فیلمفارسی هنوز زنده است

فیلم پول و پارتی بیش از آنکه فیلم با کیفیت و ماندگاری باشد، فیلم مهم و قابل تاملی است. اهمیت این فیلم بدان جهت است که نشان می دهد تا چه اندازه روح فیلمفارسی در سینمای این سال های ایران زنده است. اگر در دهه‌های 60 و 70 سیاستگذاران سینمایی و کارشناسان و منتقدان کمر به تخریب جریان فیلمفارسی بسته بودند و آن را فاقد وجاهت هنری و تصنعی و بی مخاطب می‌دانستند در دهه 80 فیلمسازانی چون آرش معیریان بار دیگر از این الگو برای ساخت فیلم خود استفاده کردند. معیریان در فیلم شارلاتان به طور آشکار و نعل به نعل کپی از فیلم «یکه بزن» (رضا صفایی ۱۳۴۶) انجام داد و نام فیلم نیز از روی فیلم قدیمی صابر رهبر (شارلاتان محصول ۱۳۴۵ با بازی رضا بیک‌ایمان‌وردی) برداشته شده است.

معرفی فیلم پول و پارتی

پول و پارتی اما به خوبی تاکید دارد که فیلمفارسی نه فقط در میان فیلمسازان بلکه در میان توده مردم مخاطب و هوادار دارد. فیلم پول و پارتی و مفت بر از عادل تبریزی که همزمان با این فیلم در حال نمایش است کاملا یادآور آن دوران و الگوی فیلمفارسی هستند و از این الگوبرداری و بازسازی نه تنها ناراضی نیستند بلکه بدان مفتخر نیز هستند. نکته جالب اینکه بجز سعید سهیلی و عادل تبریزی فیلمسازان دیگری نیز به طور مستقیم یا غیرمستقیم این سبک فیلمسازی را در آثار متاخرشان دنبال کرده‌اند تا مشخص شود فیلمفارسی، جریان آلترناتیو سینمای ایران بعد از گذار از جریان فرهادیسم، روستاییسم و دیگر ایسم‌هایی است که چند صباح در ایران و سینما رایج شد و بعد از یک دوره تقلید و تاثیرگذاری به محاق رفت.

فیلمفارسی‌ها الگوهای مشخصی داشتند که مضمون ابتذال و اصطلاحا آبگوشتی بودن، از برجسته‌ترین خصیصه‌های این فیلم‌ها بود. مشخصا ابتذال در سینمای بعد انقلاب به آن شکل قبلی قابل تداوم نبود اما تم آبگوشتی آن جریان فیلم سازی به شدت در این دوران مورد استفاده قرار گرفت. فیلمسازان دیگر لزومی به فلسفه بافی نمی‌دیدند و روابط علی معلومی و منطق رایج در فیلم‌های رئالیستی در فیلم‌ها رعایت نمی‌شد. در پول و پارتی نیز این گونه خرده الگوهای روایی به خوبی قابل ردیابی است. اینکه چگونه دختر سرایدر با پسر فقیر آشنا می‌شوند در حالیکه هر دو قصد فریبکاری دارند و تا پایان فیلم این نقشه و فریب برملا نمی‌شود مشخص‌ترین خط داستانی است که بی‌منطقی داستان را آشکار می‌کند و الگوی فیلمفارسی را عیان می‌سازد.

عدالت خواهی و تقابل فقیر و غنی از دیگر مضامین قابل استفاده و پرکاربرد در فیلمفارسی بود که در پول و پارتی به طور قابل توجهی بخش زیرمتن فیلم را تشکیل می‌داد: دختر و پسر فقیر داستان برای فرار از وضعیت موجود هر کاری می‌کنند و عمده نقش‌ها و دلیل این‌همه دست و پا زدن‌ها فرار از دنیای نکبت‌بار فقیرانه‌ای است که تقدیر آن را شکل داده است. از سوی دیگر، جایگاه ثروتمندان و شخصیت‌های متمول فیلم، وضعیتی غیرانسانی و ناجوانمردانه دارد که به نوعی رویارویی سفید وسیاه در قصه‌های فیلمفارسی را نشان می‌دهد. در فیلمفارسی‌ها عمدتا یا کاراکترها سیاه هستند یا سفید و شخصیت خاکستری و به عبارتی واقعی وجود ندارد، آدم‌ها یا فرشته‌اند یا شیطان! در پول و پارتی اگرچه سعی شده تا حدی شخصیت‌ها باورپذیرتر تصویر شوند اما این نگاه صفر و صدی در پرداخت شخصیت‌ها وجود دارد. دختر و پسر فقیر به جهت فقر و فلاکت همراهی برانگیز تصویر شده‌اند و مرد ثروتمند داستان (داریوش فرهنگ) فردی خبیث، خودخواه و غیرانسانی توصیف و تصویر شده تا اینگونه تشابهات روایی و شخصیت پول و پارتی با فیلمفارسی‌ها تکمیل شود.

بازی‌ها در پول و پارتی بازی‌های بدی نیستند اما به خاطر ساختار کلیشه‌ای کاراکترها در فیلمنامه چیزی هم به کارنامه بازیگران فیلم اضافه نمی‌کند. سعید سهیلی و پردیس احمدیه جوان اول عاشق فیلم هستند که قبل‌تر هم چنین حضورهایی از آن‌ها دیده بودیم. مهدی هاشمی و امیرجعفری هم در نقش‌‌های خود کلیشه و تکرار شدند و هادی کاظمی چیزی بیشتر از کاراکترهای ساده لوح و الاف قبلی را ایفا نکرده است. نیوشا ضیغمی نقشی تزئینی در فیلم دارد و آزاده زارعی خواهر شوخ و شنگ و شیطون فیلم است که در برخی اوقات راهگشا و نقش کلیدی ایفا کرده است.

پول و پارتی کمدی سرگرم‌کننده‌ای است که اگر اتهام فیلمفارسی بودن آن را در نظر نگیریم، فیلم پرفروشی نیز بوده و با 80 میلیارد تومان در رنکینگ فروش فیلم‌ها، هشتمین فیلم پرفروش سینمای ایران است که نشان می‌دهد ارتباط خوبی نیز با مخاطبان برقرار کرده است. تفاوت عمده پول و پارتی با فیلم‌های کمدی چون تگزاس، هاوایی و هتل این است که این فیلم مضمون انسانی‌تر دارد و توانسته در پرداخت آن نیز موفقیت زیادی پیدا کند. مساله ثروت و عشق و در آوردن فضاهای عاشقانه به رقم استفاده از الگوهای فیلمفارسی و حتی رقص و آوازهای آن دوره‌ای، به خوبی پرداخت شده‌اند و تماشاگر می‌داند که قصه‌ای در جریان است و قرار است با قهرمان و ضد قهرمان خود همراه شود. اینگونه الگوهای روایی با وجود کلیشه‌ای و تکراری بودن و انگ و برچسب‌هایی که به آن زده می‌شود هنوز برای مخاطب عام سینما خوشایند است و اگرچه منتقد پسند و مطابق میل طیف الیت و روشنفکر نیست اما می‌تواند توده مردم را سرگرم کند.

نظرات (11)
ثبت نظر
  • .خورشید.

    نمیدونم چه بلایی داره سر فیلما میاد.چرا بازیگرا دارن اینکارارو میکنن .بعد از سریال پوست شیر تصور خوبی از کاراکتر پردیس احمدیه توی ذهنمون شکل گرفته بود .بعد از این فیلم کلا خراب شد.
    پایان بندی واقعا افتضاح بود و کل فیلم خیلی کلیشه ای و مسخره بود .واقعا هم برای کسایی که پای این فیلم پول دادن متاسفم هم برای کسایی که توی این فیلم بازی کردن.

  • حمید

    حیف وقت حیف برق که مصرف بشه خوشحالم که نرفتم سینما برای این چرت پول بدم حتی ارزش مجانی دیدن هم نداره

  • احمد

    سینماگرها فقط دنبال پول هستند و هیچ هدف دیگه ای جز این براشون معنی نداره
    مردم ایران هم دیگه حوصله فیلم های جدی رو ندارن
    دنبال یه فیلم جک و لودگی میگردن که بخندن
    سینماگرها هم از همین پول درمیارن
    تنها کار سینماگر ها همینه هیچ هدف و آرمان و تفکر دیگه این این وسط وجود نداره

  • احسان

    بیخود ترین فیلمی که میشه دید،واقعا مزخرف بود،حیف از ۱تومن پول که واسه دیدنش هزینه کنید

  • محمد

    سینما و صدا و سیما در رقابت شدیدی برای تولید مزخرفات به سر می برند

  • ایرج اهوازی

    اینکه فیلم موردپسند گروهی ازافرادجامعه ایرانی واقع شده و فروش قابل ملاحظه ای هم دراین کسادی گیشه ،داشته است بسیار هم خوبه ،امابعدهنری وروشنفکرپسند قابل تاملی ندارد ،خاص فیلم فارسی بوده و هست ،بهترازفیلم فارسی ازنوع کپی کاری فیلم هندی‌های دهه پنجاهه.نترسید فرهنگ گریه وزاری گروه حوزه هنرواندیشه لطمه نمیخوره.،هرچندهیچ ارزش هنری نمیتوان برایش قائل شد.

  • ؟

    چرا الکی چرت و پرت میگید این فیلم خیلی هم خوب و عالی است من من و اطرافیانم از این فیلم خیلی خوشمون اومد
    خیلی هم خوبه الکی چیزی ننویسید. خیلی خوب

  • ؟

    چرا الکی چرت و پرت میگید این فیلم خیلی هم خوب و عالی است من من و اطرافیانم از این فیلم خیلی خوشمون اومد
    خیلی هم خوبه الکی چیزی ننویسید.

  • یاسمن

    مزخرف تر از این فیلم وجود نداره سکانس آخر فقط یک ذهن مریض میخواد که آقای سعید سهیلی خوب از پسش بر اومدن

  • دامون

    صد رحمت به فیلم های فارسی و آبگوشتی قبل از انقلاب – واقعا” وزارت ارشاد چه پاسخی دارد برای صدور پروانه نمایش چنین فیلمهایی.
    آقای خزایی رییس سازمان سینمایی کلاهت را بالاتر بذار

  • لینوس

    با تجربه دیدن فیلم های ایرانی بسیار زیاد، این فیلم یکی از بدترین فیلم هایی بود که دیدم. متوجه تمجیدهای بی دلیل از این فیلم نیستم