در هشتاد و دومین دوره قدیمیترین جشنواره سینمایی جهان، درام فلسطینیمحور «صدای هند رجب» و کارگردان آمریکایی بنی سافدی شیرهای نقرهای را از آن خود کردند، در حالی که آثار تازه جورج کلونی، جولیا رابرتس، گییرمو دلتورو، اما استون و پارک چان-ووک دست خالی به خانه بازگشتند.
همه چیز درباره جشنواره ونیز ۲۰۲۵
برندگان جشنواره فیلم ونیز 2025
بخش مسابقه اصلی
-
شیر طلایی بهترین فیلم: پدر، مادر، خواهر، برادر
-
شیر نقرهای جایزه بزرگ هیئت داوران: صدای هند رجب
-
شیر نقرهای بهترین کارگردانی: بنی سافدی برای ماشین خردکن
-
جایزه ویژه هیئت داوران: زیر ابرها، جیانفرانکو روسی
-
بهترین بازیگر مرد: تونی سرویلو برای لاغراتزیا (ایتالیا)
-
بهترین بازیگر زن: شین ژیلی برای خورشید بر همه ما میتابد (چین)
-
بهترین فیلمنامه: والری دوزلی و ژیل مارشان برای سر کار (فرانسه)
-
بهترین بازیگر زن جوان: لونا وِدلر برای دوست خاموش (آلمان، فرانسه، مجارستان)
-
جایزه تماشاگران (آرمانی بیوتی): خیابان مالاگا، مریام توزانی
-
جایزه شیر آینده (بهترین فیلم اول): تابستان کوتاه، ناستیا کورکیا
بخش افقها
-
بهترین فیلم: در جاده، دیوید پابلو (مکزیک)
-
جایزه ویژه هیئت داوران: زمین گمشده، آکیو فوجیموتو (ژاپن، فرانسه، مالزی، آلمان)
-
بهترین کارگردان: انوپارنا روی برای ترانههای درختان فراموششده (هند)
-
بهترین فیلمنامه: آنا کریستینا باراگان برای پیچک (اکوادور، مکزیک، فرانسه، اسپانیا)
-
بهترین بازیگر زن: بندتا پورکارولی برای ربودن عربلا (ایتالیا)
-
بهترین بازیگر مرد: جاکومو کووی برای یک سال مدرسه (ایتالیا، فرانسه)
-
بهترین فیلم کوتاه: بدون کلی، لوویزا سیرن (سوئد)
بخش کلاسیکهای ونیز
-
بهترین مستند درباره سینما: ماتا هاری، جو بشنکوفسکی و جیمز اِی. اسمیت (آمریکا)
-
بهترین فیلم مرمتشده: باشو غریبه کوچک، بهرام بیضایی (ایران)
بخش ونیز غوطهور (Immersive)
-
جایزه دستاورد: خداحافظی طولانی، ویکتور ماِس و کیت فوت (بلژیک، لوکزامبورگ، هلند)
-
جایزه ویژه هیئت داوران: کمتر از ۵ گرم زعفران، نگار مطوّلی میدنشاه (فرانسه)
-
جایزه بزرگ: ابرها دو هزار متر بالاترند، سینگینگ چن و شوپینگ لی (تایوان)
گزارش اختتامیه جشنواره ونیز 82
هشتاد و دومین دوره بیتردید پربار جشنواره بینالمللی فیلم ونیز با موفقیت به پایان رسید. پیش از مراسم اختتامیه شنبه شب، فیلم «صدای هند رجب» ساخته کارگردان تونسی کاوتر بنهانیه بهطور گسترده بهعنوان اصلیترین مدعی شیر طلایی امسال شناخته میشد. این درام قدرتمند که در غزه روایت میشود، داستان دختر ششسالهای فلسطینی را بازگو میکند که پس از کشته شدن خانوادهاش به دست نیروهای اسرائیلی، با التماس درخواست کمک میکند. فیلم در زمان نمایش جهانیاش با تشویق ایستاده ۲۱ دقیقهای همراه شد؛ یکی از طولانیترین تشویقها در تاریخ جشنواره ونیز.
با این حال، این فیلم در نهایت شیر نقرهای جایزه بزرگ هیئت داوران (رتبه دوم) را به دست آورد. بنهانیه در سخنرانی پرشور خود گفت:«این جایزه را به جمعیت هلالاحمر فلسطین و همه کسانی که برای نجات جانها در غزه همهچیزشان را به خطر انداختند تقدیم میکنم. آنها قهرمانان واقعیاند. صدای هند، صدای خود غزه است؛ فریادی برای کمک که جهان شنید، اما هیچکس پاسخی نداد. صدای او ادامه خواهد داشت، ادامه خواهد یافت تا زمانی که عدالت محقق شود.»
چهرههای سرشناس هالیوودی همچون برد پیت، واکین فینیکس و آلفونسو کوارون با پیوستن به تیم تهیهکنندگان اجرایی فیلم، توجهها را پیش از جشنواره به آن جلب کردند. منتقدان حاضر در لیدو نیز آن را «محکومیتی شدید و تکاندهنده» علیه کارزارهای نسلکشی اسرائیل علیه فلسطینیان توصیف کردند.
فیلم سهپاره و ظریف جیم جارموش با عنوان «پدر، مادر، خواهر، برادر» که بهخاطر سادگی و تأثیر عاطفیاش تحسین شد، شگفتیساز شب بود و نخستین شیر طلایی ونیز را برای این نماد سینمای مستقل آمریکا به ارمغان آورد. جارموش هنگام دریافت جایزه گفت:«اوه،… ما فیلمسازها برای رقابت فیلم نمیسازیم، اما واقعاً قدردان این افتخار غیرمنتظره هستم.»
او افزود: «هنر لزوماً نباید مستقیم به سیاست بپردازد تا سیاسی باشد. هنر میتواند همدلی و پیوند میان ما ایجاد کند و این نخستین گام برای حل مشکلاتی است که داریم. از شما سپاسگزارم که به فیلم آرام ما ارزش دادید.»
«پدر، مادر، خواهر، برادر» از سه داستان جداگانه اما بهلحاظ موضوعی مرتبط تشکیل شده که هر یک به روابط پرتنش میان والدین و فرزندان بالغ میپردازد. گروه بازیگران برجسته فیلم شامل تام ویتس، آدام درایور، ماییم بیالیک، شارلوت رمپلینگ، کیت بلانشت، ویکی کریپس و ایندیا مور است. منتقد اصلی هالیوود ریپورتر این اثر را «جواهری خندهدار، لطیف و بهدقت مشاهدهشده» توصیف کرد.
بنی سافدی با نخستین فیلم بلند خود بهعنوان کارگردان مستقل، «ماشین خردکن» – یک بیوگرافی نامتعارف درباره MMA و اولین نقش جدی دراماتیک دواین جانسون – جایزه بهترین کارگردانی را دریافت کرد. او در سخنرانیاش خطاب به جانسون گفت:«دوست من، برادرم، شریکم… ما این مسیر را شانهبهشانه پیمودیم. ممنونم که با چشمبند و دید ایکسری به درون پریدی. ما بدون تور ایمنی از صخره پریدیم و با هم رشد کردیم.»
بازیگر چینی «شین ژیلی» با ایفای نقشی تکاندهنده در درام «خورشید بر همه ما میتابد» ساخته «سای شانگجون» جایزه بهترین بازیگر زن را برد. جایزه او را «ژائو تائو» ستاره سرشناس سینمای هنری چین و عضو هیئت داوران به او اهدا کرد.
همچنین همانطور که بسیاری در لیدو پیشبینی کرده بودند، جایزه بهترین بازیگر مرد به «تونی سرویلو» رسید؛ بازیگر برجسته تئاتر و سینمای ایتالیا که در فیلم «لاغراتزیا» ساخته پائولو سورنتینو، نقشی انسانی و طنزآمیز از رئیسجمهور ایتالیا ارائه کرده است. منتقدان این فیلم را بازگشت درخشان سورنتینو و بازیگر محبوبش دانستهاند و حتی احتمال تکرار موفقیت آنها در اسکار ۲۰۱۳ (با فیلم «زیبایی بزرگ») مطرح شده است.
فیلمنامه «سر کار» نوشته «والری دوزلی» و «ژیل مارشان» اقتباس از رمان «فرانک کورته» برنده جایزه بهترین فیلمنامه شد. داستان فیلم درباره عکاسی موفق است که همهچیز را رها میکند تا رویای نویسنده شدن را دنبال کند.
امسال با حضور آثار متعدد شاخص، رقابت بسیار داغ بود. نتفلیکس با قدرتمندترین مجموعه خود در سالهای اخیر وارد شد؛ از جمله فیلم «جی کلی» ساخته نوآ بامباک با بازی جورج کلونی، تریلر سیاسی «خانهای از دینامیت» به کارگردانی کاترین بیگلو و بازآفرینی تاریک «فرانکشتاین» توسط گییرمو دلتورو با بازی جیکوب الوردی در نقش هیولا.
کارگردانان بزرگ جهان نیز با آثار تازه خود رقابت را داغ کردند؛ آثاری که اغلب بهمحض پایان تشویقهای ایستاده در سالن بزرگ ونیز، بهعنوان مدعیان جدی اسکار مطرح شدند.
از میان آثار مورد تحسین: کمدی سیاه «هیچ انتخاب دیگری نیست» ساخته پارک چان-ووک که محبوب منتقدان بود، «بوگونیا» اثر یورگوس لانتیموس و «لاغراتزیا» سورنتینو.
اما بازیهای درخشانی همچون جولیا رابرتس در تریلر جنجالی «پس از شکار» ساخته لوکا گوادانینو یا آماندا سایفرید در درام تاریخی «آن لی» ساخته مونا فاستوُلد بیجایزه ماندند. همچنین جود لا در نقش ولادیمیر پوتین در «جادوگر کرملین» ساخته اولیویه آسایاس، فرانسوا اوزون با اقتباس تازه از «بیگانه» کامو، ویلم دفو با دو نقشآفرینی در «شهرت دیرهنگام» و «سوُفلور»، و حتی فیلم پرستاره «در دست دانته» اثر جولیان شنابل با حضور بازیگرانی چون اسکار آیزاک، گل گدوت، جرارد باتلر، آل پاچینو، جان مالکوویچ، مارتین اسکورسیزی و جیسون موموآ، همگی خبرساز شدند.
در آغاز جشنواره، ورنر هرتزوگ جایزه شیر طلایی یک عمر دستاورد هنری را از دست هیچکس جز فرانسیس فورد کوپولا دریافت کرد.
هیئت داوران اصلی به ریاست الکساندر پِین (کارگردان برنده دو اسکار) متشکل بود از: فرناندو تورس (بازیگر برزیلی)، محمد رسولاف (کارگردان ایرانی)، استفان بُریزه (کارگردان فرانسوی)، مائورا دلپرو (فیلمساز ایتالیایی)، ژائو (بازیگر چینی) و کریستین مونجیو (کارگردان رومانیایی برنده نخل طلا).
مراسم اختتامیه با ادای احترام و تشویق طولانی برای طراح مد بزرگ ایتالیایی «جورجو آرمانی» که پنجشنبه گذشته در ۹۱سالگی درگذشت، همراه بود. کارلو راتی، کیوریتور دوسالانه معماری ونیز ۲۰۲۵، گفت:
«متشکریم جورجو آرمانی، که به ما آموختی خلاقیت در مرز میان رشتهها شکوفا میشود؛ مد، سینما، هنر، مصالح نو، معماری… درست همانطور که هر روز در بینال ونیز رخ میدهد.»
بخش «افقها» (Orizzonti) که به تازهترین روندهای زیباییشناسی در سینما و آثار اول اختصاص دارد، جایزه بهترین فیلم را به «در جاده» ساخته دیوید پابلو از مکزیک اهدا کرد؛ فیلمی جادهای درباره پیوندی شکننده میان یک آواره جوان و یک راننده کامیون در بزرگراههای خطرناک مکزیک. پابلو در سخنرانیاش گفت:
«این فیلم از اعماق وجودم آمده و دیدن اینکه با دیگران ارتباط برقرار میکند، زیباست.»
جایزه بهترین بازیگر زن بخش افقها به «بندتا پورکارولی» برای «ربودن عربلا» رسید و «جاکومو کووی» برای بازی در «یک سال مدرسه» برنده بهترین بازیگر مرد شد. کارگردانی برتر به «انوپارنا روی» از هند برای «ترانههای درختان فراموششده» تعلق گرفت و جایزه هیئت داوران به «زمین گمشده» ساخته آکیو فوجیموتو رسید؛ داستان دو کودک روهینگیایی در سفری پرخطر به مالزی.
پیشبینی جوایز جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۵
ساعاتی پیش از اختتامیه جشنواره ونیز 2025 | احتمال میرود پارک چانووک، کاترین بیگلو و درام تکاندهنده نجات غزه «صدای هند رجب» جوایز مهم امسال را در لیدو از آن خود کنند.
مراسم اهدای جوایز جشنواره فیلم ونیز فردا (شنبه) برگزار میشود؛ جایی که طبق رسم، استعدادهایی که قرار است توسط هیئت داوران به ریاست الکساندر پین مورد تقدیر قرار گیرند، دوباره به لیدو دعوت شدهاند. این مراسم در سالا گرانده برگزار خواهد شد و جوایزی چون شیر طلایی بهترین فیلم، شیرهای نقرهای (شامل جایزه بزرگ هیئت داوران و بهترین کارگردانی)، همچنین جوایز بازیگری و فیلمنامه اهدا میشود.
پیشبینی اینکه چه کسی در نهایت پیروز میشود، کار دشواری است؛ زیرا داوران از میان بازیگران و فیلمسازان شناختهشده انتخاب شدهاند. امسال در کنار پین، افرادی چون کریستین مونگیو، محمد رسولاف، فرناندو تورس، مائورا دلپرو، ژائو تائو و استفان بریزه حضور دارند. واکنش منتقدان هم همیشه قابل پیشبینی نیست؛ سال گذشته «اتاق بغلی» ساخته پدرو آلمودووار بازخوردی دوگانه داشت اما در نهایت زیر نظر هیئت ایزابل هوپر شیر طلایی را گرفت.
همانطور که پیشتر نوشتم، طنز تلخ پارک چانووک درباره بازار کار با نام «راه دیگری نیست» شانس زیادی برای بردن شیر طلایی یا جایزه بهترین بازیگر (برای لی بیونگ-هون) یا بهترین کارگردانی (برای خود پارک) دارد. پارک پیشتر در سال ۲۰۰۵ با «انتقام بانوی جوان» هم مدعی شیر طلایی بود.
فیلمساز تونسی، کوثر بنهنیه، با درام نجات غزه «صدای هند رجب» یکی از پرشورترین لحظات جشنواره را رقم زد؛ فیلمی که در سالا گرانده تماشاگران را به گریه دستهجمعی و ایستادهتشویقی بیش از ۲۰ دقیقهای واداشت، در حالی که پرچمداران با شعار «آزادی فلسطین» پیام خود را منتقل میکردند.
فیلم تازه خالق «چهار دختر» که پیشتر نامزد اسکار شده بود، از ضبطهای صوتی واقعی یک دختر ششساله استفاده میکند؛ دختری که در جریان حمله ارتش اسرائیل در خودرو گرفتار شده و در حالی که خانوادهاش کشته شدهاند، از درون خودرو با صدای لرزان با امدادگران تماس میگیرد. تمام فیلم در دفتر داوطلبان هلالاحمر فلسطین میگذرد؛ جایی که تلاش میکنند از راه دور این کودک را نجات دهند. اثر کوثر بنهنیه، که تهیهکنندگی اجرایی آن بر عهده واکین فینیکس و رونی مارا است، به سرعت به یکی از جدیترین مدعیان شیر طلایی بدل شد. حتی نشست مطبوعاتی فیلم هم با ایستادهتشویقی همراه شد. (این فیلم همچنین نماینده تونس در شاخه بهترین فیلم بینالمللی اسکار است.)
مساله جنگ غزه امسال در جشنواره حضوری پررنگ داشته است؛ از اعتراضهای خیابانی تا بیانیههای هنرمندان. جیم جارموش هم به همکاری پخشکننده فیلمش «MUBI» با سرمایهگذاران مرتبط با صنایع نظامی اسرائیل اعتراض کرد. بردن جایزه توسط «صدای هند رجب» علاوه بر ارزش سینمایی، پیام سیاسی قدرتمندی هم به هالیوود خواهد داد که تاکنون سکوت کرده است.
فیلم «خانهای از دینامیت» ساخته کاترین بیگلو نیز یکی دیگر از شگفتیهای جشنواره بود؛ تریلری پرتنش با محوریت خطرات زرادخانههای هستهای که تحسین منتقدان را برانگیخت. بیگلو پیشتر با «گنجه رنج» شیر طلایی و اسکار بهترین فیلم را تجربه کرده بود و حالا دوباره یکی از مدعیان جدی بهترین کارگردانی است.
از دیگر آثار پر سر و صدا، فیلم «ماشین خردکن» به کارگردانی بنی سَفدی است که دواین جانسون در آن در نقش واقعی قهرمان UFC، مارک کر، ظاهر شده است. اجرای احساسی و متفاوت جانسون میتواند او را به یکی از گزینههای جدی جام ولپی برای بهترین بازیگر بدل کند.
فیلم «وصیتنامه آن لی» ساخته مونا فستوُلد هم یکی از شگفتیهای هنری جشنواره است؛ موزیکالی تاریخی درباره بنیانگذار فرقه شِیکرها با بازی آماندا سیفرید. نقشآفرینی سیفرید به قدری برجسته است که بسیاری او را مدعی اصلی جام ولپی بهترین بازیگر زن میدانند.
اما در میان همه اینها، منتقدان و تماشاگران بر سر یک چیز توافق دارند: «راه دیگری نیست» ساخته پارک چانووک، داغترین و پرطرفدارترین فیلم جشنواره است. این کمدی سیاه درباره کارمندی است که در رکود اقتصادی کره جنوبی به نقطه انفجار رسیده و رقبایش را یکییکی از سر راه برمیدارد. به نظر میرسد هیئت داوران قطعاً جایزهای را به پارک یا فیلمش اهدا کنند؛ پرسش فقط این است که کدام جایزه خواهد بود: شیر طلایی، بهترین کارگردان یا بهترین بازیگر.
در بخش آثار دیگر، نتفلیکس با «جی کلی» ساخته نوآ بامباک و «فرانکنشتاین» اثر گیرمو دلتورو حضور داشته است. جیکوب الوردی برای بازی در نقش هیولای فرانکنشتاین مورد تحسین قرار گرفته و میتواند نامزد جوایز بازیگری شود. با این حال واکنشها به فیلم بامباک دوگانه بوده و بیشتر احساسی و نوستالژیک توصیف شده است.
یورگوس لانتیموس با فیلم علمی–تخیلی «بوگونیا» و اما استون در نقش مدیرعاملی که توسط یک توطئهگر ربوده میشود، هم نظرها را جلب کرده اما چون او پیشتر با «بیچارهها» شیر طلایی را برده، احتمال برد دوبارهاش پایینتر است.
فیلم جدید اولیویه آسایاس «جادوگر کرملین» با بازی پل دانو و جود لا، واکنشهای سردی گرفت. در مقابل، مستند سیاه و سفید «زیر ابرها» ساخته جیانفرانکو رُزی، پرترهای شاعرانه از زندگی روزمره ناپلیها در سایه وزوو، میتواند شانس دریافت جایزهای برای فیلمبرداری یا تدوین داشته باشد.
با این حال، تا این لحظه، اگر بخواهیم سادهترین انتخاب را برای برنده احتمالی پیشبینی کنیم، بدون شک «راه دیگری نیست» پارک چانووک جدیترین مدعی است.