همایون ارشادی در اصفهان زاده شد. تحصیلات دبیرستان را در آبادان طی کرد. سپس به ایتالیا رفت و در دانشگاه معماری خواند و پس از حدود یازده سال به ایران بازگشت. نقطه عطف زندگیاش زمانی بود که کارگردان بزرگ موج نو ایران، عباس کیارستمی، او را کشف کرد و در فیلم طعم گیلاس (۱۹۹۷) نقش اصلی را به وی سپرد. این فیلم جایزه نخل طلا جشنواره کن را کسب کرد و ورود ارشادی به سینما را به یک رخداد تبدیل کرد. از آن پس، او حضوری مطمئن، آرام و معنیدار در سینما داشت – چه در سینمای ایران و چه در عرصه بینالمللی – و نشان داد که دیرآمدن مانع درخشش نیست. با لبخندی آرام، نگاهی راسخ، و انتخابهایی هوشمندانه، ارشادی چنان زیست که زمان و مکان را در برابر بازیاش به سکوت وا داشت.
بهترین فیلم های همایون ارشادی بر اساس سال انتشار مرتب شدهاند
درگذشت همایون ارشادی در ۲۰ آبان ۱۴۰۴ خبری بود که بسیاری را متاثر کرد و حضور او در حافظه سینما جاودانه خواهد ماند. در ادامه، به تعدادی از فیلمهای شاخص او میپردازیم.
شهاب حسینی؛ بهترین فیلم و سریال
علی و نینو | آصف کاپادیا | 2016
علی و نینو فیلمی جنگی انگلیسی-آذربایجانی محصول سال ۲۰۱۶ است که براساس رمانی از کوربان سعید با همین نام ساخته شدهاست. ارشادی در نقش صفرخان – پدر علی ظاهر میشود؛ حضور او در این پروژه نیز گواهی بر نوعِ بازیگری او -که فراتر از مرزها و ژانرهاست- است.
چک | کاظم راست گفتار | 1390
کاظم راست گفتار که با کمدیهایی نظیر عروس خوشقدم و پسر تهرونی ثابت کرده بود گیشه را به خوبی میشناسد فیلم چک را با ترکیبی از بازیگران جدی و کمدی راهی جشنواره فجر سال 90 کرد. حضور همایون ارشادی در قامت یک سرهنگ بازنشسته خوش پوش در کنار بازیگرانی همچون فرهاد آئیش با ظاهری سنتی و خانوادهای مذهبی سنتی که در یک شب تا صبح در کنار یکدیگر سعی میکنند همدیگر را تحمل کنند تا یک چک را صبح روز بعد نقد کنند موقعیتی را شکل میدهد که بامزه و دلنشین است. بازی ارشادی در این فیلم متفاوت از دیگر نقشهای او در کارنامه کاریاش است.
ملکه | محمدعلی باشهآهنگر | 1390
در این فیلم ایرانی که به کارگردانی محمدعلی باشهآهنگر ساخته شده، ارشادی در نقش متفاوت و کمکلامی ظاهر میشود. این فیلم ضد جنگ که روایتی از یک دیدهبانی است ارشادی در نقش یک افسر ارشد بعثی است که در تیررس نیروهای ایرانی است اما نیروی ایرانی وقتی میبیند او زخمی است به او شلیک نمیکند. این تجربه نشان داد که او همچنان در داخل سینمای ایران هم میتواند نقشهای چالشی و متفاوت بپذیرد و از قالبهای معمول فراتر رود.
آل | بهرام بهرامیان | 1388
فیلم آل از معدود آثار سینمای ایران در ژانر وحشت است که عمده تصاویر آن در کشور ارمنستان تصویربرداری شد و روایتی از حضور یک زوج ایرانی در این کشور را به تصویر میکشد که به واسطه ماموریت کاری مرد با بازی مصطفی زمانی مجبور هستند در یک عمارت قدیمی که راز و رمزهایی دارد حاضر شوند. همایون ارشادی در نقش ساموئل یکی از نقشهای فرعی اما موثر در فیلم را بازی میکند که گره اصلی فیلم را باز میکند و حضور موثری در پیشبرد داستان دارد.
سی دقیقه پس از نیمهشب | کاترین بیگلو | 2012
۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بیش از سه هزار نفر در جهنمی از دود و آتش زندهبهگور شدند در حالی که فقط صدای فریاد التماسشان در پشت گوشیهای همراه باقی مانده بود. از همان موقع تلاشهای جدی برای پیدا کردن مسئولان این حادثه و به خصوص بن لادن آغاز شد. سازمان جاسوسی آمریکا برای یافتن رهبر القاعده تمام تلاش خود را بکار میگیرد اما پیدا کردن این شخص که بیشتر عمرش را مثل یک شبح زندگی کرده سختتر از آنی است که در ابتدا میپنداشتهاند…
در این فیلم آمریکاییِ به کارگردانی کاترین بیگلو، ارشادی نقش «حسن غول» را ایفا کرده است. حضور در چنین پروژهای که بحثهای سیاسی و امنیتیِ جهانی را نیز در قلب خود دارد، باز هم بر توانمندی و تنوع حضور ارشادی در عرصه جهانی تأکید میکند.
آگورا | آلخاندرو آمنابار | 2009
این فیلم روایتی است از سرگذشت هیپاتیا، بانوی منجم، فیلسوف و ریاضیدان که در قرن چهارم بعد از میلاد در دوران حکومت روم بر این سرزمین میزیسته است. او در کتابخانه اسکندریه تدریس میکند و در مورد نظریات علمی با شاگردانش بحث میکند. او تلاش میکند که بداند نظریات گذشتگان در مورد نظام خورشیدی و محور زمین درست بودهاست یا نه…
در این اثر تاریخی به کارگردانی آلخاندرو آمنابار، ارشادی نقش «آسپاسیوس» را بازی میکند؛ یکی از شخصیتهای کلیدی فیلم. این حضور بار دیگر نشان داد که او چگونه میتواند در پروژههایی با ژانر، زبان و مقیاس متفاوت، با بازیای آرام اما مؤثر ظاهر شود و از بازیگری صرفاً محلی فراتر رود.
بادبادکباز | مارک فورستر | 2007
این فیلم اولین تجربه جدی بینالمللی ارشادی بود؛ وی نقش «بابا» را در اقتباس سینمایی رمان معروف بازی میکند. حضور او در این پروژه محصولی از انتخاب هوشمندانه و توانایی او در عبور از مرزهای سینمای ایران بود. بازی وی مورد توجه منتقدان قرار گرفت، چرا که توانست با زبان جهانی سینما ارتباط برقرار کند و حضوری محترمانه از یک بازیگر ایرانی را در صحنه بینالمللی به نمایش بگذارد.
درخت گلابی | داریوش مهرجویی | 1376
در این فیلم به کارگردانی داریوش مهرجویی، ارشادی در نقش «محمود» ظاهر میشود؛ مردی نویسنده که به خانهٔ خانوادگیشان بازگردانده میشود تا با بحران خلاقیت و بحران خاطره روبرو گردد.
فیلم با فضایی روانشناختی و تأملبرانگیز، نشان میدهد که ارشادی چگونه توانست پس از اولین تجربهاش، در پروژهای متفاوت و چالشیتر ظاهر شود و ابعاد گوناگون بازیگریاش را به نمایش بگذارد.
طعم گیلاس | عباس کیارستمی | 1376
این فیلم نقطه عطف بازیگری ارشادی بود؛ او نقش «آقای بَدیع» را ایفا میکند که در اطراف تهران به دنبال کسی میگردد تا پس از خودکشیاش، او را دفن کند. فضای اثر بسیار مینیمال و تأملبرانگیز است؛ دوربین، سکوت، گفتگوهای آرام، و تصویری از زندگی که در دل مرگ نفوذ میکند. از این فیلم بود که ارشادی با چهره آرام و نگاه عمیقش دیده شد و تبدیل به چهرهای خاص در سینمای ایران شد.
فیلم طعم گیلاس؛ سبک گفتوگو با خود
عشق گمشده | سعید اسدی | 1375
این فیلم را شاید بتوان اولین نقش جدی ارشادی در سینما دانست. فیلمی که او در قامت یک دکتر که از خارج آمده به دنبال یک پرسش از گذشتهاش میگردد. دکتر حمید سپهر پس از ۲۲ سال دوری از وطن، برای عیادت عمو و دیدار با پسرعمویش از آمریکا به ایران بازمیگردد؛ اما در فرودگاه تنها مورد استقبال یک راننده تاکسی به نام مهدی قرار میگیرد که دکتر سپهر بهطور رایگان در آمریکا دختر او را جراحی کرده است…