بهترین فیلم های دفاع مقدس؛ از جنگی تا اجتماعی

بهترین فیلم های دفاع مقدس؛ از جنگی ها تا اجتماعی‌ها بر اساس سال پخش مرتب شده‌اند

فهرست بهترین فیلم های تاریخ سینما درباره جنگ هسته ای

فیلم پالایشگاه | مهرداد خوشبخت | 1401

• درام | جنگی

فیلم پالایشگاه با نام «گل های باوارده» به کارگردانی مهرداد خوشبخت در بخش سودای سیمرغ جشنواره چهل و یکم فجر به نمایش درآمد و موفق شد ۲ سیمرغ بلورین هم برای سازندگانش به ارمغان آورد. در سال ۱۳۵۹ همزمان با جنگ تحمیلی، تعدادی از مهندسین پالایشگاه نفت آبادان در تلاش هستند با امکانات و تجهیزاتی که در داخل انبارهای آن است، پالایشگاه‌های دیگر را ترمیم کنند.

معرفی فیلم پالایشگاه (گل‌ های باوارده)

فیلم غریب | محمدحسین لطیفی | 1401

• جنگی | پرتره

محمدحسین لطیفی بعد از ساخت روز سوم چند فیلم ناموفق در کارنامه کاری‌اش ثبت کرد تا اینکه با فیلمنامه‌ای از حامد عنقا که برگرفته از زندگی شهید محمد بروجردی ملقب به مسیح کردستان است فیلم غریب را جلوی دوربین برد. بازی و گریم بابک حمیدیان یکی از نقاط قوت فیلم است و کارگردانی لطیفی در حد انتظار از فیلمسازی است که توانسته بود با روز سوم خاطرات خوبی را برای مخاطب رقم بزند.

معرفی و نقد فیلم غریب؛ مسیح کردستان

فیلم دسته دختران | منیر قیدی | 1400

• جنگی

منیر قیدی در دومین ساخته سینمایی‌اش هم همچون ویلایی‌ها (که جلوتر می‌خوانیدش) به سراغ نقش زنان در جنگ تحمیلی رفت و روایتی از رشادت‌های زنان سرزمینمان را به تصویر کشید. دسته دختران از لحاظ جلوه‌های بصری و ساختار کارگردانی یک قدم رو به جلو برای قیدی به حساب می‌آید و یکی از آثاری است که در آینده بیشتر می‌توان درباره‌اش نوشت چون فیلمی است که محصول یک زمان خاص نیست و تاریخی به عمر این سرزمین دارد. زنانی که پا به پای مردان از میهن‌ دفاع کردند.

فیلم دسته دختران؛ معرفی کامل و نظر منتقدان

فیلم منصور | سیاوش سرمدی | 1400

• پرتره

سیاوش سرمدی که فیلمسازی را از سینمای مستند آغاز کرد در اولین ساخته سینمایی‌اش به سراغ زندگی شهید ستاری فرمانده هوایی ارتش رفت که تلاش‌ها و مجاهدت‌هایش برای ارتقای صنعت هوایی کشور در دوران جنگ 8 ساله واقعا دیدنی و قابل ارجاع است. منصور روایتی سر راست دارد و تماشای آن برای آن‌ دسته از افرادی که علاقمند به تاریخ جنگ است می‌تواند مفید باشد.

اطلاعات و معرفی فیلم منصور

فیلم موقعیت مهدی | هادی حجازی‌فر | 1400

• جنگی | پرتره

ساخت فیلم بیوگرافی از بزرگان جنگ در دهه 90 با قوت بیشتری ادامه پیدا کرد و فیلمسازان سینمای دفاع مقدس به سراغ چهره‌های مطرح دوران جنگ رفتند. هادی حجازی‌فر که با بازی در نقش احمد متوسلیان در سینمای ایران معروف شد خودش به فیلمسازی روی آورد و در اولین تجربه فیلمسازی‌اش به سراغ زندگی شهیدان باکری رفت و زندگی شهید مهدی باکری را به تصویر کشید. فیلم از لحاظ ساختار و پی‌رنگ داستانی اثری قابل دفاع است که شاید بتوان در طول سالیان آینده درباره اندازه اثر و تاثیرگذاری آن صحبت کرد.

همه چیز درباره فیلم موقعیت مهدی

فیلم 23 نفر | مهدی جعفری | 1398

• جنگی | پرتره

مهدی جعفری اقتباسی از رمان 23 نفر را که روایتی از سرگذشت اسیران نوجوان در زندان‌های رژیم بعث بودند را در قالب داستانی به تصویر کشید. فضای فیلم و محوریت قرار دادن رزمندگان نوجوان که در مقطعی نیز با صدام حسین دیکتاتور مخلوع دیدار کردند نگاه متفاوتی به جنگ را ارائه می‌دهد که تماشای آن با دید مستندگونه فیلمساز دلپذیر است.

فیلم ماجرای نیمروز؛ رد خون | محمدحسین مهدویان | 1397

• جنگی | جاسوسی

محمدحسین مهدویان در ادامه ساخت ماجرای نیمروز در نسخه دوم این فیلم سینمایی با پسوند رد خون به سراغ گروهک منافقین و عملیات فروغ جاویدان رفت و چگونگی سازماندهی شدن نیروهای ضد ایرانی برای حمله به کشور در روزهای واپسین جنگ تحمیلی را به تصویر کشید. فیلم از لحاظ بصری و نوع روایت بدیع است و نگاه فیلمساز به عملیات جسورانه مرصاد و قلع و قمع کردن منافقین در مرزهای کشور این فیلم را در زمره آثار مهم سینمای دفاع مقدس جای داده است.

فیلم تنگه ابوقریب | بهرام توکلی | 1396

• جنگی

تنگه ابوغریب یکی از بهترین فیلم‌های دفاع مقدس در حوزه جلوه‌های بصری است. بهرام توکلی که سابقه ساخت آثار متفاوت و اقتباسی را در کارنامه دارد در تنگه ابوغریب برای اولین بار به سراغ ساخت فیلمی رفت که سراسر صحنه‌های جنگی است و استانداردی فراتر از سینمای ایران دارد. فیلمی برشی از یک واقعه تاریخی از مقاومت گروهی از رزمندگان است برای از دست ندادن تنگه‌ای که اگر رخ می‌داد جنگ 8 ساله هیچ‌گاه تمام نمی‌شد. نحوه رشادت و شهادت‌های رزمندگان در این فیلم و اشارات فیلم به رخدادهای تاریخی باعث شد تنگه ابوغریب به یکی از آثار مهم سینمای دفاع مقدس در دهه 90 تبدیل شود.

فیلم ویلایی‌ها | منیر قیدی  |1395

• اجتماعی | اثرات جنگ

منیر قیدی در نخستین تجربه فیلمسازی‌اش به سراغ روایتی زنانه از دوران دفاع مقدس می‌رود. ویلایی‌ها نگاهی به زندگی زنانی دارد که همراه با همسرانشان به مناطق جنوبی کشور رفته و در پشت جبهه‌ها در کنار انتظار برای آمدن همسرانشان مشغول آماده سازی محموله‌های غذایی و رفاهی برای رزمندگان هستند. نگاه انسانی فیلم و بازی خیرکننده ثریا قاسمی در کنار طناز طباطبایی و پریناز ایزدیار ویلایی‌ها را به فیلمی ماندگار در سینمای دفاع مقدس تبدیل کرده است.

نقد و بررسی فیلم ویلایی ها

ایستاده در غبار | محمدحسین مهدویان | 1394

• پرتره | جنگی

محمدحسین مهدویان برای ساخت اولین فیلم سینمایی‌اش به سراغ زندگی شهید جاوید‌الاثر احمد متوسلیان رفت. فرمانده سپاه محمدرسول‌الله و یکی از نابغه‌های دوران جنگ که بعد از واقعه ربوده شدنش توسط رژیم اشغالگر قدس سرنوشتی نامعلوم پیدا کرد. ایستاده در غبار مروری واقع‌گرایانه و مستندگونه به زندگی این شهید والا مقام در مقاطع مختلف است و فیلم زمانی پایان می‌یابد که با یک علامت سئوال بزرگ مخاطب را تنها می‌گذارد و آن اینکه آیا هنوز احمد متوسلیان زنده است؟ ایستاده در غبار نه تنها ساخت فیلم‌های بیوگرافی درباره زندگی شهدا را با یک فرمت تازه باب کرد بلکه مهدویان را به عنوان یکی از فیلمسازان آینده دار سینمای ایران معرفی کرد.

چ | ابراهیم حاتمی‌کیا | 1392

• پرتره | جنگی

ابراهیم حاتمی‌کیا بعد از سال‌ها که انگیزه ساخت فیلمی درباره شهید مصطفی چمران را داشت سرانجام شرایطی را در سال 92 مهیا دید که توانست برشی از زندگی و مجاهدت‌های این شهید والامقام را تصویر کند. چ روایتی متفاوت از زندگی مصطفی چمران است که بعد از نمایش آن در جشنواره فیلم فجر آن سال با واکنش‌های متفاوت روبرو شد. عده‌ای آن‌ را دو پهلو و غیرقابل باور دانستند و دیگران نیز فیلم را ستایش کردند. حتی مخالفت‌ها و اعتراض‌های برخی از فرزندان شهدا از جمله فرزند شهید کشوری در نادیده گرفتن نقش پدرش در پایان دادن به قائله پاوه نیز از حواشی ساخت این فیلم بود. چ آخرین ساخته دفاع مقدسی ابراهیم حاتمی‌کیا تا لحظه نگارش این گزارش است. فیلمسازی که یکی از ستون‌های اصلی این ژانر است و این روزها تلاش می‌کند تا پروژه حضرت موسی (ع) را به سرانجام برساند.

شیار 143 | نرگس آبیار | 1392

• عاشقانه | اثرات جنگ

نرگس آبیار بعد از ساخت اولین فیلمش که حال وهوای شخصی و تجربی داشت در دومین ساخته سینمایي‌اش یک قدم بزرگ در فیلمسازی برداشت و روایتی عاشقانه و تراژیک از رابطه معنوی یک مادر با فرزند شهیدش و یافتن محل شهادت فرزند مفقودالاثرش را به تصویر کشید. فیلم آنقدر لحظات احساسی و ناب دارد که تماشای آن یک سینه فراخ و آماده برای پذیرش این میزان از غم را نیاز دارد و بازی بی‌نظیر و تکرار نشدنی مریلا زارعی در نقش اول نیز به بهتر دیده شدن فیلم کمک کرد.

فیلم روزهای زندگی | پرویز شیخ‌طادی | ۱۳۹۰

• جنگی

در سالی که جشنواره فیلم فجر یکی از ضعیف‌ترین دوره‌های خود را پشت سر می‌گذاشت پرویز شیخ‌طادی طراح صحنه سابق سینما که در آژانس شیشه‌ای هم در کنار حاتمی‌کیا بود بعد از ساخت چند فیلم در حوزه کودک و دفاع مقدس به سراغ ساخت یک فیلم جنگی با جلوه‌های ویژه گسترده رفت و روایتی از پرستاران و دکتران داخل جنگ را به تصویر کشید و توانست جایزه بهترین فیلم جشنواره را از آن خود کند. فیلم ریتم خوبی دارد و بازی هنگامه قاضیانی جزو بازی‌های ماندگار سینمای دفاع مقدس است.

فیلم ملکه | محمدعلی باشه‌آهنگر | ۱۳۹۰

• جنگی

ملکه ساخته محمدعلی باشه‌آهنگر یک فیلم شاعرانه است که موضوعی فراتر از جنگ دارد و نگاهی انسانی به نیروهای داخل جنگ می‌کند. نگاه باشه‌آهنگر در ملکه یک نگاه ضد جنگ است و فیلمساز تلاش می‌کند از زاویه دید یک نگهبان از بالای برجک و در جایی که آدم‌ها چه دشمن و چه نیروهای خودی یکسان هستند و باید قبل از آنکه دوربین اسلحه را روی فردی نگه داشت باید به این فکر کرد که کشتن یک انسان چقدر می‌تواند برای اهداف خود مفید باشد. فیلم اگرچه ریتم کندی نسبت به آثار جنگی دارد اما مفهومی انسانی و قابل احترام دارد که تماشای آن را دلپذیر می‌کند.

فیلم فرزند خاک | محمدعلی باشه‌آهنگر | ۱۳۸۶

• اجتماعی | اثرات جنگ

محمدعلی باشه‌آهنگر در میانه دهه 80 روایتی شجاعانه و جاه‌طلبانه از نقاطی از جنگ را به تصویر می‌کشد که هنوز هم بعد از گذشت سه دهه از پایان جنگ بستری برای پیدا کردن شهدای دفاع مقدس است. فیلم به طور واضح درباره تجسس شهدا توسط مرزنشینان و معامله استخوان شهدا در ازای پول صحبت می‌کند و بازی دیدنی شبنم مقدمی و مهتاب نصیرپور تاثیر بسزایی در تبدیل شدن فرزند خاک به یکی از شاهکارهای دفاع مقدس دارد.

فیلم میم مثل مادر | رسول ملاقلی‌پور | 1385

• عاشقانه | اثرات جنگ

آخرین یادگار زنده‌یاد رسول ملاقلی‌پور ملودرامی عاشقانه از رابطه یک مادر با فرزندی است که در اثر تبعات شیمیایی شدن مادر فرزند نیز دچار مشکلات تنفسی شده و همین موضوع باعث می‌شود مادر و فرزند در روزگار سختی که پیش رو دارند با عشق کنار یکدیگر زندگی کنند. بازی خیره‌کننده گلشیفته فراهانی در کنار حضور متفاوت و امیدبخش علی شادمان که بعدها به یک سوپراستار در سینمای ایران تبدیل شد به دیدنی‌تر شدن این فیلم کمک کرد. این ساخته متفاوت رسول ملاقلی‌پور قبل از آنکه جشنواره فجر برگزار شود روانه پرده سینماها شد و مهم‌ترین فیلمساز دوران دفاع مقدس پیش از آنکه سال 86 آغاز شود چشم از جهان فروبست.

فیلم اخراجی‌ها | مسعود ده‌نمکی | ۱۳۸۵

• جنگی | کمدی

مسعود ده‌نمکی فیلمساز مستند و روزنامه‌نگار در میانه دهه 80 تصمیم گرفت بدون جنجال‌های دوران روزنامه‌نگاری فیلمی بسازد بر اساس زندگی یک شهید داش مشتی و جنوب شهری که با رفقایش به جبهه می‌رود و روند سلوک آن‌ها به نحوی است که در نهایت پاکیزه پذیرفته شده و شهادت را می‌پذیرند. اخراجی‌ها تا امروز بهترین فیلم ده‌نمکی است و او دیگر نتوانست موفقیت‌های اخراجی‌های یک را تکرار کند. این فیلم شاید جزو بهترین آثار جنگی سینمای دفاع مقدس نباشد ولی به دلیل فروش و محبوبیت آن، اثر مهمی در حوزه فیلم‌های دفاع مقدس محسوب می‌شود.

فیلم روز سوم | محمدحسین لطیفی | ۱۳۸۵

• جنگی

محمدحسین لطیفی پاییز 85 بعد از اینکه مجموعه موفق صاحبدلان را برای ماه رمضان آن سال ساخت با ترکیب همان بازیگران به سراغ ساخت فیلمی بر اساس یک اتفاق واقعی در خرمشهر سال 60 رفت و با فیلمنامه‌ای از مهدی سجاده‌چی روز سوم را در مدت 30 روز ساخت تا برای رسیدن به جشنواره فجر حاضر شود. فیلم در جشنواره بیست‌وپنجم که اولین دوره برگزاری جشنواره در دولت احمدی‌نژاد هم بود برنده بهترین فیلم جشنواره شد. ساختار روز سوم مبتنی بر یک الگوی قابل پیش‌بینی به فیلمی دراماتیک شد که ثابت کرد لطیفی از لحاظ آکادمیک یکی از بهترین کارگردانان سینمای ایران است.

فیلم اتوبوس شب | کیومرث پوراحمد | ۱۳۸۵

• جنگی | ضدجنگ

زنده یاد کیومرث پوراحمد با فیلمنامه‌ای از حبیب احمدزاده فیلمی درباره جابجایی یک اتوبوس اسیر عراقی با تنها یک رزمنده و یک راننده اتوبوس را ساخت که تبدیل به یکی از آثار ماندگار سینمای دفاع مقدس شد. اتوبوس شب به درستی توانست نگاه ضد جنگ را به مخاطب القا کند و زشتی‌های جنگ را تبدیل به دوستی دو ملت فارغ از سیاست‌های خصمانه رژیم بعث کند. بازی زنده یاد خسرو شکیبایی و مهرداد صدیقیان در اتوبوس شب از نقاط قوت فیلم است.

درباره فیلم اتوبوس شب

فیلم گیلانه | رخشان بنی‌اعتماد و محسن عبدالوهاب | 1383

• اجتماعی | اثرات جنگ

رخشان بنی‌اعتماد با ساخت گیلانه سویه کمتر گفته شده دوران جنگ را به تصویر کشید. گیلانه روایتی است از مادری که فرزند جانبازش را به تنهایی تر و خشک می‌کند و زندگی‌اش را وقف فرزند جانبازش می‌کند. فیلم روایتی تلخ و انسانی از عواقب تلخ جنگ است و به یکی از آثار ماندگار سینمای ایران تبدیل شده است. بازی دیدنی و ماندگار فاطمه معتمدآریا در کنار حضور متفاوت بهرام رادان گیلانه را یکی از فیلم‌های مهم دفاع مقدس کرده است.

فیلم طبل بزرگ زیر پای چپ | کاظم معصومی | 1383

• جنگی | ضدجنگ

کاظم معصومی در میانه دهه 80 فیلمی درباره گیر افتادن یک نیروی ایرانی و یک نیروی عراقی در منطقه‌ای فیلمی را می‌سازد که نگاهی ضد جنگ داشته و نقدهای جدی‌ای به ماجرای طولانی شدن جنگ ایران و عراق می‌کند. داستان فیلم نگاه معمول فیلم‌های ایرانی جنگ ایران و عراق درباره جنگ را به چالش می‌کشد و نفس جنگ را از لابلای قداست بیرون می‌کشد. در واقع فیلم گوشه‌ای از جنگ را نشان می‌دهد که در آن هر دو طرف به خاطر طولانی شدن جنگی که می‌شد سه ساله به صلح برسد، به پوچی رسیده‌اند. فیلم در مقطعی نیز توقیف بود و در نهایت با اکرانی محدود راهی پرده سینما شد و آنطور که باید و شاید دیده نشد.

فیلم دوئل | احمدرضا درویش | ۱۳۸۲

• جنگی

وقتی احمدرضا درویش در سال 80 فیلم انتخاباتی سیدمحمد خاتمی را ساخت، دولت به عنوان حمایت از فیلمساز جریان همسو با خودش سرمایه‌گذاری زیادی برای ساخت یک درام جنگی کرد و دوئل به عنوان یکی از پرهزینه‌ترین فیلم‌های دهه 80 ساخته شد. درویش با استفاده از ترکیب بازیگران جوان همچون پژمان بازغی و کامبیز دیرباز از یک سو و بازیگران با تجربه همچون سعید راد و پرویز پرستویی از سوی دیگر فیلمی جذاب و نفس‌گیر ساخت که هنوز هم تماشای آن برای مخاطب جذاب است.

فیلم دوئل؛ بنیانگذار فیلم‌های فاخر!

فیلم شیدا | کمال تبریزی | 1377

• عاشقانه | اثرات جنگ

کمال تبریزی پس از تجربه موفق ساخت لیلی با من است که تبدیل به اولین فیلم ایرانی در حوزه دفاع مقدس شد که توانست با حال و هوای جبهه شوخی کند به سراغ یک تابوی دیگر در جنگ رفت و ملودرامی عاشقانه و عرفانی از رابطه یک پرستار با یک جانباز جنگ تحمیلی که چشم‌هایش آسیب دیده است را به تصویر کشید. شیدا هنوز هم یک اثر جذاب و دیدنی است و بازی لیلا حاتمی و پارسا پیروزفر در این فیلم یکی از بهترین زوج‌های سینمایی را در حافظه سینمای ایران به ثبت رساند.

فیلم هیوا | رسول ملاقلی‌پور | ۱۳۷۷

• جنگی | عاشقانه

شاید بتوان لقب عاشقانه‌ترین فیلم دفاع مقدس را به نام هیوا سند زد. ملاقلی‌پور که سابقه ساخت آثار شاعرانه در حوزه دفاع مقدس دارد در هیوا روایتی متفاوت از حضور یک زن و جستجوی او برای پیدا کردن ردی از همسر مفقودش را به تصویر می‌کشد که باعث شد هیوا در هفدهمین دوره جشنواره فیلم فجر سیمرغ بهترین فیلم را از آن خود کند.

فیلم آژانس شیشه‌ای | ابراهیم حاتمی‌کیا | ۱۳۷۶

• اجتماعی | اثرات جنگ

نقطه اوج فیلمسازی ابراهیم حاتمی‌کیا بدون شک آژانس شیشه‌ای است. صریح‌ترین نوع بیان فیلمساز همیشه معترض سینمای دفاع مقدس با ترکیبی از بهترین بازیگران و استفاده از یک سوژه جذاب برای به تصویر کشیدن دغدغه‌های بچه‌های جنگ که پس از پایان جنگ دیگر کسی سراغی از آن‌ها نمی‌گیرد. آژانس شیشه‌ای را حتی می‌توان بهترین فیلم سینمای دفاع مقدس دانست که بی‌پرده با مخاطبش حرف می‌زند و در اوج شکوفایی سینمای ایران در دوم خرداد تولید و پخش شده است. جهش ابراهیم حاتمی‌کیا از یک فیلمساز معمولی به یک فیلمساز کاربلد و درجه یک با آژانس شیشه‌ای اتفاق افتاد. فیلمی که همه چیزش به اندازه است و سینمای ایران یکی از فیلم‌های کالت خودش را تولید کرده است.

فیلم سرزمین خورشید | احمدرضا درویش | 1375

• جنگی

احمدرضا درویش در سرزمین خورشید یک سینمای متفاوت با استفاده از فضای بیابانی جنوب کشور را به تصویر کشید. فیلم همچون دیگر آثار درویش از دو بخش جنگی و پس از جنگ بهره می‌برد و فیلمساز تلاش می‌کند تاثیرات ویرانی و آوارگی افراد در دوران جنگ را به خوبی به تصویر بکشد. با شروع جنگ، بیمارستانی در آبادان به محاصره دشمن درمی آید و از هوا و زمین مورد هجوم قرار می‌گیرد. محمد جهان آرا، فرمانده جوان سپاه خرمشهر، پیشنهاد می‌کند مجروحان و پزشکان با یک آمبولانس و لندرور، به دنبال جیپ به غنیمنت گرفته شده که در آن رزمندگان راه را باز می‌کنند، از بیمارستان خارج شوند. در شهر، نیروهای عراقی که در حال تسخیر شهر هستند، مقابل آنها ظاهر می‌شوند و رزمندگان برای نجات دادن سرنشینان آمبولانس و لندرور، با عراقی‌ها درگیر می‌شوند و کشته می‌شوند و سرنشینان لندرور نیز به اسارت گرفته یا کشته‌ می‌شوند. سرنشینان آمبولانس که نجات یافته‌اند، در اطراف شهر سرگردان می‌شوند و راه را گم می‌کنند.

فیلم بوی پیراهن یوسف | ابراهیم حاتمی‌کیا | ۱۳۷۴

• اجتماعی | اثرات جنگ

جنگ اثرات مخربی بر زندگی مردمان ایران گذاشت و شاید یکی از آن اسیر شدن بسیاری از رزمندگان بود که باعث شد بسیاری از ایرانیان سال‌ها منتظر بازگشت عزیزانشان باشند. ابراهیم حاتمی‌کیا با درک درست از شرایط جامعه آن دوران و درست در زمانه‌ای که تازه اسرای دفاع مقدس وارد خاک میهن شده بودند بوی پیراهن یوسف را با درامی اشک‌انگیز درباره این رخداد انسانی و تلخ ساخت. بزرگترین برگ برنده فیلم بازی دیدنی و ماندگار علی نصیریان است که هنوز هم می‌توان فیلم را با وجود گذشت 3 دهه از ساختش با لذت وصف ناشدنی تماشا کرد.

معرفی فیلم بوی پیراهن یوسف

فیلم لیلی با من است | کمال تبریزی | ۱۳۷۴

• جنگی | کمدی

تا میانه دهه 70 شوخی با مقوله دفاع مقدس یک تابوی بزرگ بود. سینمای ایران تا آن موقع امکان این را نداشت تا بتواند با بچه‌های رزمنده شوخی کند چون هر گونه شوخی به مثابه توهین تلقی می‌شد. تا اینکه کمال تبریزی سعی کرد با ساخت لیلی با من است کمی فضای تقدس زای دوران جنگ را بشکند و با فیلمنامه‌ای از رضا مقصودی فیلمی را تولید کند که هنوز هم تماشای آن با بازی دیدنی پرویز پرستویی دلپذیر است.

فیلم کیمیا | احمدرضا درویش | ۱۳۷۳

• اجتماعی | اثرات جنگ

کیمیا روایتی از گمشدن و پیدا کردن گمشده است. احمدرضا درویش با دست گذاشتن روی موضوع مهاجران جنگ زده شهرهای جنوبی کشور و نشان دادن عمق تاثیرات این جدایی میان مردمان آن روزگار کیمیا را با بازی دیدنی خسرو شکیبایی جلوی دوربین برد. فیلم همچون دیگر آثار درویش دو پاره است و بخشی از موضوع در زمان جنگ می‌گذرد و بخش دیگر به دوران پس از جنگ و پیدا کردن دختری می‌گذرد که به خاطر دور شدن از موطن اصلی خود خبری از آن نیست. کیمیا یک فیلم دلپذیر از وصال و رسیدن است که تماشای آن برای مخاطب در هر مقطع تاریخی قابل تماشا است.

فیلم حمله به اچ 3 | شهریار بحرانی | 1373

• جنگی

شهریار بحرانی با استفاده از یک واقعه تاریخی از دوران دفاع مقدس روایتی از رشادت خلبانان ایرانی را به تصویر می‌کشد که جنگنده‌های ایرانی تا خاک عراق رفته و پایگاه‌های رژیم بعث را بمباران می‌کنند. فیلم از لحاظ جلوه‌های بصری هنوز هم اثری شجاعانه و واقع‌گرایانه است و می‌تواند نفس را در سینه مخاطب حبس کند. تماشای آن برای مخاطبی که عاشق هیجان است و قهرمانان ایران را ستایش می‌کند خالی از لطف نیست.

فیلم از کرخه تا راین | ابراهیم حاتمی‌کیا | ۱۳۷۲

• اجتماعی | اثرات جنگ

ابراهیم حاتمی‌کیا بعد از آنکه در دهه 60 چند کار شاخص از جمله مهاجر را در فضای جبهه و جنگ ساخت تصمیم گرفت در دهه 70 به سراغ عواقب و تاثیرات جنگ برود و روایتی از جانبازان شیمیایی دوران جنگ تحمیلی را دستمایه ساخت فیلم خودش کند تا یکی از بهترین فیلم های حوزه دفاع مقدس ساخته شود.

حاتمی‌کیا در خاطره‌ای از زمان ساخت فیلمش می‌گوید زمانی که فیلم را برای مدیران و سردبیران ماهنامه فیلم پخش کرده است به عنوان یک جوان فیلمساز مشتاق شنیدن نظرات گلمکانی و مهرابی و یاری بوده که بعد از تماشای خصوصی فیلم برای این سه نفر آن‌ها به حاتمی‌کیا می‌گویند که بخش‌های جنگی فیلم خیلی خوب شده و به همین جمله اکتفا می‌کنند. حالا اما بعد از گذشت 30 سال به نظر می‌رسد از کرخه تا راین مهم‌ترین فیلم سینمای ایران از دوران بعد از جنگ است. فیلمی تراژیک که هنوز هم می‌توان به سکانس‌های آن به عنوان یک فیلم کالت استناد کرد.

فیلم سجاده آتش | احمد مرادپور | 1372

• جنگی

احمد مرادپور یکی از قدیمی‌ترین تدوینگران سینمای ایران در دهه 60 سجاده آتش را بر اساس یکی از اتفاق‌های مهم در عملیات کربلای 5 ساخت. سجاده آتش یکی از کالت‌ترین فیلم‌های دفاع مقدس است که سکانس‌های ماندگاری را به حافظه تصویری سینمای دفاع اضافه کرده. داستان فیلم درباره عملیات کربلای 5 است که رزمندگان دو گردان مالک و حبیب با ماشین نظامی دشمن درگیر می‌شوند. لحظاتی درونی و عمیق، با نبردی پرحجم و سنگین آمیخته می‌شود. شرایط نابرابر این نبرد و خصوصیات خاص مهدی و عباس (فرماندهان بسیجی) حالات و اتفاقاتی، خارج از انتظارات و پیش‌بینی‌های معمول جنگ‌ها را، سبب می‌شوند.

فیلم هور در آتش | عزیزالله حمیدنژاد | 1370

• جنگی | خانوادگی

هور در آتش ساخته عزیزالله حمیدنژاد روایتی عاشقانه از حضور پدر برای یافتن نام و اثری از فرزند رزمنده‌اش را به تصویر می‌کشد که در آخر نشانه‌ها به رستگاری پدر نیز منجر می‌شود. فیلم فضایی شاعرانه در میان خط مقدم جنگ دارد و حضور معنوی بابا عقیل در میان رزمندگان به یکی از تصاویر ماندگار سینمای دفاع مقدس تبدیل شده است.

فیلم باشو غریبه کوچک | بهرام بیضایی | 1368

• اجتماعی | اثرات جنگ

بیضایی در گفت‌وگویی با ماهنامه فیلم درباره چگونگی شکل‌گیری ایده اولیه فیلم می‌گوید که در سال‌های جنگ ایران و عراق، هرگاه به شمال کشور سفر می‌کرده و پناهندگان و مهاجران جنگی را که از جنوب کشور بدان‌جا مهاجرت کرده بودند، می‌دیده؛ از خود می‌پرسیده که اولین جنوبی که به شمال آمده، چه احساسی داشته، چه افکاری در ذهن او گذشته، چگونه حرف‌هایش را به دیگران منتقل کرده و چطور با آن محیط سازش پیدا کرده‌است؟ همین موضوع دستمایه ساخت فیلم باشو غریبه کوچک شد و ایده مهاجرت یک پسر از جنوب کشور و زندگی او در شمال کشور تبدیل به یک درام جذاب و دیدنی شد که هنوز هم صحنه‌های آن در خاطر مخاطب ماندگار است.

معرفی و نقد باشو غریبه کوچک

فیلم مهاجر | ابراهیم حاتمی‌کیا | 1368

• جنگی

حاتمی‌کیا در دهه 60 فیلمسازی را از پشت خاکریز جنگ آغاز کرد و مهاجر یکی از تاویل‌پذیرترین آثار سینمای دفاع مقدس است که حاتمی‌کیا را تبدیل به یکی از فیلمسازان جدی این حوزه کرد. مهاجر روایتی از یک هواپیمای بدون سرنشین مهاجر است که از روی زمین کنترل می‌شود و برای انجام عملیاتی شناسایی در پشت خطوط دشمن به کار گرفته شده است. به‌دلیل برد محدود دستگاه کنترل، خلبانان در دو ایستگاه مقابل، رودرروی هم و در خطوط دشمن مستقر می‌شوند. خلبانی که به خطوط دشمن نفوذ کرده، در حالی که با دشمن درگیر می‌شود، با مهارت عملیات شناسایی را انجام می‌دهد و هواپیما را در هوا تحویل خلبان دوم می‌دهد. در حالی که خود در آخرین لحظات کشته می‌شود.

فیلم کانی مانگا | سیف‌الله داد | 1366

• جنگی

در کارنامه کوتاه زنده یاد سیف‌الله داد کانی مانگا به عنوان دومین فیلم او یکی از آثار مهم سینمای دفاع مقدس است که به جای آنکه مرکزیت اصلی داستان جنوب کشور باشد مناطق مرزی غرب کشور است. یک هواپیمای عراقی در منطقة کانی مانگا ـ واقع در کردستان ایران ـ سقوط می‌کند و خلبان آن که جان سالم بدر برده می‌گریزد. گروهی تکاور زیر نظر سروان یاوری مأمور می‌شوند تا خلبان را به اسارت درآورند. یکی از گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی به سرکردگی «کاک هوشنگ» وارد کارزار می‌شود تا خلبان را نجات بدهد. تکاوران با اعضای گروه مسلح درگیر می‌شوند و خلبان عراقی را دستگیر می‌کنند. فیلم از لحاظ جلوه‌های بصری و ساختار کارگردانی یکی از فیلم‌های پیشرو در حوزه سینمای دفاع مقدس است که می‌توان آن را الگوی خوبی برای فیلم‌های جنگی دانست.

فیلم عقاب ها | ساموئل خاچیکیان | ۱۳۶۳

• جنگی

اینکه بعد از گذشت 4 دهه هنوز هم فیلم عقاب‌ها پرمخاطب‌ترین فیلم سینمای ایران است نشان می‌دهد ظرفیت‌های ژانر دفاع مقدس آنقدر زیاد است که می‌تواند با خلق قهرمان مخاطب را به سینما بکشاند. ساموئل خاچیکیان بعد از سال‌ها تجربه در ساخت آثار دلهره و جنایی در اوایل انقلاب با ترکیب حضور ستارگانی چون جمشید هاشم‌پور و سعید راد فیلمی را ساخت که هنوز هم هیجان تماشای آن مخاطب را با خود همراه می‌کند. این فیلم بر پایه رویداد واقعی نجات خلبان ایرانی به نام یدالله شریفی‌راد به وسیله کردهای عراقی و انتقال او به ایران ساخته شده‌است.

فهرست ذخیره تماشای فیلم جنگی و دفاع مقدسی

فیلم سیزده 59 | سامان سالور | 1389

سامان سالور در سیزده 59 روایتی غریب از به کما رفتن فرمانده‌ای را به تصویر می‌کشد که در دوران دفاع مقدس دلاورانه جنگید و سال‌ها در کما بود و با همان حس و حال دوران جنگ به هوش آمد. فیلم از لحاظ بصری در زمان خود یک سر و گردن از دیگر آثار سینمای دفاع مقدس بالاتر بود و صحنه‌های جنگ آن واقعی و قابل باور بود.

فیلم مزرعه پدری | رسول ملاقلی‌پور | 1384

در خاطرات زنده‌یاد ملاقلی‌پور هست که وقتی برای دریافت بودجه برای ساخت فیلم مزرعه پدری به یکی از نهادهای حکومتی – فرهنگی رفت مسئولان آن نهاد با ادعای اینکه این فیلمنامه امکان تبدیل شدن به یک فیلم خوب را ندارد از سرمایه‌گذاری روی فیلم سر باز زدند تا ملاقلی‌پور به سختی بتواند برای فیلمش سرمایه‌گذار پیدا کند. اما مزرعه پدری آنقدر فیلم سر پا و خوبی از آب در آمد که احتمالا مسئولان آن نهاد در خلوت خود برای اینکه دست رد به سینه فیلمساز مطرح سینمای دفاع مقدس زدند شرمنده شدند. مرزعه پدری همچون دیگر آثار ملاقلی‌پور سرشار از شاعرانگی است و نگاه ماورایی فیلمساز به مقوله جنگ باز هم توانست مخاطب حرفه‌ای را به خود جذب کند.

فیلم خداحافظ رفیق | بهزاد بهزادپور | ۱۳۸۲

این ساخته بهزاد بهزادپور در مقایسه با بسیاری از فیلم‌های بزرگ و مهم سینمای دفاع مقدس ، اثر کوچک و جمع‌وجوری است که در زمان نمایش هم چندان دیده نشد. اما بعدها به‌واسطه پخش تلویزیونی طرفداران زیادی پیدا کرد که احتمالا علت اصلی آن حس خالص و فضاسازی به شدت رمانتیک و دلنشین فیلم خداحافظ رفیق است. شهدایی که پس از سال‌ها به هوای دیدن دوست همرزمشان به شهر می‌آیند و می‌بینند که اوضاع چگونه تغییر کرده…

فیلم دفتری از آسمان | پرویز شیخ طادی | ۱۳۷۸

پرویز شیخ‌طادی در میان فیلم‌های سینمای دفاع مقدس یک اثر شاعرانه و ماورایی دارد که کمتر درباره‌اش صحبت شده است. دفتری از آسمان روایتی عجیب از رابطه احساسی مادر با فرزند شهیدش را به تصویر می‌کشد. روایتی که گاهی در میان برخی از روایت‌های دوران دفاع مقدس رنگ واقعیت به خود می‌گرفت و شیخ‌طادی با بهره‌گیری از عنصر خیال به خوبی توانست فیلمی سراسر احساسی و دراماتیک را به تصویر بکشد که حال و هوای شهیدان گلگون کفن را برای مخاطب زنده می‌کند.

فیلم افق | رسول ملاقلی‌پور | ۱۳۶۶

رسول ملاقلی‌پور در سال 66 با بودجه‌ای حدود 6 میلیون تومان که آن زمان رقم قابل توجهی است فیلم افق را با تجهیزات دوران دفاع مقدس جلوی دوربین می‌برد و یکی از مدرن‌ترین فیلم‌های جنگی را در دهه 60 تولید می‌کند. فیلم به لحاظ بصری اگرچه امروز آنقدر حرفی برای گفتن ندارد اما در زمانه خود توانست مخاطبان بسیاری را به سینما بکشاند و خاطره فیلم‌های دفاع مقدس با افق تصویر شفاف‌تری به خود گرفت.

فیلم پرواز در شب | رسول ملاقلی پور | ۱۳۶۵

ملاقلی‌پور تجربه خود در فیلم قبلی را گسترش و ارتقا می‌دهد و در اجرا نیز به ساخت و پرداخت بهتری می‌رسد. با جزییات روایی، امکانات فنی و بازیگران بیشتر. «پرواز در شب» در جشنواره فجر دوره پنجم با استقبال هیئت‌داوران مواجه می‌شود و در حضور «خانه دوست کجاست؟»، «ناخدا خورشید» و «اجاره‌نشین‌ها» جایزه بهترین فیلم را کسب می‌کند.

فیلم بلمی به سوی ساحل | رسول ملاقلی‌پور | ۱۳۶۴

رسول ملاقلی‌پور عکاس دوران جنگ در سال 64 تصمیم می‌گیرد روایتی از سقوط خرمشهر را دستمایه ساخت بلمی به سوی ساحل می‌کند. فیلم در زمان ساخت خودش ساختار قوی و محکمی دارد و روایتی از جنگ دارد که بیشتر آن در آب‌های کارون می‌گذرد.

درباره فیلم بلمی به سوی ساحل