دایان کیتون، بازیگر محبوب و پرآوازه آمریکایی که با نقشآفرینی ماندگارش در فیلم «آنی هال» ساخته وودی آلن به شهرت جهانی رسید و در آثاری چون «پدرخوانده»، «باشگاه همسران سابق» و «همه چیز بستگی دارد» حضور داشت، در ۷۹ سالگی درگذشت. این بازیگر، که با شوخطبعی، استایل منحصربهفرد و صداقت در بازیگریاش الهامبخش نسلهای بسیاری بود، صبح شنبه در خانهاش در کالیفرنیا چشم از جهان فروبست.
دایان کیتون بازیگر سرزنده که روزگاری الهامبخش وودی آلن بود، در سهگانهی «پدرخوانده»، «به دنبال آقای گودبار»، «همه چیز بستگی دارد»، «رِدز»، «اتاق ماروین»، «باشگاه همسران سابق» و آثار دیگر نیز نقشآفرینی کرده بود.
بهترین فیلم های عاشقانه جهان؛ ۴۵ پیشنهاد
دایان کیتون، که با نقشآفرینی درخشان خود در فیلم «آنی هال» ساختهی وودی آلن، جایزهی اسکار بهترین بازیگر زن را به دست آورد و نقش «کِی آدامز-کورلئونه» را در سهگانهی «پدرخوانده» فرانسیس فورد کوپولا ایفا کرد، درگذشت. او ۷۹ سال داشت.
به گزارش مجلهی People، او در ایالت کالیفرنیا درگذشت. وبسایت TMZ گزارش داد که صبح شنبه حوالی ساعت ۸، آمبولانسی به خانهی او اعزام و وی را به بیمارستان منتقل کرد.
کیتون همچنین در فیلم Something’s Gotta Give (۲۰۰۳) نقش نمایشنامهنویسی را ایفا کرد که درگیر رابطهای با مردی فریبکار (با بازی جک نیکلسون) میشود؛ نقشی که برای او چهارمین نامزدی اسکار بهترین بازیگر زن را به ارمغان آورد. او همچنین برای نقشهایش در فیلمهای Reds (۱۹۸۱) به کارگردانی وارن بیتی، و Marvin’s Room (۱۹۹۶) که در آن زنی مبتلا به سرطان خون را بازی میکرد، نامزد اسکار شد.
او در فیلم تحسینشدهی Looking for Mr. Goodbar (۱۹۷۷) نقش معلمی کاتولیک را بازی کرد که شبها به بارهای مجردها میرود. همچنین در The Little Drummer Girl (۱۹۸۴) در نقش زنی درگیر در ماجرایی جاسوسی و در Crimes of the Heart (۱۹۸۶) در کنار جسیکا لنگ و سیسی اسپیسک بازی کرد.
کیتون در فیلمهای کمدی بسیاری نیز نقش مادرانی مهربان و متفاوت را ایفا کرد، از جمله در Baby Boom (۱۹۸۷)، دو قسمت از Father of the Bride (۱۹۹۱ و ۱۹۹۵)، The First Wives Club(۱۹۹۶) با گلدی هاون و بت میدلر، و دو فیلم Book Club (۲۰۱۸ و ۲۰۲۳) در کنار جین فوندا، کندیس برگن و مری استینبرگن.
وودی آلن نقش نمادین و عصبی «آنی هال» را بر اساس رابطهی عاشقانهی واقعیاش با کیتون برای او نوشت. در نقد اصلی هالیوود ریپورتر، آرتور نایت نوشت: «کیتون باید بازیگر تمامعیار نسل ما باشد.»
او در آثار دیگری از آلن نیز حضور داشت: Play It Again, Sam (۱۹۷۲)، Sleeper (۱۹۷۳)، Love and Death (۱۹۷۵)، Interiors (۱۹۷۸)، Manhattan (۱۹۷۹)، Radio Days (۱۹۸۷) و Manhattan Murder Mystery (۱۹۹۳). آلن از او بهعنوان الهامبخش بخش مهمی از دوران کاریاش یاد کرده است.
استایل خاص او در Annie Hall – شامل لباسهای مردانه، کراوات، جلیقه، کلاه فدورا و شلوارهای گشاد – به یک «مد» تبدیل شد. او همچنین خوانندگی توانایی بود و اجرای ترانهی «Seems Like Old Times» در همان فیلم، هنوز بهیادماندنی است.
کیتون در طول زندگیاش به خاطر مصاحبههای شوخطبعانه، خندههای ناگهانی و گفتار پرانرژیاش محبوب بود.
در آستانهی دریافت جایزهی دستاورد یکعمر فعالیت از مؤسسهی فیلم آمریکا در سال ۲۰۱۷، شری لیندن از هالیوود ریپورتر نوشت:«ترکیب منحصربهفردی از هوش و احساس، معصومیت و اشتیاق در او وجود دارد که در طول ۴۵ سال در نقشهایش جریان دارد… او نیازی ندارد در مرکز صحنه بایستد؛ حتی وقتی نقش اصلی را دارد، ما را بیهیچ زحمتی به درون خود میکشد.»
وقتی در سال ۲۰۲۳ از او پرسیده شد چه چیزی باعث میشود نقشی را انتخاب کند، پاسخ داد:«کسی است که مسائلش در درونش میتپد. و البته همهچیز بستگی دارد به آدمهایی که با آنها کار میکنی — بازیگران و کارگردانها. اگر کسی اجازه دهد بخشی از خودت را رها کنی و احساس بهتری نسبت به کارت داشته باشی، آن نقش ارزشش را دارد.»
دایان هال (نام اصلیاش) در ۵ ژانویه ۱۹۴۶ در لسآنجلس به دنیا آمد و بزرگترین فرزند از چهار فرزند بود. مادرش، دوروتی، خانهداری بود که روزی عنوان «خانم لسآنجلس» را در مسابقهای برای زنان خانهدار بهدست آورد. کیتون بعدها گفت:«وقتی ششساله بودم، مادرم را در تئاتر هایلند پارک دیدم که برنده شد، و همانجا تصمیم گرفتم بازیگر شوم.»
او در کالج سانتا آنا تئاتر خواند و پس از مدتی کوتاه در دانشگاه USC، به نیویورک رفت تا نزد سانفورد مایزنر در Neighborhood Playhouse آموزش ببیند. چون بازیگر دیگری با نام دایان هال در اتحادیهی بازیگران ثبت شده بود، نام خانوادگی مادرش، «کیتون»، را برگزید.
(جالب است که بعدها مایکل داگلاس نیز نام هنریاش را به مایکل کیتون تغییر داد.)
اولین نقش حرفهایاش در سال ۱۹۶۸ بهعنوان بازیگر جایگزین در نمایش موزیکال Hair بود. گفته میشود که برخلاف دیگران حاضر نشد در صحنه لباسش را درآورد. پس از ۹ ماه، برای نمایش کمدی Play It Again, Sam اثر وودی آلن تست داد و در ۱۹۶۹ نامزد جایزهی تونی شد.
او بعدها گفت بزرگترین نقطهی عطف اولیهاش، بازی در تبلیغ تلویزیونی «Hour After Hour» در سال ۱۹۷۰ بود:«آن بزرگترین کاری بود که تا آن موقع داشتم. همان لحظه فهمیدم میتوانم این مسیر را ادامه دهم.»
نخستین حضور سینماییاش در Lovers and Other Strangers (۱۹۷۰) بود، اما با انتخابش برای نقش «کِی آدامز»، نامزد مایکل کورلئونه (آل پاچینو)، در The Godfather (۱۹۷۲) به شهرت جهانی رسید. او دربارهی آن نقش گفت:«نمیفهمیدم چرا من؟ حتی فیلمنامه را کامل نخوانده بودم، فقط دنبال کار بودم. وقتی انتخاب شدم، باورم نمیشد.»
در ۱۹۷۶، در دو کمدی I Will, I Will… for Now و Harry and Walter Go to New York ظاهر شد تا اینکه با Annie Hall (۱۹۷۷) به اوج رسید.
در ادامه در دنبالههای پدرخوانده (۱۹۷۴ و ۱۹۹۰) و فیلمهایی مانند Shoot the Moon (۱۹۸۲)، The Good Mother (۱۹۸۸)، The Other Sister (۱۹۹۹)، Town & Country (۲۰۰۱)، The Family Stone (۲۰۰۵)، Because I Said So (۲۰۰۷)، 5 Flights Up (۲۰۱۴)، Finding Dory (۲۰۱۶) و Summer Camp (۲۰۲۴) ایفای نقش کرد.
او با کارگردان نانسی مایرز همکاری نزدیکی داشت و در چند اثر او از جمله Baby Boom، دو فیلم Father of the Bride و Something’s Gotta Give حضور یافت.
کیتون همچنین در مقام کارگردان فعالیت کرد. مستند Heaven (۱۹۸۷) دربارهی زندگی پس از مرگ، فیلم داستانی Unstrung Heroes (۱۹۹۵) دربارهی پسری بیمار، و کمدی Hanging Up (۲۰۰۰) از آثار اوست. در تلویزیون نیز اپیزودهایی از China Beach، Twin Peaks و Pasadena را کارگردانی کرد.
او گفت: «کارگردانی خیلی سختتر از بازیگری است. اضطراب بیشتری دارد و باید مدام هوشیار باشی. در بازیگری من راحتتر خودم را در نقش پیدا میکنم.»
او تهیهکنندهی چند فیلم نیز بود، از جمله Elephant (۲۰۰۳) به کارگردانی گاس ون سنت.
کیتون با سبک خاص لباس پوشیدن – شلوار، یقهاسکی، بوت، کمربندهای پهن و کلاههای بزرگ – شناخته میشد. او همچنین از علاقهمندان معماری و حفظ بناهای قدیمی بود و چندین کتاب تصویری دربارهی معماری و عکسهای سینمایی منتشر کرد.
او خانههای زیادی را بازسازی کرد و بهعنوان «بازساز حرفهای خانهها» شناخته میشد. علاقهاش به خانهسازی از پدرش، جک، که مشاور املاک بود، آغاز شد. خودش گفته بود:«همیشه عاشق خانهها بودهام. شاید هیچوقت در جایی نماندم، ولی همین جستوجو، خودش نوعی عشق است.»
یکی از معروفترین پروژههایش بازسازی خانهای طراحیشده توسط فرانک لوید رایت در دههی ۱۹۲۰ در پسیفیک پالیسیدز بود که آن را در سال ۲۰۰۷ به قیمت ۹٫۱ میلیون دلار خرید و پس از بازسازی، در سال ۲۰۲۵ با قیمت ۱۲٫۸ میلیون دلار برای فروش گذاشت.
از او دو فرزند به یادگار مانده است: دخترش دکستر (متولد ۱۹۹۶) و پسرش دوک (متولد ۲۰۰۱) که هر دو را به فرزندی پذیرفت. او هرگز ازدواج نکرد، گرچه مدتی با وودی آلن، آل پاچینو و وارن بیتی رابطه داشت. خودش گفته بود:«خیلی خوشحالم که ازدواج نکردم. من یک آدم عجیبم.»
در مورد حرفهاش گفته بود:«همیشه همان حس را دارم که در شروع داشتم – اگر نقشی خوب باشد، از پسش برمیآیم، و اگر در آن راحت نباشم، حتماً چیزی از آن یاد میگیرم.»