لی تاماهوری، کارگردان برجسته نیوزیلندی و خالق فیلمهای مطرحی چون «روزی روزگاری جنگجوها» و «روز دیگری بمیر» از مجموعه جیمز باند، در سن ۷۵ سالگی بر اثر ابتلا به بیماری پارکینسون درگذشت. خانوادهاش در بیانیهای او را «روحی خلاق و حامی استعدادهای مائوری» توصیف کردند. تاماهوری با ترکیب نگاه بومی و سینمای هالیوودی، نام خود را بهعنوان یکی از تأثیرگذارترین فیلمسازان نسل خود در تاریخ سینمای نیوزیلند ثبت کرد.
لی تاماهوری فیلمساز نیوزیلندی که در دهههای ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ میلادی به یکی از چهرههای ثابت هالیوود تبدیل شده بود، در سن ۷۵ سالگی درگذشت. او با ساخت فیلم «روز دیگری بمیر» آخرین فیلم جیمز باند با بازی «پیرس برازنان»، و درخشش اولیهاش با درام قدرتمند «روزی روزگاری جنگجوها»، شهرت جهانی یافت.
۷ حقیقت جذاب در مورد جیمز باند
به گزارش رادیو نیوزیلند، خانواده تاماهوری در بیانیهای اعلام کردند که او مدتی به بیماری پارکینسون مبتلا بود و «در آرامش در خانه درگذشت.»
آنها افزودند:« میراث او در کنار خانوادهاش، نوهاش، هر فیلمسازی که از او الهام گرفت، هر مرزی که شکست و هر داستانی که با نگاه نبوغآمیز و قلب صادقش روایت کرد، پابرجاست.
او رهبری کاریزماتیک و روحی خلاق و سرکش بود. لی تاماهوری همواره از استعدادهای مائوری، چه در برابر دوربین و چه پشت آن، حمایت میکرد. ما روحی خلاق و بزرگ را از دست دادهایم.»
لی تاماهوری، متولد سال ۱۹۵۰ در شهر ولینگتون نیوزیلند، ریشهای ترکیبی از نژاد مائوری (بومیان نیوزیلند) و انگلیسی داشت. او در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ مسیر خود را در صنعت سینمای استرالیا و نیوزیلند آغاز کرد و با فیلمسازانی چون جف مورفی همکاری داشت؛ از جمله در فیلمهای «خداحافظ پورک پای» و «زمین ساکت» .
تاماهوری همچنین بهعنوان دستیار اول کارگردان با ناگیسا اوشیما در فیلم بینالمللی مشهور «کریسمس مبارک، آقای لارنس» همکاری کرد.
تاماهوری در سال ۱۹۹۴ با فیلم «روزی روزگاری جنگجوها» نخستین فیلم بلند خود را کارگردانی کرد. این درام تلخ و قدرتمند درباره خشونت و فروپاشی یک خانواده مائوری در حاشیهی شهر اوکلند بود. این فیلم پس از اکران به پرفروشترین فیلم تاریخ نیوزیلند تبدیل شد و تأثیری عمیق بر سینمای جهان گذاشت.
موفقیت فیلم باعث شد تاماهوری به هالیوود راه یابد و فیلم نئونوآر تاریخی «سقوط در مولهلند» با بازی نیک نولتی و چاز پالمینتری را بسازد؛ فیلمی که با استقبال متوسط منتقدان و گیشه همراه بود.
با این حال، تاماهوری بهتدریج بهعنوان یکی از کارگردانان قابل اعتماد هالیوود شناخته شد و فیلمهایی همچون «لبه پرتگاه» با بازی آنتونی هاپکینز و خرس معروف «بارت» در فیلمنامهای از دیوید ممت را کارگردانی کرد. او سپس فیلم «همراه عنکبوت آمد» ، اقتباسی از رمانهای جیمز پترسون با بازی مورگان فریمن را ساخت.
اما نقطه اوج حرفه او کارگردانی فیلم «روز دیگری بمیر» از مجموعه جیمز باند بود – فیلمی که به خاطر خودروی نامرئی و بیکینی نارنجی «هالی بری» شهرت یافت. این فیلم آخرین حضور پیرس برازنان در نقش مأمور ۰۰۷ بود، پیش از آنکه دنیل کریگ جایگزین او شود.
تاماهوری بعدها اشاره کرده بود که با ظهور مجموعه «بورن» با بازی مت دیمون، فیلمهای باند در دوره برازنان کمی کهنه به نظر میرسیدند. بااینحال، «روز دیگری بمیر» در زمان اکران خود در سال ۲۰۰۲ از نظر فروش موفق بود، هرچند منتقدان واکنش مثبتی به آن نشان ندادند.
پس از موفقیت باند، تاماهوری کارگردانی دنباله فیلم اکشن «سه ایکس ۲: اتحاد دولت» با بازی آیس کیوب را برعهده گرفت، چراکه وین دیزل از ادامه همکاری در این فرنچایز انصراف داده بود. او سپس فیلم علمی–تخیلی «بعدی» با بازی نیکلاس کیج و درام سیاسی «بدل شیطان» درباره عدی صدام حسین و بدل او – هر دو با بازی دومینیک کوپر – را ساخت.
تاماهوری در ادامه به نیوزیلند بازگشت تا فیلم «ماهانا» را کارگردانی کند که بر اساس رمان «بولیباشا: پادشاه کولیها» نوشته ویتی ایهیمائرا ساخته شد. او در این فیلم دوباره از بازیگر محبوبش تموئرا موریسون، ستاره «روزی روزگاری جنگجوها»، بهره برد. تاماهوری درباره «ماهانا» گفته بود این فیلم را «مانند یک وسترن آمریکایی دهه ۱۹۵۰» ساخته است. او شکست فیلم در گیشه را چنین توضیح داد:« این فیلم درباره دورانی گذشته و نسلهای قدیمی است، بنابراین تماشاگران جوان چندان علاقهای به دیدن آن نشان ندادند.»
آخرین فیلم لی تاماهوری، «تبدیلشده» در سال ۲۰۲۴ اکران شد؛ فیلمی با بازی گای پیرس در نقش یک مبلغ مذهبی بریتانیایی که در تعامل با مردم مائوری دچار تحول درونی میشود.
تاماهوری با میراثی از تنوع فرهنگی، خلاقیت بیپروا و جسارت در روایت داستانهای بومی مائوری از جهان رفت – فیلمسازی که سینمای نیوزیلند را از مرزهای جغرافیایی عبور داد و در حافظه سینمای جهان ماندگار شد.