بهترین آثار جمشید مشایخی؛ کمال الملک سینمای ایران
انتخاب ۹ فیلم و سریال برگزیده مشایخی
جمشید مشایخی اگر همچنان در قید حیات بود، ششم آذر ۱۴۰۳ شمع تولد 90 سالگیاش را فوت میکرد. بازیگری کاربلد که 13 فروردین 1398 در 84 سالگی دارفانی را وداع گفت. مشایخی در کنار عزت الله انتظامی، داوود رشیدی، محمدعلی کشاورز و علی نصیریان، ۵ بازیگر طلایی سینمای ایران است. مشایخی حدود نیم قرن بازیگری کرد و در حدود 140 فیلم و سریال جلوی دوربین رفت تا پرکارترین بازیگر پیشکسوت ایران باشد. از خان دایی قیصر و رضا تفنگچی هزاردستان گرفته تا استوار گلهای داوودی و کمالالملک. همه اینها نقشهای ماندگاری است که با همت او در تاریخ این سینمای ایران، حک شدهاند.
مشایخی از اولین بازیهایش نقشهای مسن و جا افتاده را بازی کرد. اصلاَ کسی هست که نقش یک جوان بزن بهادر یا قلدر را از او به خاطر داشته باشد؟ از همان فیلم قیصر که نقش دایی را بازی کرد و همه قبولش کردند دیگر نقشهای جاافتاده و میانسال به سراغش میآمد. مشایخی با وجود سالها بازی به جز برای نقش کمالالملک که برگزیده جشنواره فجر شد، برنده سیمرغی نشد. او با اینکه حکم استخدامیاش، کارگردانی بود، فقط کارگردانی یک نمایش را برعهده گرفت. او مدتی هم مدیر اداره تئاتر بود اما یک عمر بازیگری کرد. 90 سالگی این بازیگر کارکشته فرصتی است برای مرور برخی نقشهای ماندگار او.
بهترین فیلم ها و سریال های جمشید مشایخی بر اساس سال انتشار مرتب شدهاند
علی نصیریان؛ فهرست بهترین فیلم و سریال ها
سریال پهلوانان نمیمیرند | 1376 | حسن فتحی
- نام شخصیت: پهلوان خلیل
فتحی در دو سریال پهلوانان نمیمیرند و روشنتر از خاموشی، سراغ جمشید مشایخی رفت که در اولی پهلوان خلیل و در دومی، شیخ بهایی شده بود. اگر چه مشایخی در سریال پهلوانان نمیمیرند نقش کوتاهی داشت ولی به جهت تاثیر نقش در روند سریال و به زبان آوردن دیالوگهای ماندگار، نقشاش در خاطرات باقی ماند. خاصه آنکه صدای او به مانند کارهایی که با حاتمی انجام داده بود را منوچهر اسماعیلی دوبله کرده بود.
فیلم پیک سحر | ۱۳۶۹ | خسرو ملکان
- نام شخصیت: رحمان
یکی از معدود دفعاتی که جمشید مشایخی قالب مرسوم خود را شکست و نقش یک رفتگر را بازی کرد. این خرق عادت چنان چشمگیر بود که نقل محافل تلویزیونبینها در سال ۶۹ بود. مشایخی در این سریال شش قسمتی نقش رحمان رفتگر محلهای را بازی میکرد که دغدغه تهیه جهیزیه دخترش را داشت. در روزگاری که بازی نقش رفتگر باب نبود اینکه چهرهای مثل مشایخی در ۵۶ سالگی چنین لباسی بپوشد جالب توجه بود.
فیلم طلسم | 1365 | داریوش فرهنگ
- نام شخصیت: شازده
12 سال بعد از بازی در نقش شازده فیلم شازده احتجاب، بار دیگر مشایخی نقش شازده را بازی کرد که البته با هم فرق داشتند. این بار او در فیلم طلسم که فیلمی ترسناک به شمار میآمد بازی میکرد. شازدهای که همسرش را با دسیسه پیشکارش گم کرده است و نمیداند کجاست. سردرگمی شازده و تنهاییاش در کنار بازی مرموزانه مرحوم پرویز پورحسینی در نقش پیشکار از برگهای برنده فیلم داریوش فرهنگ بود.
فیلم پدربزرگ | 1364 | مجید قاری زاده
- نام شخصیت: پدربزرگ
مشایخی در 51 سالگی نقش پدربزرگ را در فیلم قاری زاده بازی کرد. فیلمی در مذمت و نکوهش فرستادن سالمندان به آسایشگاه و تخریب خانههای قدیمی. حسین (جهانگیر الماسی) و همسرش فخری (آهو خردمند) که با پدر حسین (مشایخی) در خانه قدیمی او زندگی میکنند در سودای زندگی آپارتمانی او را به خانه سالمندان میبرد اما پسرشان که نوه پدربزرگ میشود به خانه سالمندان میآید. رابطه عمیق پدربزرگ و نوه یکی از فصلهای ماندگار این فیلم محسوب میشود.
فیلم گلهای داوودی | 1363 | رسول صدر عاملی
- نام شخصیت: استوار هدایت
ترکیب قلم فریدون جیرانی و کارگردانی صدرعاملی که هر دو نگاه اجتماعی داشتند یکی از فیلمهای ماندگار این ژانر را خلق کرد. مشایخی در گلهای داوودی ناگهان در موقعیت عجیب جا زدن خود به عنوان پدر کشته شده یک جوان نابینا میبیند. استوار هدایت که برای رساندن خبر مرگ پدر آمده با اصرار مادر، مجبور به بازی میشود. استیصال در صورت و سردرگمی را مشایخی ۵۰ ساله عالی از آب درآورد.
فیلم کمال الملک | 1362 | علی حاتمی
- نام شخصیت: کمال الملک
عادتهای فیلمسازی علی حاتمی به روایت خودش
مهمترین و شاخصترین نقش مشایخی در سینما نقش کمالالملک است که برای همان هم سیمرغ گرفت. جمشید مشایخی در قامت کمالالملک در برابر انتظامی که ناصرالدین شاه قاجار شده بود، قرار گرفت. پيش از اين و در سریال سلطان صاحبقران، دیگر سریال علی حاتمی، مشایخی نقش ناصرالدین شاه را بازی کرده بود. مشایخی در این فیلم، نقاشی مبادی آداب و منظم بود. او برای نقش کمالالملک به کلاس نقاشی رفت و نقاشی با رنگ روغن را یاد گرفت. علاقه مرحوم علی حاتمی به مشایخی به قدری زیاد بود که نقشهای اصلی پنج کارش را به او سپرد.
سریال هزاردستان | 1358-1366 | علی حاتمی
- نام شخصیت: رضا تفنگچی – رضا خوشنویس
در سريال ماندگار علی حاتمی که او را سعدی سینمای ایران لقب میدادند، نقش اصلی برعهده او بود. جمشید مشایخی در ابتدای سريال، تفنگچی خوش دست خانهای قجری بود که بیقيد و رها زندگی میکرد اما در ميانه سريال، با پرشی بيست ساله، استاد جا افتاده خوشنويسی میشد. فراز و فرودهای رضا در جوانی و پیری را مشایخی به بهترین شکل نشان داد. واقعا کسی هست که بیخیالی و سرخوشی یک شبانهروز رضا تفنگچی در سریال هزاردستان را از یاد ببرد؟ رضایی که ژولیده از خواب بلند میشد به حمام عمومی میرفت، آب زرشکی میخورد. از کله پاچهای به کبابی و از کبابی به کلبه آطاووس میرفت. در رنگینکمانی که حاتمی در هزاردستان چیده بود، شاه نقش از آن مشایخی بود.
فیلم شازده احتجاب | 1353 | بهمن فرمانآرا
- نام شخصیت: شازده
فرمانآرا مثل علی حاتمی، جمشید مشایخی را قبول داشت. سه نقش مهم را در سه فيلم مهم شازده احتجاب، خانهای روی آب و یک بوس کوچولو به او سپرد. مشایخی در شازده احتجاب، نقش منفی شاهزادهای قجری را بازی کرد و در يک بوس کوچولو، نويسندهای مسن میشد كه از نويسندهای ديگر (رضا كيانيان) پذيرایی میكرد. در خانهای روی آب هم نقش دکتر لطيفيان را داشت. اولین همکاری آنها از همه مهمتر بود. جایی که فرمانآرا یکی از داستانهای معروف ادبیات فارسی یعنی رمان شازده احتجاب نوشته هوشنگ گلشیری را جلوی دوربین برد. او نقش اصلی را که شازدهای بیمار و روانی است به مشایخی سپرد. مشایخی با بازی در نقش شازده، روند افول یک خاندان پوشالی را به خوبی نشان داد. مشایخی در 40 سالگی، شازدهای ماندگار خلق کرد.
فیلم قیصر | 1348 | مسعود کیمیایی
- نام شخصیت: خاندایی
سال 1348 برای جمشید مشایخی 35 ساله سال مهم بود. او هم در فیلم گاو مهرجویی نقش کوتاهی داشت و هم نقشی مهم در فیلم قیصر مسعود کیمیایی بازی کرد. کیمیایی به او نقش خاندایی را سپرد تا نقش مردی جا افتاده و پهلوان را بازی کند که وظیفهاش آرام کردن قیصر (بهروز وثوقی) است. رابطه بین دایی و خواهرزاده و صحبتهای آنها مورد توجه مخاطبان و منتقدان قرار گرفت. مشایخی چنان در این نقش دیده شد که دیگر همواره به او نقشهایی در همین سبک و سیاق میدادند. نقش افراد مسن و فرزانه که سخنان تاثیرگذاری میگویند. بعد از انقلاب هم كيميایی دو نقش فرعی در دو فيلم سرب و جرم را به مشايخی داد.
اگر میخواهید به کلکسیونی از بهترین فیلم های جمشید مشایخی در فیلیمو دسترسی داشته باشید، روی عکس زیر کلیک/لمس کنید
