فیلمی درباره کودک و نه برای کودک

سال‌ها پیش و هنگامی که خبرنگاری از فیلمسازی سرشناس درباره پیام فیلمش پرسیده بود، او به شوخی گفته بود برای ارسال پیام به تلگرافخانه می‌روم نه سینما! در مقابل، دسته دیگری از فیلمسازان به پیام محور بودن فیلم خود معتقد بوده و برای انجام آن به شکلی زیرپوستی عمل می‌‌کنند.

بهترین انیمیشن های ایرانی کدامند؟

از این منظر، سینمای کودک و نوجوان با توجه به طیف سنی مخاطبان خود قالب مناسبی برای انتقال پیام مورد نظر فیلمساز به حساب می‌آید. البته نه به شکلی گل درشت و اغراق آمیز بلکه پیچیده شده در بسته‌ای کادوپیچ شده و جذاب که تماشاگر کم سن و سال نیز آن را درک و دریافت کند. سینمای کودک و نوجوان ایران در سال‌های گذشته و در دوران طلایی‌اش، کاملا پیام محور بوده و در بسیاری موارد در انتقال آن نیز موفق عمل کرده است. با رونق گرفتن نسبی این ژانر در سال‌های اخیر، گهگاه به آثاری از این دست برمی‌خوریم که فیلمنامه خود را بر پایه یک پیام مشخص نوشته و آن را در تاروپود قصه خود تنیده‌اند. فیلم بامبولک ساخته آرش معیریان که این روزها بر پرده سینماها است، تازه‌ترین نمونه در این رابطه است که در ده روز نخست اکران خود به فروشی متوسط دست پیدا کرده و به احتمال فراوان در تعطیلات نوروزی تماشاگران بیشتری را به سالن‌های سینما خواهد کشاند.

بامبولک را می‌توان دنباله فیلم بام بالا به حساب آورد که سال گذشته  اکران شده و تا حدود زیادی هم مورد توجه طیف سنی کودک قرار گرفته بود. معیریان در این فیلم سراغ موضوعی رفته که می‌توان از جهات مختلف به آن پرداخت. تنهایی کودکان در خانواده‌های تک فرزند که می‌تواند تبعات روحی و روانی برای آن‌ها به وجود آورد. موضوع یاد شده، تم و بن مایه اصلی فیلم را تشکیل داده و تلاش زیادی نیز برای انتقال پیام خود به خرج می‌دهد. با این تفاوت که مخاطب اصلی این پیام، بچه‌ها نبوده بلکه والدینشان هستند. همین مساله هم بامبولک را از فیلمی برای کودک و نوجوان به فیلمی درباره کودک و نوجوان تبدیل کرده است.

نعنا دختر کوچک زوج جوانی است که آرزوی داشتن خواهر یا برادر دیگری را دارد. او در تنهایی خود، دوستانی خیالی ساخته و با آن‌ها حرف می‌زند. در نقطه مقابل، سام قرار دارد که پدر و مادرش از هم جدا شده  و در حالی با پدرش زندگی می‌کند که آرزوی دیدن دوباره برادرش را دارد. معیریان برای آن که فیلمش از قالب ملودرام خارج شده و به مولفه‌های سینمای کودک هم نزدیک شود، روی شخصیتی به نام بامبولک نوه بام بالا مانور داده که وظیفه‌اش همراهی با کودکان برای رسیدن به آرزوهایشان است. همچنین برای آن که تنشی در قصه شکل بگیرد، معیریان از شخصیتی به نام شیطونک بهره گرفته که وظیفه‌اش مقابله با بامبولک و مانع گذاشتن بر سر راه قهرمان فیلم است. از طرف دیگر، روی وضعیت اقتصادی پدر و مادر نعنا نیز مانور داده شده تا گره دیگری به فیلمنامه بامبولک زده شود. شخصیت‌ها نیز بیشتر وجوه تیپیک داشته و به ندرت به تیپ-شخصیت نزدیک می‌شوند که با توجه به ژانر فیلم نمی‌توان چندان به آن خرده گرفت.

آرش معیریان که در کارنامه رنگ و وارنگ سینمایی‌اش فیلم‌های مختلف در همه ژانری پیدا می‌شود، تلاش زیادی به خرج داده تا حفره‌های فیلمنامه فیلمش پر شود. به همین خاطر روی وجوه تکنیکال فیلم مانور داده و از جلوه‌های ویژه رایانه‌ای به شکل نسبتا مطلوبی بهره گرفته است. چرا که مخاطب بامبولک به واسطه کودک بودن علاقه فراوان به تخیل و رنگ و لعاب دارد. طراحی صحنه و لباس نیز در وهله بعد قرار گرفته و تا حدود زیادی متقاعدکننده از آب درآمده است.  در عین حال می‌توان به موسیقی فیلم اشاره کرد که در فیلم‌هایی از این جنس نقشی کلیدی دارند اما در بامبولک آنچنان که باید از آب درنیامده است. معیریان در انتخاب بازیگران هم چندان سخت‌گیرانه عمل نکرده است. به خصوص در انتخاب بازیگران کودک فیلم که  می‌توانست به برگ برنده اصلی فیلم در مواجهه با تماشاگران خود تبدیل شود. با همه اینها، بامبولک تلاشی است از سوی فیلمسازان سینمای کودک و نوجوانی که ارائه و انتقال پیام برایشان از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار بوده و می‌تواند روی طیف مخاطبان بزرگسال خود تاثیر بیشتری بگذارد.