فیلم استخر؛ معرفی و نقد

همه چیز درباره چهل و چهارمین جشنواره فجر ۱۴۰۴

خلاصه داستان فیلم استخر

خلاصه داستان فیلم استخر درباره زوج میانسالی است که زندگی‌ مشترکشان مدتی وارد یک چالش شده است، در این میان، پسر جوان آن‌ها نیز زندگی‌اش تحت تاثیر این اتفاق قرار می‌گیرد…

بازیگران و عوامل فیلم استخر

سروش صحت نویسنده و کارگردان فیلم استخر است، تهیه‌کنندگی را محمد شایسته به عهده دارد.

امین حیایی، سحر دولتشاهی، مهران مدیری، علیرضا خمسه، پانته‌آ پناهی ها، بیژن بنفشه‌خواه، مجید یوسفی و البته معرفی سورنا صحت جلوی دوربین این فیلم رفته‌اند.

کوتاه درباره سروش صحت؛ کارگردان فیلم

فیلم استخر سومین فیلم بلند سینمایی سروش صحت بعد از فیلم‌های موفق جهان با من برقص و صبحانه با زرافه‌ها محسوب می‌شود. او در عرصه سریال‌سازی کارهای پرمخاطبی چون ساختمان پزشکان، لیسانسه‌ها، پژمان، شمعدونی و مگه تموم عمر چندتا بهاره و… را هم کارگردانی کرده است و مجری درخشان برنامه اکنون هم هست.

نقد و بررسی فیلم استخر سروش صحت

این نقد و نوشته‌ها، نظر کوتاه ولی دست‌اولِ منتقدان و نویسندگان سینمایی است؛ شاید بعدها همه چیز تغییر کند! در ضمن، انتشار آن‌ها -لزوما- به معنای تایید فیلیموشات نیست

محمد جلیلوند

در میان سینماگران ایرانی، تنها معدودی از آنها صاحب امضا شده و در رده مؤلف قرار گرفته‌اند. در سطحی پایین‌تر، کارگردان‌هایی حضور دارند که می‌توان در آثارشان المان‌های مشترکی را مشاهده کرد و سروش صحت یکی از شاخص‌ترین آنها است. او پس از دو تجربه موفق در سومین ساخته خود (استخر) که در بخش مسابقه جشنواره امسال به نمایش درآمده تلاش کرده همان مسیر را ادامه داده و به یک سه‌گانه برسد.

 استخر درباره زن و شوهر میانسالی به نام بهار و امیر است که در آن زن طی تصمیمی ناگهانی شوهرش را ترک می‌کند؛ درحالی‌که پسری جوان دارند. صحت به این خط داستانی قدیمی و تکراری نگاه متفاوتی انداخته و المان‌های آشنای آثارش را به آن تزریق کرده است. بهار هنگام تماشای الکلاسیکوی پدر و پسر و درحالی‌که همه چیز آرام به نظر می‌رسد، از تصمیم جدی خود گفته و عطف نخست را رقم می‌زند. خستگی ناشی از بیست و پنج سال زندگی و شاید دیده نشدن بهار، کلید اصلی قصه استخر به حساب می‌آید که پسر جوان این زوج روی آن تأکید ظریفی می‌کند.

رابطه امیر با پسرش، بخش دیگری از قصه را تشکیل می‌دهد که فاصله نسلی نکته کلیدی آن به حساب می‌آید. جلال پدر بهار، دیگر شخصیت استخر است که می‌توان مانیفست فیلمساز درباره جهان را از سبک زندگی او فهمید. نمونه آن را می‌توان در شنا کردن او در دریاچه کوچک نزدیک خانه‌اش مشاهده کرد که حکم استخر را برایش دارد.

در یک‌سوم پایانی نیز مرگ به عنوان موضوع مورد علاقه صحت که نخ تسبیح فیلم‌هایش نیز به حساب می‌آید، وارد قصه شده و تأثیر خود را روی آن می‌گذارد. استخر به‌وضوح نسبت به جهان با من برقص و صبحانه با زرافه‌ها، ضعیف‌تر و درعین‌حال شخصی‌تر بوده و آن نگاه سوررئال صحت به جهان نیز خوب از کار درنیامده است.

۳ نکته از فیلم:

• بازی ضعیف سورنا صحت.
• سکانس بامزه کارواش با بازی امین حیایی و کاظم سیاحی.
• شوخی های بعضا بانمک فیلم در رابطه با سیگار کشیدن پسر.

احسان ناظم بکایی

آخرین فیلم سروش صحت اگر چه نشانه‌های آشنای دنیای او را دارد؛ اما به عمق و استحکام آثار پیشین او نیست. شاید چون آنچه در فیلم مطرح می‌کند، مسئله او نیست و تنها یک سؤال ذهنی برایش محسوب می‌شود. ماجرای رابطه‌های سرد زن و شوهری و ارتباط میان‌نسلی برای او آنقدر که رفاقت و… مسئله است، مسئله نیست. از سویی چیدمان بازیگران شاید گیشه‌پسند باشد؛ اما هیچ‌کدام تجربه بازی در دنیای صحت را نداشتند.

در صبحانه با زرافه‌ها، بهرام رادان چهره‌ای تازه بود که در میان بازیگران نام‌آشنای دنیای او مثل شکیبا، جمشیدی، بنفشه‌خواه و… چفت می‌شد. درست مثل تیم فوتبالی که یک بازیکن جدید را به ترکیب اضافه کند و طبیعتاً شاکله تیم به هم نمی‌ریزد. در استخر اما بازیگران اصلی؛ امین حیایی، سحر دولتشاهی، مهران مدیری و علیرضا خمسه و همین‌طور پسر صحت، سورنا، برای اولین‌بار وارد این دنیا می‌شدند و با این دنیا غریبه بودند. طبیعتاً مهران مدیری که خود را مؤلف و پدرخوانده می‌داند و خمسه که سال‌ها تجربه نوع دیگری طنازی دارد با این فضا بیگانه است. کاظم سیاحی، بیژن بنفشه‌خواه، مجید یوسفی و… در حاشیه بودند و غیبت هوتن شکیبا نیز محسوس بود. انگار صحت در استخر، ناگهان بازیکنان اصلی‌اش را روی نیمکت برد و ستاره‌هایی جدید را که سال‌ها با تاکتیک‌های متفاوت بازی می‌کردند وارد زمین بازی کرد. ترکیبی ناآشنا شبیه تیم‌های فوتبال عربی و متمول که ستاره جمع می‌کنند و کاری به تاکتیک و کار گروهی ندارد.

در واقع می‌توان مدعی شد ترکیب نامناسب در کنار سوژه نه‌چندان مسئله‌ای، استخر را به فیلمی معمولی در کارنامه صحت بدل کرده است. بااین‌حال صحت در استخر نیز، نشانه‌گذاری‌های همیشگی و فانتزی بازی‌های معمول خود را دارد. حضور گاو در صحنه‌های مختلف، قول دادن‌ها و دست بر شانه گذاشتن‌ها و… همگی نمادهای تکرارشونده‌ای هستند که دنیای صحت را می‌سازند.

۳ نکته از فیلم:

• از مهران مدیری بازی می‌گرفتید!
• سورنا در مسیر سروش
• نقش پانته‌آ پناهی‌ها چی بود؟

سعیده نیک اختر

به عنوان کسی که با دنیای سینمای صحت آشناست و آن را دوست دارد، استخر خواسته‌ها را برآورده نکرد. فیلمی است ساده و تکراری و بدون تأثیر. نگاه صحت به مسائل روزی مثل تقابل نسل‌ها، قراردادن نسل دهه پنجاهی مقابل نسل دهه هشتادی، به سردی گرائیدن رابطه‌ها و درگیری‌های شغلی به‌خاطر روزمرگی‌ها قابل‌توجه است؛ اما همین‌ها در سطح می‌ماند. گویا صحت دغدغه‌های خودش را ساخته است.

فیلمسازی که همیشه در سینمایش با معانی پیچیده و لایه‌لایه با مخاطب حرف می‌زد حالا خیلی رو حرف می‌زند و خیلی ساده از عقده فیلم گره‌گشایی می‌کند. علت مشکل شخصیت‌ها مشخص نیست و برای حلش هم پیشنهاد ساده و تکراری دارد. اینکه آدم‌ها در روزهای خوشی نسبت به هم بی‌محبت می‌شوند؛ اما به محض اینکه غمی سراغشان می‌آید نسبت به هم مهربان می‌شوند، نسخه‌ای تکراری است و اصلاً به سینمای صحت نمی‌خورد. بااین‌حال موتیف‌های شخصی صحت را در فیلم می‌بینیم. نگاه‌های طولانی و معنادار شخصیت‌ها به هم یکی از آن‌هاست. ورود به دنیای تصور و خیال آدم‌ها هم همین‌طور.

صحت که عادت دارد از چهره‌های جدید در فیلم‌هایش رونمایی کند، در استخر از بازی پسرش سورنا، بازی جالبی گرفته که مناسب نقش نماینده‌های دهه هشتادی است. سهیل (سورنا) ظاهراً بی‌تفاوت است؛ اما بسیار دقیق و سنجیده و با سیاست رفتار می‌کند و مراقب افراد اطرافش است درست مثل جوان‌های امروزی. سورنا نسخه سی سال پیش پدرش است و تن صدایش طوری است که انگار صحت حرف می‌زند. نهایتاً استخر فیلم خوبی است؛ اما نه در حد و اندازه صحت.

۳ نکته از فیلم:

• پسر کو ندارد نشان از پدر
• خمسه امسال پر رنگ شده
• توقعمان از صحت بیشتر بود

سید مهرزاد موسوی

همین اول بدانید که فیلم استخر سروش صحت به دنیای برساخته او وفادار است و آن را تکمیل می‌کند؛ با همان شوخی‌های تکرار شونده، جنس بازی‌های ایستا، مکث‌های مشخص، تنهایی قابل درک و دغدغه‌های سروش صحتی. اما (و نکته در همین «اما» است!) چه کنیم که تماشای هر فیلمی از خالقانی که برایمان مهم هستند، بدون مقایسه نمی‌شود. سومین فیلم صحت به اندازه جهان با من برقص دغدغه عمومی و درگیرکننده ندارد، به اندازه زرافه‌ها هم فانتزی پررنگی ندارد و همین دو «ندارد» کار تماشاچی را با توقع بسیاری که از صحت دارد، سخت می‌کند و شاید او را پس از تماشای استخر ناراضی بیرون بفرستد.

اما با این همه، اگر فیلم صحت را مجرد از این توقع‌ها تماشا کنید، در راحت‌ترین حالت تکیه دهید، پایتان را روی پایتان بیاندازید، سخت نگیرید و به دنیای او دل بدهید، می‌توانید به شدت از استخر لذت ببرید. دیالوگ‌ها و بگومگوهای متین فیلم، امضای شخصی او و استفاده از موتیف «گاو» موتور محرکه فیلم است که آن را به نظر من از ریتم نمی‌اندازد. ولی پس از اکران بسیار دوست دارم نظر مخاطبان را درباره بازی سورنا صحت بدانم؛ من جزو کسانی هستم که بازی‌اش را دوست داشتم، شما چی؟

۳ نکته از فیلم:

• عشق و سرفه رو نمیشه پنهون کرد
• تجربه تازه صحت با بازیگرانی چهره‌تر و تجربه‌ای سخت‌تر
• همچنان مدل شوخی‌های صحت (بخصوص سیگاری‌هایش) بهترین است

 

عکس های پشت صحنه فیلم استخر سروش صحت