کمدی با درونمایه‌های اخلاقی محترم‌تر است

اطلاعات کامل و نقد فیلم تمساح خونی

• تمساح خونی اولین همکاری شما با جواد عزتی است و در مصاحبه‌ای اذعان داشتید که ۱۰۰ درصد فیلمنامه با جواد عزتی ارتقا یافت. از نحوه همکاری خود با ایشان برایمان بگویید. چه قدر ایده‌های شما قابل اجرا بود؟

پدرام افشار، نویسنده فیلم تمساح خونی: تمام مدت نگارش این اثر و تقریبا هر روز من و جواد عزتی کنار هم بودیم. از سوی دیگر هر سکانس و موقعیتی را که طراحی می‌کردم، با ایشان چک می‌کردم و درباره آن با هم گپ می زدیم، این اتفاق روی کیفیت آن سکانس تاثیر بیشتری می‌گذاشت و باعث می‌شد به جزییات بیشتری بپردازیم و موقعیت هم پخته‌تر شود. همچنین فیلمنامه، سکانس‌های اکشن و سخت زیادی داشت که بسیار منوط به اجرا بود و جواد عزتی واقعا انرژی گذاشت تا به نحو احسن برگزار کند. در حقیقت ایشان از قبل برنامه‌اش را می‌دانست و برای موقعیت‌های اکشن، یکسری طراحی‌ها کرده بود که بسیار تاثیرگذار بودند.

• این فیلم هم با شوخی‌های به اندازه و درست می‌خنداند، مخاطب را سرگرم می‌کند و هم دغدغه‌ای ارزشمند (وسوسه پولدار شدن) دارد که ممکن است برای مردم عادی حائز اهمیت باشد. برای گرفتار نشدن در ورطه تکرار و عدم استفاده از هرآنچه که مخاطب را به هر ضرب و زوری بخنداند، چه تدابیری اندیشیدید؟

قطعا کمدی که دارای یک تم اصلی و تم‌های فرعی با درون‌مایه‌های اخلاقی باشد، محترم‌تر به حساب می‌آید. من تصور می‌کنم مخاطب امروز آنقدر نگاه بلندی پیدا کرده است که اینگونه کمدی‌ها را تشخیص می‌دهد و دیگر دنبال لودگی نیست بلکه بیشتر به دنبال تفکر است. ناگفته نماند که ما در «تمساح خونی» به فکر اولیه بسنده نمی‌کردیم بلکه موقعیت‌ها را از زوایا مختلف بررسی می‌کردیم و درباره آن گپ می‌زدیم تا به بهترین موقعیت برسیم. در حقیقت هیچ زمان اولین چیزی را که به ذهنمان می‌رسید، اجرا نمی‌کردیم و اجازه می‌دادیم موقعیت‌ها پخته شوند.

• در فیلم کمدی اگر فیلم نخنداند، تمام است و ویران می‌شود. هومن می‌گریست و تماشاگر می‌خندید و این اولین نشانه‌ یک کمدی استاندارد است. اساسا در کمدی درست و استاندارد، گریه‌ بازیگر باید و باید خنده‌ مخاطب را بیاورد. این اتفاق چه قدر بر اساس پشتوانه‌ طنازی و خلاقیت کارگردان و بازیگران رقم خورد و چه قدر روی اصول و قواعد پیش رفتید؟ اساسا کمدی اصول و قواعد نوشته شده ای دارد یا نه؟

بازیگران اصلی کار قریحه کمدی بالایی داشتند و این باعث می‌شد منِ فیلمنامه‌نویس با طیب خاطر موقعیت‌های کمدی را خلق کنم. از سوی دیگر اگر پیش زمینه‌ای که طراحی می‌کنیم، درست باشد، می‌توانیم مطمئن باشیم بازیگرانی که قریحه کمدی و خلاقیت دارند، آن موقعیت را به نحو احسن اجرا می‌کنند و ارتقا می‌دهند. ذکر این نکته خالی از لطف نیست که جواد عزتی آن قدر روی موقعیت‌ها مسلط بود و آنقدر با بازیگران تمرین می‌کرد تا به بهترین برسد.

• شاید چون پیش از «تمساح خونی» شاهد «فسیل» و «هتل» در سینماها بودیم که مخاطب یک لحظه هم از خنده نمی افتاد، این نظر را می‌دهیم که فیلم انرژی خود را تا پایان حفظ نمی‌کند و دیگر شاهد آن قهقهه‌های از ته دل در سالن سینما نبودیم. این خاصیت فیلم و فیلمنامه بود یا اساسا از ابتدا هم به دنبال خندادن مخاطب در تمام مدت فیلم نبودید؟

ما از ابتدا به دنبال خنداندن مخاطب در تمام طول فیلم نبودیم بلکه یک اولویت‌بندی وجود داشت و در ابتدای امر این هدف را دنبال می‌کردیم که پیشنهاد جدیدی برای سینمای کمدی ایران و در بخش فیلمنامه نیز قصه‌گویی درست و رعایت قواعد ژانری داشته باشیم. ناگفته نماند که در سینمای ایران روی ژانر کمدی-اکشن که تلفیقی از 2 ژانر اصلی‌ست، خیلی کار نمی‌شود چراکه پُرخطر و پُرریسک است. طبعا این مدل از کمدی‌ها پارامترهایی دارند که شامل هیجان و ریتم و سرعت بالا و ضمنا موقعیت‌های کمیک است؛ در حقیقت ترکیبی از تمام پارامترهای مثبتی که مخاطب را سرگرم می‌کند، چون رسالت اول سینما سرگرمی است. «تمساح خونی» به لحاظ اخلاقی حرفی دارد برای مخاطب و درِ گوشش فریاد نمی‌زند. بلکه در درامی که پهن می‌کند، پیش زمینه خود را می‌گنجاند و قصه را پیش می‌برد.

پدرام افشار، نویسنده فیلم تمساح خونی: ما از ابتدا به دنبال خنداندن مخاطب در تمام طول فیلم نبودیم بلکه یک اولویت‌بندی وجود داشت و در ابتدای امر این هدف را دنبال می‌کردیم که پیشنهاد جدیدی برای سینمای کمدی ایران و در بخش فیلمنامه نیز قصه‌گویی درست و رعایت قواعد ژانری داشته باشیم

• گره‌گشایی فیلم به اصطلاح راحت‌الحلقوم است و آنطور که مخاطب انتظار دارد، نیست. با وجود چنین اکشن پُرالتهابی حداقل انتظار از اختتامیه فیلم، تنش‌های اوج‌گرفته بین شخصیت‌هاست. اما این تنش‌ها اگر به اوج هم میرسند بیشتر از قبل نیستند و در یک مسیر ساده تمام میشوند. از ابتدا همین پایان بندی را برای فیلم در نظر گرفتید یا در مسیر کار تغییر کرد؟

هر آنچه در این قصه رخ داده، قواعد ژانریک و بر اساس الگوهای ژانر است. ما در همان شروع فیلم ریتم و تمپوی سریعی را برای قصه تعریف می‌کنیم و باید این روند را برای اینکه انسجام فیلمنامه حفظ شود، تا پایان فیلم نگه می‌داشتیم. در حقیقت نمی‌توانستیم همانگونه که با سرعت آغاز کردیم، پایان را کشدار و حوصله سر بر در نظر می‌گرفتیم بلکه باید همان قدر سریع پایان را طراحی کنیم.

• آیا نویسنده‌ یک فیلم کمدی بر اساسِ این‌که می‌داند چه کسی قرار است آن نقش را بازی کند؛ فیلم‌نامه‌اش را پیش می‌برد و کمکی به نویسنده می‌کند؟

این اتفاق هم کار را آسان می‌کند و هم سخت. در حقیقت اگر بدانیم چه کسی قرار است نقش مدنظر را بازی کند، ناخودآگاه بر اساس آن پیش می‌رویم اما باید حواسمان باشد که قرارست بازیگر کاراکتر جدیدی را خلق کند چه در شخصیت‌پردازی و چه در بحث دایره لغات و شخصیت. در حقیقت نویسنده باید دقت داشته باشد که کاراکتر تکراری از آن بازیگر خلق نکند.

• تا صحبت از فیلم‌های کمدی شد، بپرسم مخاطب سینمای ایران به هر کمدی اقبال نشان نمی‌دهد و آنقدر باهوش است که فرق کمدی جذاب و کمدی سخیف را از هم تشخیص دهد. اما چرا امروزه اکثرا فیلمسازان (حتی آن‌هایی که هیچ تجربه‌ای در این زمینه ندارند) به ساخت کمدی روی آوردند؟

بخشی از این اتفاق به ذائقه مخاطب و بخشی دیگر به شرایط بازار برمی‌گردد من فکر می‌کنم در این روند سینمایمان پیشرفت آنچنانی نخواهد کرد. باید به همه ژانرها بها داده شود و این اتفاقی است که می‌تواند باعث ترقی بیشتر سینمای ما شود. ما نیازمند آثاری در همه ژانرها هستیم و در حقیقت باید به ژانرهای کمدی، درام‌های اجتماعی و فیلم‌هایی که در بستر جدی حرف‌هایشان را می‌زنند، بها داده شود که فقط فیلم‌های کمدی در سبد فرهنگ خانواده‌ها قرار نگیرند.

• سخن پایانی…

خدا را شاکرم که «تمساح خونی» با استقبال مخاطبان مواجه شد و مردم آن را پذیرفتند. از حق نگذریم جواد عزتی به زیبایی فیلمنامه را به تصویر کشیده است و از کامران حجازی به عنوان تهیه‌کننده اثر تا تک تک عوامل که یک گروه 80 نفره بودند، انرژی گذاشتند و دلسوزانه پای کار ایستادند تا بهترین‌ها برای آن رقم بخورد که چنین اتفاقی هم افتاد.