سید آریا قریشی 109 نوشته

۱۲ سال صبر برای تماشای فیلم جدید هر کارگردانی یک انتظار طولانی محسوب می‌شود؛ چه‌برسد به این‌که چنین اتفاقی در مورد فیلمساز شاخصی چون ناصر تقوایی رخ دهد. از زمان ساخت فیلم ای ایران در سال 1368 که به فروش قابل‌قبولی دست یافت اما با نظرات ضدونقیض منتقدان روبه‌رو شد تا سال 1380، تقوایی تنها یکی از…

گول تعاریف پرشمار این روزها، که هر سال در زادروز یا سالگرد درگذشت علی حاتمی منتشر می‌شوند و هر بار آثار او را نمونه برجسته سینمای ملی می‌دانند، را نخورید! زمانی اکران هر فیلم حاتمی مساوی بود با بحث‌های جنجالی و پایان‌ناپذیر در مورد بی‌اعتنایی به تاریخ، تخت‌بودن تصاویر، آشفتگی روایت و خلاصه عدم شناخت…

موفقیت چشمگیر چهارشنبه‌سوری جایگاه اصغر فرهادی را در سینمای ایران تغییر داد. از آن به بعد از فرهادی نه صرفا در مقام یک فیلمساز بااستعداد بلکه به‌عنوان یکی از بهترین فیلمسازان فعال در سینمای ایران یاد می‌شد. این‌که در چنین شرایطی و با این سطح توقعات، فیلم بعدی شما بتواند طرفداران‌تان را غافلگیر کند…

بهرام بیضایی، هشت سال پس از سگ‌کشی، یک فیلم بلند دیگر ساخته بود. همین امر کافی بود تا طرفداران پرشمار این چهره بزرگ هنرهای نمایشی ایران به وجد آیند. پس از حواشی ساخت فیلم لبه پرتگاه که در نهایت هیچ‌گاه به مرحله تولید نرسید، بیضایی فیلمی در مورد مناسبات مسموم سینمای ایران ساخته بود که، از دید…

حاجی واشنگتن اولین فیلم سینمایی علی حاتمی پس از انقلاب بود. این فیلم در وقفه‌ای در حین تولید سریال جاده ابریشم (که بعدها به هزاردستان تبدیل شد) و با شرایطی دشوار ساخته و پس از مدتی به یکی از جنجالی‌ترین فیلم‌های علی حاتمی تبدیل شد. حاجی واشنگتن تنها فیلم توقیف‌شده حاتمی محسوب می‌شود که پس از باز شدن…

تیغ و ابریشم پایان انتظار هشت‌ساله طرفداران سینمای مسعود کیمیایی برای مواجهه با فیلم جدیدی از او بود. در فاصله سفر سنگ (1357) تا تیغ و ابریشم، کیمیایی تنها یک فیلم بلند (خط قرمز) ساخت که پس از نمایش در اولین دوره جشنواره فیلم فجر توقیف شد. همین فاصله زمانی بین دو فیلم متوالی اکران‌شده از فیلمساز…

عباس کیارستمی از دهه 1350 فیلم‌های قابل‌بحث و قابل‌توجهی می‌ساخت. اما از دهه 1360 بود که با فیلم‌هایی چون خانه دوست کجاست؟ و کلوزآپ هم در سطح جهان شناخته شد و هم در میان منتقدان ایران جایگاه یک چهره شاخص را پیدا کرد. مثل بسیاری از موارد مشابه، این تغییر جایگاه به دوقطبی‌شدن فضا دامن زد. برخی از…

اگر قرار باشد از میان تمام آثار تاریخ سینمای ایران فقط یک فیلم را انتخاب کنیم که در آن حاشیه به‌کلی بر متن چربیده است، بعید است گزینه‌ای بهتر از برزخی‌ها بیابیم. در شرایطی که وقوع انقلاب باعث تغییراتی بنیادین در تمام سطوح شده بود، برزخی‌ها تلاشی با محوریت تعدادی از مهم‌ترین چهره‌های سینمای پیش از…

با مرور نظرات منتشرشده در مورد اکثر آثاری که داریوش مهرجویی تا قبل از اواخر دهه 1370 ساخت، با یکدستی نسبی نظرات منتقدان روبه‌رو می‌شویم. تا آن سال‌ها به‌نظر می‌رسید مهرجویی از معدود فیلمسازان تاریخ سینمای ایران است که، علی‌رغم پرکاری، توانسته کیفیت بالایی را در بخش اعظم آثارش حفظ کند. با این وجود…

درحالی‌که پس از سال 1388 طبقه متوسط شهری در کانون توجهات جریان‌های فکریِ اجتماعی و سیاسی قرار داشت، سینماگران ایرانی هم به‌سمت نمایش زندگی طبقه متوسط پیش رفتند. برخلاف جریانی که در دهه 90 در سینمای ایران پا گرفت و بیشتر روی مشکلات مالی و تبعات آن تاکید داشت، در اواخر دهه 80 بحث در مورد مسائلی چون…

سال‌ها قبل، کسانی که به تماشای دو سری مجموعه تلویزیونی داستان یک شهر نشستند، متوجه شدند که با کارگردان و فیلمنامه‌نویسی مستعد سروکار دارند که نگاه دقیقی به محیط اطراف دارد. بنابراین وقتی اصغر فرهادی به‌سراغ ساخت فیلم‌های سینمایی رفت، انتظارات از او چندان پایین نبود. دو فیلم اول فرهادی یعنی رقص در…

بهرام بیضایی زمانی به‌سراغ ساخت مسافران رفت که از میان ۴ فیلم قبلی او دو فیلم (چریکه تارا و مرگ یزدگرد) توقیف شده بودند، یک فیلم (باشو، غریبه کوچک) با چند سال تاخیر اکران شده بود و تنها یک فیلم (شاید وقتی دیگر) با فاصله نه‌چندان زیادی از زمان ساخت روی پرده رفته بود. اما حتی آن فیلم هم با کم‌توجهی…

زیر درختان زیتون، سومین بخش از سه‌گانه عباس کیارستمی محسوب می‌شود؛ سه‌گانه‌ای که در شمال ایران می‌گذشت و با عنوان سه‌گانه کوکر شناخته می‌شود. شاید ویژگی مهم این فیلم، خصلت فیلم‌درفیلم آن باشد. زیر درختان زیتون در واقع از دل سکانسی از فیلم قبلی این سه‌گانه، زندگی و دیگر هیچ، بیرون آمده بود و به شرایط…

دو فیلم سفر به چزابه و نجات‌یافتگان -که دومی پس از تاخیری چندساله با نام تحمیلی تا آخرین نفس روی پرده رفت- بخش‌هایی از یک مجموعه تلویزیونی به نام سفر به چزابه بودند که در قالب دو اثر مستقل در معرض تماشا قرار گرفتند. تماشای این دو فیلم در چهاردهمین جشنواره فیلم فجر، هم مخاطبان آثار قبلی رسول…

فیلم بوتیک برای حمید نعمت‌الله چیزی بیش از یک شروع امیدوارکننده به‌شمار می‌رفت. اولین فیلم نعمت‌الله خیلی‌ها را بابت ورود یک فیلمساز باذوق و کاربلد به سینمای ایران خوشحال کرد. بی‌پولی، تجربه غافلگیرکننده‌ای برای کارگردان بوتیک به‌شمار می‌رفت. هرچند شاید از نظر مضمونی امکان پیداکردن شباهت‌هایی میان…

ناخدا خورشید با چنان استقبالی از سوی اکثر منتقدان روبه‌رو شده بود که می‌توانست کار ساخت فیلم بعدی را برای هر فیلمسازی سخت کند. در چنین شرایطی، حتی برای فیلمساز بزرگی همچون ناصر تقوایی نیز سخت بود که برای پروژه بعدی‌اش به‌سراغ دستمایه‌ای کاملا متفاوت برود. اگر ناخدا خورشید در جنوب ایران (جایی که…

مهمان مامان در مقایسه با فیلم قبلی داریوش مهرجویی یعنی بمانی که فیلم تیره‌وتاری بود، غیرمنتظره جلوه می‌کرد. مهرجویی که متخصص نمایش افرادی به ته خط رسیده، مردد و آشفته بود، این‌بار مردمی را نشان می‌داد که هر چند آه در بساط ندارند اما به‌خوبی می‌دانند که از زندگی‌شان چه می‌دانند. فضای امیدوارانه و…

بعد از دانکرک، اوپنهایمر دومین فیلمی است که کریستوفر نولان در مورد ابعادی از جنگ جهانی دوم ساخته است. شاید این نکته انتظار اولیه‌ای را در تماشاگری ایجاد کند که چشم‌انتظار تماشای اوپنهایمر است. دانکرک درام جنگی غیرمنتظره‌ای بود. با این‌که در آن فیلم 3 موقعیت مختلف از عملیات مشهور دانکرک مورد توجه…