تو، قلب پرنده

داستانی عاشقانه با مایه‌هایی از وحشتِ بومی‌شده که از الگوهای روایی افسانه‌های فولکلور بهره می‌گیرد و البته راه به الگوهای فیلم‌های موزیکال هم می‌برد: این توصیف، شاید تا حدی نشان دهد که هنگام مواجهه با فیلم پوست (به کارگردانی بهمن و بهرام ارک) قرار است با چه معجون عجیبی روبه‌رو باشیم. ترکیب این…

به بهانه سالگرد اکران فیلم مشهور مهدی فخیم‌زاده، نقدهای قدیمی را ورق زده‌ایم
فیلم مسافران مهتاب؛ سفر به دنیایی ناشناخته

فیلم مسافران مهتاب ساخته مهدی فخیم زاده اگر چه در زمان خود با بی‌مهری از سوی منتقدان و نویسندگان روبه‌رو شد اما یکی از آثار ماندگار سینمای ایران است. هنوز هم شخصیت نمکی در میان مخاطبان سینما به عنوان یکی از مهم‌ترین چهره‌های سینمایی در ذهن علاقه‌مندان به سینما حک شده و تکیه‌کلام‌های او در یادهاست.…

به بهانه سالگرد اکران فیلم ابوالفضل جیلی نقدهای قدیمی و دهه شصتی را مرور کرده‌ایم
فیلم گال؛ نفروش اما موفق

ابوالفضل جلیلی یکی از فیلمسازانی بود که در آن دوران پا به سینمای حرفه‌ای گذاشت. او در آن دوران عمدتا فیلم‌هایی مرتبط با دنیای کودکان و نوجوانانی می‌ساخت که با بحران‌هایی در دل دنیایی خشک و بی‌رحم مواجه می‌شدند. فیلم گال سومین فیلم بلند او پس از ۲ فیلم میلاد و بهار بود که گامی بلند برای او محسوب…

نگاهی به فیلم گلدن تایم ساخته پوریا کاکاوند
هنر یافتن مسیرهای تازه

فیلم گلدن تایم اولین ساخته بلند سینمایی پوریا کاکاوند (که پیش‌تر تجربیاتی در زمینه تئاتر و فیلم کوتاه داشته) بسته‌ای از مضامینی است که در سال‌های اخیر بارها در فیلم‌های ایرانی تکرار شده‌اند: خیانت، طلاق، مهریه، بحران‌های خانوادگی، قتل، خودکشی و... اغراق نیست اگر فیلم را چکیده‌ای از الگوهایی بدانیم…

نگاهی به نقدهای قدیمی بر ساخته مشهور علی ژکان
فیلم مادیان؛ ایستاده در برابر فقر

مهم‌ترین نکته‌ای که هنگام اکران فیلم مادیان جلب توجه کرد، تفاوت آن با جریان مسلط سینمای ایران در آن دوران بود. در زمانه‌ای که بسیاری از فیلمسازان نمی‌دانستند که باید در آثارشان چه تصویری از جایگاه زن در جامعه ارائه دهند و به همین دلیل شخصیت‌های زن در بسیاری از این فیلم‌ها، افرادی منفعل و حاشیه‌ای به…

مرور نقدهای قدیمی بر شاهکاری از داریوش مهرجویی
فیلم اجاره نشین ها؛ سازشکاری به‌جای وفاق ملی!

بررسی کامل بهترین فیلم های داریوش مهرجویی مخاطراتِ کمدی‌سازی در اوایل دهه 1360، کمدی ژانری نبود که بتوان با خیال راحت به‌سراغش رفت. شرایط ملتهب روز، تمایل نگاه رسمی به تأکید بر برخی مضامین خاص و بحث‌هایی در مورد میزان مجازِ سرگرم‌کنندگی فیلم‌های سینمایی، کار فیلمسازان را برای ورود به این عرصه…

مرور نقد و نظرهای قدیمی درباره ساخته کیانوش عیاری
فیلم روز باشکوه؛ تغییر مسیر غافلگیرانه

زمانی که کیانوش عیاری فیلم روز باشکوه (با نام کامل «روز باشکوه شهر کوچک») را ساخت، یکی از فیلمسازان محبوب منتقدان سینمای ایران بود. او با اولین فیلم خود (تنوره دیو) نظر مثبت کارشناسان را به خود جلب کرده بود و دو فیلم بعدی او (آن سوی آتش و شبح کژدم) این اعتبار را پله‌به‌پله افزایش داده بودند.…

نقدهای قدیمی به این فیلم مهم را بخوانید
فیلم سناتور؛ ستایش یک قهرمان

بعد از پیروزی انقلاب، بحث‌های زیادی در مورد چگونگی حرکت سینمای ایران در دوران جدید در گرفت. در سال‌های 1357 تا 1361 تکلیف سینمای ایران هنوز به‌درستی مشخص نبود و نوعی سردرگمی میان مدیرانی که مدام جابه‌جا می‌شدند و سینماگران به چشم می‌خورد. اما پس از سال 1361 به‌تدریج ویژگی‌هایی از سوی مدیران وقت…