شب بیست و نهم؛ مهمترین فیلم ژانر وحشت ایرونی
۳۰ آبان ۱۳۶۹ سالگرد اکران این فیلم تاریخی است
نمایش فیلم شب بیست و نهم (حمید رخشانی) (که از 30 آبان 1369 آغاز شد) واکنش چندانی در میان منتقدان ایجاد نکرد. احتمالا خیلیها فیلم را آنقدر جدی نگرفتند که زمانی را صرف نگارش نقد بر آن کنند. یادداشتهای منتشرشده هم عموماً لحنی منفی داشته و شب بیست و نهم را با عناوینی همچون «اثری صرفاً تجاری و تماشاچیپسند»، «فیلمنامهای با قصد فریب و تحمیق افکار تماشاگر» و «فیلمی پوچ و بیمعنا و بیمفهوم» نواختند. با این وجود، هر چند شاید شب بیست و نهم فیلم درخشانی نباشد اما هر چه زمان میگذرد جایگاه ویژهتری در سینمای ایران پیدا میکند.
در حالی که فقر سینمای ما در زمینه خلق آثار متعلق به ژانر وحشت از جمله دغدغههایی است که بارها از سوی کارشناسان مطرح شده، بعید است بحثی در این زمینه در بگیرد و گوشهای از بحث به شب بیست و نهم، بهعنوان یکی از معدود تجربههای پذیرفتنی سینمای وحشت در سینمای ایران، ختم نشود. 31 سال از زمان اکران این فیلم حمید رخشانی میگذرد و سینمای ایران بهندرت فیلم ترسناک دیگری در خود دیده که بتواند در حد شب بیست و نهم تماشاگر را درگیر کرده و – لااقل در لحظاتی – او را وحشتزده کند.
خلاصه داستان و مشخصات فیلم
محترم و حسین طبق یک سنت کهن خانوادگی، در کودکی با هم نامزد میشوند تا در جوانی به عقد هم درآیند. در حین مراسم، شبحی دیده شده و خانوادهها را نگران آینده ازدواج آنها میسازد. سالها بعد، محترم و حسین با هم ازدواج کردهاند و محترم باردار است. در همین دوران، او چند بار با همان شبح مرموز روبهرو میشود؛ اتفاقی که زندگی او را تحت تأثیر قرار میدهد…
فیلم شب بیست و نهم با فیلمنامهای از حمید رخشانی (بر اساس خاطراتی نوشته دکتر حسین شایگان) نوشته شد. حسین گیل، رضا رویگری، آنیک شفرازیان، حمیده خیرآبادی، مرجانه گلچین و حسین شهاب از جمله بازیگران فیلم بودند. از جمله دیگر عوامل سرشناس فیلم میتوان به ساموئل خاچیکیان بهعنوان تدوینگر، مجید انتظامی در مقام سازنده موسیقی متن و مژده شمسایی (که بعدها با بازی در نقش اصلی فیلمها و نمایشهای بهرام بیضایی شهرت فراوانی پیدا کرد) بهعنوان طراح صحنه و یکی از چهرهپردازان فیلم اشاره کرد.
یک فیلم تجاری پذیرفتنی
محمد آقازاده (در مطلبی که 21 آذر 1369 در روزنامه کیهان منتشر شد) یکی از معدود نویسندگانی بود که سعی کرد نگاه متعادلی به فیلم شب بیست و نهم داشته باشد و بهجای زدن فیلم از ریشه، سعی کند تا چنین فیلمی را در بافت ویژه خود بررسی کند: «شب بیست و نهم در سینمای کشور بحث جدی و زیادی را بر نمیانگیزد، درحالیکه کارگردان در فیلمش به توفیقاتی دست یافته است که نمیتوان آنها را نادیده گرفت.»
آقازاده بر این تأکید کرد که فیلم شب بیست و نهم اثری متعلق به سینمای بدنه است و چنین فیلمی باید در وهله اول ارتباطی ساده با تماشاگر ایجاد کرده و همچنین اگر پیامهای اخلاقی به تماشاگر منتقل نمیکند، لااقل بازتابدهنده افکار مخرب نباشد. با این توضیحات، آقازاده فیلم شب بیست و نهم را فیلمی پذیرفتنی دانست: «فیلم قصه جمعوجوری دارد و ماجرای اصلی در دل آن بسط و توسعه مییابد، بدون اینکه ماجراهای فرعی و حاشیهای، ساختمان یکدست آن را مخدوش کند. آنطور که از دیدن فیلم دستگیرمان میشود، رخشانی کلیه قواعد کلاسیک قصهپردازی و اوج و فرودهای سینمایی را میشناسد و بدون اینکه رعایت آنها توی ذوق بزند این تدابیر را بهکار میبرد.»
از دید آقازاده، فیلم شب بیست و نهم از برخی جنبههای اجرایی مثل نمایش جنبههای بیرونی شخصیتها، طراحی لباس و فضاها هم فیلم یکدست و متعادلی است. از نظر مضمونی هم فیلم هر چند هوشمندانه و واجد اندیشهورزی خاصی نیست اما رخشانی توانسته جهان ملموس و قابل پذیرش در مورد لایههای پایین جامعه خلق کند. آقازاده البته به مشکلاتی هم در برخی از نکات اجرایی فیلم اشاره کرد: «مشکل اساسی فیلم از دیدگاه نگارنده حرکات زاید دوربین است که تا حدودی تماشای عادی ماجرا را مختل میکند، در صورتی که قصه به خاطر ظرفیت درونیش آنچنان جذاب است که احتیاج به عملیات آکروباتیک دوربین نباشد. ایرادهای دیگری از جمله بودن صحنههای زاید… در فیلم است.» با وجود این مشکلات، آقازاده اعتقاد داشت که فیلم شب بیست و نهم میتواند حرکتی برای سینمای تجاری ایران به سمت ساخت فیلمهای پرکشش و سینمای قصهگو باشد.
یک فیلم فارسی در ستایش خرافات
با این وجود، دیگر نویسندگانی که مطالبی در مورد فیلم شب بیست و نهم نوشتند، عموما نظری متفاوت با نکات مطرحشده از سوی محمد آقازاده داشتند. در مطلبی که، بدون ذکر نام نویسنده، در هفتهنامه اطلاعات هفتگی (21-28 آذر 1369) منتشر شد، نویسنده به صراحت شب بیست و نهم را بازگشت به دوران فیلمفارسی دانست: «پس از گذشتن سالیان بسیار از دفن فیلمفارسی در قعر آرشیوها و فیلمخانهها، آنهم به حسب ضرورت تاریخی، حمید رخشانی کارگردانی که با نخستین فیلم خود، راه دوم، حضور کمرنگ و ناموفقی در سینمای ایران داشت، پس از چندین سال دوری از دوربین و سینما با قرار دادن مضمونی ظاهرالصلاح در قالب کلیشههای رایج فیلمفارسی با مایههای کاذبی از ترس و دلهره، سعی در تجدید موفقیت این ژانر، سینمای دلهرهآور، پس از گذشت بیش از یک دهه از پیروزی انقلاب داشته است.»
نویسنده با تأکید بر مواردی چون سستی در شخصیتپردازی که نتیجهاش خلق شخصیتهایی بیهویت است و ناتوانی فیلمنامهنویس در تأمین یک خط منطقی داستانی، فیلم شب بیست و نهم را دارای فیلمنامهای صرفا تجاری و تماشاچیپسند دانست که تنها با قصد فریب و تحمیق افکار تماشاگر و ایجاد هیجانات کاذب و زودگذر، نوشته شده است.
این نویسنده بینام، فیلم را از نظر مضمونی هم مورد حمله قرار داده و آن را اثری در تلاش برای تبلیغ خرافهها قلمداد کرد؛ اثری که سالها تلاش مسئولان فرهنگی برای مبارزه با خرافهپرستی و آیینهای پوچ را به هیچ میانگارد: «توجه کنید به تخممرغ شکستن یا عاطل، باطل کردن معصومه در چهارچوب اتاقها و… شیطان را در قالب یک بیوهزن به تصویر کشیده و کشش دراماتیک فیلم را بر پایه شناسایی این موجود شکل میدهد.»
این نویسنده تنها به چند دقیقه ابتدایی شب بیست و نهم بهعنوان بخشهای قابلتحمل فیلم اشاره کرده و فضای مرموز ایجادشده بهواسطه زوایا و نماهای نسبتا حسابشده و بازی درخشان آنیک شفرازیان را مقدمه مناسبی برای یک فیلم رمزآلود قلمداد کرد؛ مسیری که، بهزعم نویسنده، در ادامه به حاشیه میرود.
دیگر نویسندگان هم در مورد شکل پرداختن فیلم به بحثهای خرافی، با این نویسنده بدون نام همنظر بودند. نمونهاش یادداشتی است که محمود معیری در روزنامه رسالت (در تاریخ 22 آذر 1369) با عنوان، بازگشت به خرافات، نوشت: «فیلم شب بیست و نهم فیلمی پوچ و بیمعنا و بیمفهوم است… شب بیست و نهم، تبلیغ عقاید خرافهپرستی است. و به هیچ وجه بر رد خرافات اشارهای ندارد.»
معیری در این راستا بهخصوص به صحنههای پایان فیلم، جایی که تماشاچی باید نتیجهگیری کند، اشاره کرد. بهزعم او، فیلم در همینجا است که عقاید خرافهپرستی را تأیید میکند. او در انتهای یادداشت، از مسئولان فرهنگی درخواست کرد که دقت بیشتری در تأیید چنین فیلمهایی داشته باشند چون فیلمهایی مثل شب بیست و نهم برای جامعه مضر بوده و مانع پیشرفت فرهنگ خواهند شد.
یادداشتی نوشته عزیزالله حاجی مشهدی که در تاریخ 3 دی 1369 در نشریه جوانان امروز منتشر شد، از یادداشتهای قبلی مهربانانهتر نبود. او هم مثل دو نویسنده قبلی شب بیست و نهم را فیلمی فاقد خلاقیت، ابتکار عمل و نوآوری، مجموعهای از رخدادهای بیمنطق و آمیخته به خرافهپرستیهای موهوم و تأسفبار دانست: «به راستی فیلم در چه مسیری پیش میرود؟ تأیید خرافهپرستیهای موهوم را نشانه دارد یا در مذمّت چنین باورهایی گام برداشته است؟ اگر چنین است، در کدام صحنه و در چه نماهایی در مذمت خرافهپرستی و بیریشگی این باورهای نادرست و باطل نشانهیی در دست داریم؟ اگر محترم [شخصیت زن جوان فیلم]، طلسمشده و جنی است آوردن ناظمالاطباء بر بالین او به چه معنی است؟ اگر هم از تب زرد، یا بیماری مرموز دیگری رنج میبرد، آن شبح مرموز که سالهای سال بر بالای آن خانه قدیمی هر از چندگاهی پدیدار میشود، دیگر چه صیغهیی است؟ کارگردان، نه تکلیف باورداشتها و پندارهای راستین خود را در فیلم روشن میکند و نه به تماشاگر این فرصت را میدهد که ببیند، به راستی از نگاه قهرمانان فیلم، رخدادها چه سیر روشن و معقولی را دنبال میکنند.»
چرا شب بیست و نهم هنوز یک اثر مهم محسوب میشود؟
با وجود تمام انتقاداتِ مطرحشده، چرا فیلمی مثل شب بیست و نهم، با وجود ضعفهایی (گاه نهچندان کوچک) در اجرا و روایت داستان، حتی همین امروز هم بهعنوان نمونهای پذیرفتنی در سینمای وحشت ایران مطرح میشود؟ بهنظر میرسد نکاتی در فیلم وجود دارد که اکثر نویسندگان در زمان اکران از آنها غفلت کردند.
از نمونههای ذکرشده در این مطلب میتوان دریافت که اکثر منتقدانی که در زمان اکران شب بیست و نهم یادداشتهایی بر فیلم نوشتند، بهجای تلاش برای بررسی فیلم بر اساس قواعدی که فیلم بر روی آنها بنا میشود، به دستهبندیهای کلّی (فیلمفارسی، فیلم بیمحتوا و موارد مشابه) روی آوردند. مقایسه یادداشت متفاوتی که محمد آقازاده بر شب بیست و نهم نوشت با دیگر یادداشتهای نوشته شده بر فیلم، نشان میدهد که چطور توجه به چنین فیلمی با در نظر گرفتن مسائلی چون ژانر، سبک و انتظاراتی که اساسا چنین فیلمهایی قرار است در تماشاگر ایجاد کنند، میتواند ما را به نتیجهای متفاوت برساند.
در مرور دوباره، بهنظر میرسد ویژگیهایی در شب بیست و نهم وجود دارد که فیلم را در جایگاهی بالاتر از اکثر فیلمهای ایرانی ترسناک ساختهشده در دهههای اخیر قرار میدهد.
- نقش ساموئل خاچیکیان در موفقیت فیلم کمتر مورد اشاره قرار گرفته است. خاچیکیان، که احتمالا موفقترین فیلمساز تاریخ سینمای ایران در زمینه ساخت فیلمهای پرتعلیق و دلهرهآور است، تدوینگر چیرهدستی هم بود و در اینجا رگههایی از تواناییهایش در تأثیرگذاری بر تماشاگر را نشان میدهد. تدوین فیلم – از جمله کاتهای سریع هنگام نمایش شبح مرموز – نقش مهمی در انتقال حس آرامش موقت داخل خانه در تقابل با فضای مخوف ناشی از حضور شبح ایفا کرده است.
- همانطور که محمد آقازاده در یادداشتش اشاره کرد، حمید رخشانی در فضاسازی «بومی» موفق عمل میکند. در این راه نمیتوان نقش مژده شمسایی بهعنوان طراح صحنه، کمال مطیعی بهعنوان فیلمبردار و مجید انتظامی در مقام سازنده موسیقی متن را از یاد برد. این موفقیت کمک میکند تا مخاطب ماجراهای رخداده را بهعنوان اتفاقاتی که دارند در بخش خاصی از جامعه ایران رخ میدهند، بپذیرد.
- کلیدواژه «بومی» که در بند قبل بهکار رفت، عنصری اساسی در ژانر وحشت و نکته کلیدی شب بیست و نهم است. ژانر وحشت ارتباط تنگاتنگی با افسانهها و اعتقادات مذهبی، ملی و منطقهای/ فولکلور دارد. تأثیری که از فیلمی مثل «جنگیر» میگیریم، با در نظر گرفتن این نکته است که فیلم بر پایه تفکری مسیحی ساخته شده و حتی ساختار فیلم هم متأثر از آن تفکر است. اگر همین فیلم با همین ویژگیها و همین خط داستانی در ایران ساخته میشد، تماشاگر ایرانی بهاحتمال زیاد فیلم را پس میزد. یکی از مشکلات اساسی بخش اعظم فیلمهای ترسناک ساختهشده در ایران در دهههای اخیر، تقلیدی بودن است. حتی در معدود مواردی هم که فیلمهای ترسناک ایرانی به یک خرافه یا افسانه بومی پرداختهاند، ساختار تقلیدیشان باعث شده تا آن اشارات ظاهرا فولکلور عملا چیزی بیش از یک روکش سطحی نباشد. شب بیست و نهم در این میان یک استثناء مهم است؛ فیلمی که از جنبههای مختلف یک اثر «بومی» محسوب میشود و همین امر، فیلم را از دیگر آثار ترسناک سینمای ایران متمایز میکند. این تمایز، امروزه اهمیت شب بیست و نهم را از قبل هم بیشتر کرده است. مخاطب امروزی که احتمالا دهها (و اگر مخاطب جدی سینمای وحشت باشد، چهبسا صدها) فیلم ترسناک تاریخ سینما را دیده است، هنگام دیدن شب بیست و نهم – بهعلت همان ویژگیهای بومی – احتمالا کمتر بهسراغ مقایسه این فیلم با نمونههای شاخص جهانی خواهد رفت و همین میتواند به اصلیترین برگ برنده شب بیست و نهم تبدیل شود.
- توجه کنید که وقتی از بومیبودن حرف میزنیم، منظورمان تنها اشاره به مواردی چون جنّ و آل و… نیست. این نکته حتی باید در شکل داستانگویی و شخصیتپردازی هم رعایت شود. امید روحانی زمانی هنگام بحث در مورد فیلمفارسی به اهمیت فرهنگ ایرانی در این آثار اشاره کرده و میگفت که صرف حضور این عناصر نقطه ضعفی برای فیلم به شمار نمیرود: «…اینکه بگوییم همه آب توبهها خصوصیت فیلمفارسی است غلط است. مهمترین قصه فیلمفارسی، خونخواهی حسین (ع) در کربلاست… مظلومیت، ذات فرهنگ ایرانی… است. بسیار هم محترم و مقدس است». [به نقل از کتاب «فیلمفارسی چیست؟»، به کوشش حسین معززینیا] در شب بیست و نهم هم کاراکتر محترم میتواند چنین حسی در تماشاگر ایجاد کند: شخصیت معصومی که دارد قربانی مناسبات عجیب اطراف میشود درحالیکه خود هیچ نقشی در شکلگیری آن شرایط ندارد. موفقیت سازندگان شب بیست و نهم در پرورش شخصیت محترم نقش مهمی در افزایش اهمیت فیلم در گذر زمان ایفا میکند. کافی است به این توجه کنیم که هر جا این شخصیت در حاشیه قرار دارد، فیلم دچار افت فاحشی میشود.
توجه به این نکات، میتواند درس مهمی برای ما به همراه داشته باشد. استفاده از ترسهای لحظهای و عناصر غافلگیرکننده بهتنهایی برای ماندگاری یک فیلم ترسناک کافی نیست. به همین خاطر است که فیلمی مثل شب بیست و نهم، با وجود تمام انتقاداتی که از آن شده و با وجود عدم پیچیدگیهای روایی یا حرفهای دهانپرکن، هنوز هم بهعنوان یکی از معدود نمونههای پذیرفتنی ژانر وحشت در سینمای ایران مورد بحث قرار میگیرد و خیلی از تلاشهای جدیدتر، بهسرعت فراموش شدهاند.
حتا اندازه سرسوزنی ترس نداشت واقا شماهایی که نظر گذاشتین که خیلی ترسناکه پس قطعا فیلم ترسناک ندیدن من خیییلی وحشتناک تر از اینو ندیدم حتا خود جنم دیدم اینکه در مقابلش فرشتس
جهت اطلاع!
کارگردان این فیلم ، شیطان است !
اگر همه هنرمندان سینمای جهان ، جمع شوند،هرگز فیلمی در ژانر وحشت، به پای این فیلم نمی رسد.
یهدبار دیدمش بیست سال پیش هر وقت اسمش میاد میشاشم تو خودم
واقعا فیلم قشنگ و تاثیرگذاری در ژانر وحشت بود حتما به کسایی که ندیدن پیشنهاد میکنم ببینن پشیمون نمیشن .
من در کودکی این فیلمو دیدم و تاثیر بسیار بدی روی من گذاشت.
تا سال ها وحشت داشتم ازینکه به آینه نگاه کنم و مدت های زیادی هم تو شب به بالای پشت بام نگاه نمیکردم از ترس اون زن چادری.
کلی فیلم ترسناک خارجی دیدم ولی هیچکدام تاثیر اینو نداشت و هنوزم که ۳۸ سالمه با اینکه خیلی دوست دارم ببینمش ولی جرات نمیکنم.واقعا دست مریزاد به عوامل سازنده این فیلم.
من این فیلم رو همون موقع تو سن نوجوونی دیدم، و چنان وحشت کرده بودم که تا مدتها جرات نمی کردم که شبا به لبه پشت بوم نگاه کنم، فیلم خیلی خوبی در ژانر وحشت بود و نظرات منتقدان اصلا برام اهمیتی نداره چون اینا کلا کارشون انتقاد از فیلمه و اینو یه کلاس میدونن، فقط سوالم اینکه، وقتی محترم بدنیا اومد، عاطفه یه زن جوون بود و وقتی محترم به سن یه زن حدودا سی ساله رسید عاطفه دوباره همون زن جوون بود!!! در کل با امکانات کم اون موقع فیلم عامه پسند و خوبی بود و به نظرم فیلم ترسناک تر از این هنوز تو ایران ساخته نشده. با تشکر
به عنوان کسی که به تازگی این فیلم رو دیده باید اعتراف کنم اصلا تعریفی نداره … سناریو سرشار از عیب و نقصه و بیشتر شما رو عصبی میکنه تا اینکه بترسونه . به علت محدودیت های ارشاد و غیره این فیلم اشکالات زیاد و بزرگی داشت که اصلا نمیشه ازش چشم پوشی کرد
بازیگری هم که در برخی نقش ها افتضاح بود اگر ببینید خودتون متوجه میشید و تا حدودی دوبله کار سعی کرده فضا رو واقعی تر کنه اما باز هم به چهره پوکر فیس بازیگر صدای جیغ و فریاد دوبلور نمیخونه
در اصل اون جن موکل عاطفه و خواهرش بود که محترم اذیت میکرد ولی طوری فیلمنامه رو تغییر داده بودند که عاطفه دختر همسایه محترم رو اذیت میکرده،ولی در انتهای فیلم شوهر سابقه عاطفه گفتش این دختر از زمانی که متولد شده شیطان بوده،که این هم به جن یا آل مربوط میشه
عاطفه خواهرش نبود جاریش بود .داستانش عجیب تموم شد اون یه موجودی بود ماوراء طبیعه مثل شبح یا جن …ایشون سن و سالش زیاد نمیشه (چون سالها بالای پشت بام با همین قیافه بود) ،کسی دیگه غیر از کسانی ک قصد اسیب بهظون رو داشت اونو نمیدیدن !حتی خود اون دختر از ذات خودش خبر نداشت وقت اذان ناله میکرد و وقتی خواهرش باهاش حرف ازدواج میزد خیلی طبیعی رفتار میکرد .خپاهرش از خودش ذات خیلی بدتر و انسان ناپاکی رو داشت ک به هیچ وجه نمیذاشت خواهرش قدم خوب و خیر تو مسیر درست برداره بعد یهو اخر فیلم گرفتنش مثل یه موجود زمینی مثل انسان شد و راه فرار نداشت ازدست چند تا انسان و به سزای اعمالش رسوندنش .خخخ
من این فیلم رو در اوایل دهه 70 دیدم و خداییش بشدت ترسیدم و چندین بار بعد هم که تماشایش کردم از شدت ترسم کم نشد و از اون به بعد تا همین الان که 44 سال سن دارم هر وقت میرم توی حیاط منزل، ناخودآگاه سرم رو برمیگردونم و پشت بام رو نگاه میکنم و هر آن منتظرم شبح زنی رو لبه پشت بام منزل ببینم!
در طی این سالها فیلمهای وحشتناک زیادی رو دیده ام ولی الحق و الانصاف هیچ فیلمی به اندازه فیلم خوش ساخت “شب بیست و نهم” موفق نشده ترس و دلهره رو به جان من بیاندازد.
سلام، با قاطعیت میگم ، این فیلم بعد از گذشت سال ها که دوباره دیدم ، واقعا فوق حرفه ای بود . من کم پیش اومده فیلمی رو بپسندم ولی اینو بسیار دوست داشتم ، از جمله سکانس های خوبش می تونم به فضای احساسی که محترم لحظه مرگ داشت اشاره کنم و پشیمانی حاج اسماعیل که فریب یک زن بدخواه و بدسرشت را خورده بود.
این فیلم در اون زمان تغییر فیلمنامه داشت.انتهای فیلم ک حسین گیل اون زن ک خودشو شبیه جن کرده بود گرفتن کاملا تغییر کردرخشانی اعلام کرده بود انتهای فیلم باید همون جن یا آل میبود ک وزارت ارشاد دستور به تغییر داده بودو کل ماجرا درانتهای فیلم تغییر کرد
با این که اولین بار این فیلم دیدم اصلا ترس نداشت فقط با محترم لحظه به لحظه گریه کردم . محترم زن پاک و خوش قلبی که حتی عاطفه و خواهرش را بخشید با این همه ظلمی که بهش کرده بودند و در این فیلم حسادت ،تنگ نظری ،بخل و میتوان به وضوح دید چه زندگی های خوبی که با جار زدن آن به ویرانی تبدیل شد و چه انسانهای پست و فرو مایه ای که چشم دیدن زندگی های خوب را نداشتند .
من این فیلم را سال ۶۹ وقتی ۸ سال داشتم در سینما قدس مشهد دیدم و بعد از فیلم مرجانه گلچین و رضا رویگری آمدند و بسیار شگفتانه جالبی بود و تماشاچیان کلی تشویقشان کردند. امشب بعد از سالها دوباره آن را دیدم که شبکه نمایش در ساعت ۱ بامداد نمایش داد.
و نقد فیلم را جستجو کردم و به این صفحه رسیدم! بعنوان کسی که شیفته ژانر وحشت هستم (شاید تاثیر این فیلم در کودکی باعثش شد) لازم دانستم نظر خود را در موردش بنویسم. متاسفم که با زدن این فیلم از سوی قلم منتقدین راه بر روی سینمای وحشت در سینمای ایران به شکلی نامتعارف بسته شد! این فیلم تمام ویژگی های یک ژانر به شدت اصیل که برخواسته از زوایای پنهان ذهن بشر که همان ترس است را دارد. متاسفانه در فیلمنامه شکاف های شاید بواسطه جو فرهنگی آن زمان که در دو راهی سنت و مدرنیته وجود داشت حضور دارد! و شاید بخاطر همین دست عوامل سازنده فیلم را بسته بود. چرا که وجود جن را بشکلی انسانی به نمایش گذاشته و زیاد آن را باز نکرده است! چه خوب میشد که در لابلای فیلم عاطفه را در سنین کودکی رضا رویگری به شکلی کاملا گذرا به نمایش میگذاشت که مثلا در بالای پله ها یک لحظه نشانش میداد که او را لحظه ای دارد تماشا میکند. و در شب عروسی هم زمانی که خانه همسایه را نشان داد و گفتگو خواهر عاطفه را به شکل دیگر نمایش میداد که مثلا تو را آوردم خانه خودم و از آوارگی نجاتت دادم(تا هویت مرموزی به این کاراکتر دهد که معلوم نیست از کجا آمده و رگ و ریشه اش کجاست). تنها در سکانس پایانی فیلم مردی که شوهر سابق عاطفه بود را به شکلی مسلول و آواره نشان داد که از هویت شیطانی زن پرده برداشت که این نمیتواند رازآلود بودن کاراکتر جن را توصیف کند (کاش بجای آن میگفت تو هم مجنون شدی مثه من و خدا میداند چند نفر دیگر).
و اما اتفاقا این فیلم را میتوان شاید با فیلم رومن پولانسکی (بچه رزماری) مقایسه کرد که در هر دو فیلم زن معصوم و بی دفاعی در احاطه نیرو پلید و اهریمنی قرار گرفته و هیچ مفری برای او وجود ندارد!
و اما سخن پایانی که اتفاقا چون در قرآن به وجود جن و انس هر دو اشاره شده است و باور های سنتی ما وجود آن را رد نمیکند میتوان از این عنصر بشدت جذاب برای ساختن فیلم در ژانر وحشت ایرانی استفاده کرد و بجز چند مورد متاسفانه من فیلم های دیگری سراغ ندارم. بشدت این فیلم محبوب من است (فولکلور، نور پردازی، طراحی صحنه، فیلمبرداری و موسیقی متن) در جواب اون دوستی که اسم فیلم را سوال کردن بگویم که باور قدیمی وجود دارد که در شب ۲۹ام هر ماه از ما بهتران بشدت فعالند و در فیلم اشاره ای به تولد محترم نکرد که در شب ۲۹ ام ماه دنیا آمد و تنها به صحبت های زن پیرزن اول فیلم و استرس و دلشوره او در هنگام خداحافظی از حسین گیل در سردر خانه اشاره کرد! از اطاله کلام عذرخواهی میکنم. موفق باشید
این فیلم خواست مفهوم بخشش در مقابل طمع و انسان بدکاره رو باانسانی ک روح بزرگی داره نشون بده .و در اخر بیننده ب این نتیجه میرسه ک آدم بدکاره و کسیکه راه کج رفته مجازات میشه یکروز در حالی ک هیج انسانی خطاکاری فطرتا از قبل نتونسته خودشو بازنده بدونه.و بزرگتر اینکه خانواده ایی بابخشش یک کار خارق العاده بوجود میارن ک دنیا بلرزه در میاد. خیلی از کارگردانها دست نگهمیدارن تا سکانس اخر رو همه در ذهنشون تا ابد بخاطر بیارن..اون بخشش
سلامم خیلی ممونم از نقد و برسی ک انجام دادید؛ بنده هم در مورد فیلم شب بیست و نهم با شما هم عقیده ام.و لینکه نقدان کشور ما همیشه چوب کاری کردند . بجای اینکه نقدشون باعث رسد و پیشرفت صنعت سینمای ایران بشه بیشتر کارگردانان وفیلم سازان کشور رو دل زده کرده اند.همین میشود ک صنعت هالیود بدون در نظر گرفتن رواج دادن خرافات یا چیزهای دیگر می آید و فیلم جن گیر رو میسازد …چون به فکر پول دراوردن از این صنعت هست.
چرااسم فیلم شب بیست ونهم است؟
سلام
خیلی عالی وترسناک من هم دربچگی والان هم که ۴۰سالمه این فیلمو میبینم ازترس میمیرم
واقعادست مریزادداشت وداره
موفق باشید
من هر دفعه که فیلم را میبینم میترسم واقعا تاثیرگذار و غیر تکراری شدن
فیلم بسیار عالی هست انهم در کشوری که هرگز یک فیلم در ژانر وحشت نداشته است که واقعا کمی از استانداردها را رعایت کند. ما بواسطه فرهنگ باستانی غنی و ادبیات داستانی غنی و بزرگ میتوانیم در این ژانر عالی باشیم اما شوربختانه نشده است. اما این فیلم با بازیهای عالی تعدادی از بازیگران و موسیقی و صحنه ارایی زیبا و هم چنین نور پردازیهای اکسپرسیونیستی بسیار فیلم در خور توجه ای هست. کاش چنین فیلمی در این ژانر باز تولید میشد
فیلم پوچ و بی محتوا و بی سر و ته که نه هنر بازیگری درش هست نه فیلم نامه نه تصویر برداری و هیچی هیچی! ژانر وحشت اخر فیلم که میفهمی چه وقتی تلف کردی!
ایران نمی تواند فیلم ترسناک بسازد چون مردم فک میکنن با گفتن بسم الله یا همچین چیزایی جنی یا روحی که تو فیلمه باید ناپدید بشه اگرهم شد دگ فیلم معنایی ندارد
از طرفی ایران اصلا نمی تواند از یک جنی یک جلوه ویژه بسازد….
اگر هم تو فیلم طرف ذکر یا همچین چیزی بگوید و جن و فلانی ناپدید نشه حدیث ها و گفته های روحانیان رو زیر سوال میبرد….
ایران باید نحوه ساختن فیلم های ترسناک رو از کشور ترکیه یاد بگیرد که خیلی هم بی نظیر هستند فیلم هایی مانند(دابه.سجین.موسالات….) 🥲💚
واقعا عالی 👍