اخبار و آماری که واقعاً ناامیدکنندهاند!
اطلاعات جدید و موثق از منابع چینی نشان میدهد که این کنترل همهجانبه، حیات فیلمهای خارجی را در بازار سینمایی چین در سال 2021 سختتر کرد. فیلمهای خارجی به صورت رسمی فقط بهواسطه دو شرکت دولتی میتوانند در سینماهای چین روی پرده بروند؛ و دو راه برای عقد قرارداد نمایش عمومی وجود دارد که اولی، یک سهمیه 34 فیلمی است که در آن استودیوی طرف قرارداد چینی بخشی از فروش گیشه را مطالبه میکند و دومی، واگذاری حقوق پخش با رقمی مشخص و توافقی است. به عبارت دیگر، شرکت داخلی که با رقمی مشخص حقوق پخش چین فیلمی خارجی را به دست میآورد، همهی مخاطرهها را به جان میخرد و اگر بتواند فیلم را از ممیزی و سانسور دولتی به سلامت به اکران برساند، مزد کارش را خواهد گرفت. تلاشهایی برای تغییر این نظام صورت گرفته تا چین به استانداردها و معیارهای سازمان تجارت جهانی نزدیکتر شود ولی فعلاً نتیجهای نداده است و در سال جدید میلادی هم حرکت روبهجلویی صورت نخواهد گرفت.
اطلاعات عمومیای که وبسایت چینی معتبر «پایگاه دادههای فیلمهای سینمایی»/ Theatrical Film Database منتشر کرده، نشان میدهد که بازار فیلم چین در سال 2021 به شکل فزایندهای منزوی و ناهماهنگ با سایر نقاط جهان شد. سهم ایالات متحده از هر دو شیوهی واگذاری آثار سینمایی برای اکران در بازار چین – یعنی سهیم شدن در درآمد و فروش حق پخش با رقمی توافقی – در 2021 کاهش یافت: فقط 39 درصد فیلمهای راهیافته به بازار سینمایی چین، امریکایی بودند که در قیاس با سال 2020 با 46 درصد و در مقایسه با سال 2019 با 47 درصد، کاهش داشته است. کمتر از یکسوم (28 درصد) فیلمهای خارجی که سال گذشته در چین روی پرده رفتند، از تولیدهای سینمایی 2021 بودند؛ و اغلب، فیلمهای قدیمی بودند و یکدهمشان فیلمهای پیش از 2010.
چطور فیلمهای خارجی را منزوی کنید!
سالها بود که استودیوهای امریکایی از حکومت چین برای سانسور دیرهنگام و مجوزهای نمایش عمومی انتقاد میکردند؛ چون این موضوع زمان کمی را در اختیار آنها میگذاشت تا اقدامهای تبلیغاتی مؤثری را در چین انجام بدهند و فیلمهای امریکایی را آن طور که باید به تماشاگران چینی معرفی کنند؛ مخاطبان بومیای که از ماهها قبل با فیلمهای چینی جدید آشنا شده بودند و منتظر اکرانشان بودند.
سال گذشته صدور مجوزهای اکران فیلمهای امریکایی واقعاً به دقیقه نود کشیده شد و اغلب چند روز پیش از شروع نمایش عمومیشان صادر میشد. وبسایت مورد اشاره در این مورد چنین توضیحی را منتشر کرده است: «در 2021 فیلمهای زیادی تقریباً به صورت نمادین اکران شدند! چون اغلب، تاریخهای نمایششان آن قدر دیر قطعی میشد که هاردهای حاوی فیلم را هم نمیشد سر فرصت و برای نمایش افتتاحیه میان سالنهای مختلف توزیع کرد و به دست سینمادارها رساند!»
آمار و ارقام مربوط به گیشه هم نشان میدهد که در نتیجهی این اقدامات، فروش فیلمها چهطور دستخوش تغییر شده و تعداد موفقیتها کمتر و شکستهای تجاری بیشتر شده است. سال گذشته 67 درصد از فیلمهای خارجی، در سینماهای چین به فروشی کمتر از هفت میلیون و 840 هزار دلار (پنجاه میلیون رِنمینبی/ واحد پول چین) دست پیدا کردند که در قیاس با سال 2019 و آمار 61 درصدیاش بالاتر است؛ از سوی دیگر، فقط 24 درصد فیلمها بیش از پانزده میلیون و هفتصد هزار دلار (صد میلیون رنمینبی) فروش داشتهاند که این هم در قیاس با سال 2019 کاهش داشته و به 33 درصد رسیده است.
فیلمهایی که سهمی از درآمدشان به چین میرسد
از میان 67 فیلم خارجیای که سال گذشته در چین روی پرده سینماها رفتند، 25 فیلمی که چین در درآمدشان سهیم شده بود (و 21تای آنها امریکایی بودند) در مجموع، دوازدهونیم درصد از فروش سالانهی سینماهای چین را به خود اختصاص دادند که از یازده درصد سال 2020 بالاتر است اما بهشدت از 29 درصد سال 2019 کاهش یافته است؛ و البته بهمراتب پایینتر از سالهای نهچندان دوری است که هالیوود میتوانست با فیلمهای چینی برای تصاحب صدر جدول فروش سینماهای چین رقابت کند.
چیزی حدود چهل درصد این فیلمها که درآمد فروششان را سهیم شدند، کمتر از پنجاه میلیون رنمینبی فروختند و فقط هشت درصدشان بیش از یک میلیارد رنمینبی فروش کردند. این در حالی است که در سال 2019، فقط چهارده درصد این دست فیلمها کمتر از ۵۰ میلیون و ۱۴ درصدشان بیش از یک میلیارد رنمینبی فروش کرده بودند. سال گذشته بالاترین رقم فروش یک فیلم خارجی که درآمدش را با دولت چین سهیم شد، برای «سریع و سرسامآور 9»/ Fast & Furious 9 بود که 217 میلیون دلار (یک میلیارد و 390 میلیون رنمینبی) فروخت. کمترین فروش هم برای «نقطه اوج»/ The High Note بود با 41 هزار دلار (260 هزار رنمینبی). هر دوی این فیلمها را کمپانی «یونیورسال» در خارج از امریکا پخش کرد.
حدود 36 درصد فیلمهایی که درآمدشان را در سال 2021 سهیم در چین سهیم شدند، دنبالهها یا بخشی از یک فرنچایز بودند. هیچیک از این فیلمها در ایالات متحده درجه نمایشی «آر» (زیر هفده با همراهی بزرگتر) نگرفتند و 68 درصدشان درجه «پیجی-13» (زیر سیزده با همراهی والدین) گرفتند. چین سیستم درجهبندی رسمی ندارد ولی «تعدیلکنندهها» ممکن است صحنههایی را حذف کنند. حدود هشت درصد این فیلمهای امریکایی در سال 2021 و در اکران چین، شکلی از سانسور یا حذف را تجربه کردند.
«برادران وارنر» با شش فیلم، موفقترین کمپانی در اکران فیلمهایش در چین سال 2021 بود. دیزنی چهار فیلم و سونی، پارامونت و یونیورسال با سه فیلم، و استودیوهای قرن بیستمِ (دیزنی) با دو فیلم در رتبههای بعدی قرار گرفتند. اتحادیه ملی سینماهای هنری چین هم چهار فیلم را وارد و در این کشور به نمایش گذاشت.
در هر صورت، سهم استودیوهای هالیوودی از گیشهی چین در این بخش، داستان خودش را دارد. یونیورسال با 32 درصد از فروش گیشه فیلمهای خارجی (که درآمدشان را با چینیها تقسیم کردند) در صدر قرار گرفت و برادران وارنر با 31 درصد دوم شد. استودیوهای قرن بیستم با هجده درصد سوم شد و دیزنی (هفتونیم درصد)، پارامونت (ششونهدهم درصد) و سونی (چهار درصد) – که فرصت اکران فیلم بسیار موفق «اسپایدرمن: راهی به خانه نیست» را از دست داد – رتبههای بعدی را پر کردند.
فیلمهای 2021 که درآمدشان را در گیشه چین سهیم شدند، در کل جدیدتر از فیلمهایی بودند که با رقم مشخصی حق پخششان به چینیها واگذار شد؛ اما در قیاس با سالهای گذشته با تأخیرهای قابلملاحظهای اکران شدند. فقط 28 درصد این فیلمها زودتر یا سه روز پس از آغاز نمایش در امریکای شمالی، در چین اکران شدند که از سال 2020 دچارشده به کرونا، بالاتر بود ولی بهشدت پایینتر از 2019؛ سالی که بیش از نیمی از فیلمهای سهیمشده در درآمد (58 درصد) از اکران همزمان یا زودتر در سینماهای چین بهرهمند شدند.
فیلمهایی که حق پخششان با رقمی مشخص واگذار شدند
این دست فیلمها، عملکردی ضعیفتر داشتند و فقط 42 عنوان بودند که در سال 2019 تعدادشان 87 بود. البته اغلب این فیلمها هم شکست خوردند. نزدیک به نیمی از آنها کمتر از 784 هزار دلار یعنی پنج میلیون رنمینبی فروختند و کمتر از یکدهمشان از مرز فروش پانزده میلیون و هفتصد هزار دلار (صد میلیون رنمینبی) عبور کردند. این فیلمها در کل، فقط دو و هفتدهم درصد از فروش سالانهی سینماهای چین را به خود اختصاص دادند که از چهار و چهاردهم درصد سال 2020 و شش و هشتدهم درصد 2019 بهمراتب پایینتر بود.
سال گذشته این دست فیلمها، شامل هفت فیلم ژاپنی، پنج فیلم امریکایی، چهار فیلم ایتالیایی، سه فیلم روسی، دو فیلم انگلیسی و یک فیلم از کشورهای آرژانتین، ایرلند، پاکستان، بلژیک، لهستان، دانمارک، آلمان، فرانسه، کره جنوبی، هلند، مکزیک، نروژ، تایلند، اسپانیا و مجارستان میشد. ژاپن در سالهای 2020 و 2019 هم در این بخش، فیلمهای بیشتری در بازار سینمایی چین داشت؛ و به لطف فرنچایزهای انیمهای خود در طول این سه سال، 27 درصد فیلمهایی که حق پخششان با رقمی مشخص در چین واگذار شد، از سینمای ژاپن بودند.
جالب اینکه در میان تمام آمار و ارقام مربوط به کاهش مشارکت کشورهای بزرگ در بازار سینمایی چین، افزایشی در واردات فیلم از کشورهای کوچکتر مختلفی دیده میشود که چین با خیال بهبود روابط دیپلماتیک پذیرای آنها شده است.
برترین فیلم این بخش در اکران 2021، انیمهی سهبعدی «کنارم باش دورایمون2»/ Stand By Me Doraemon 2 بود که 43 میلیون و ششصد هزار دلار (278 میلیون رنمینبی) فروخت. بدترین عنوان هم انیمیشن مکزیکی «روز مردگان»/ Dia de los Muertos بود که خیلی شبیه «کوکو» (2017) است و کمتر از ده هزار دلار فروش کرد.
حدود نوزده درصد از فیلمهای این بخش بهنوعی سانسور شدند. عجیب اینکه فقط هفت درصد آثار این بخش محصول 2021 بودند؛ موضوعی که بهخوبی نشان میدهد فرایند تأیید و صدور مجوز نمایش فیلمهای خارجی در چین، چهقدر با تأخیر و غیرقابل پیشبینی شده است، بهخصوص برای فیلمهایی که حقوق پخششان با رقمی مشخص واگذار میشود. این تأخیرها در سال 2022 هم ادامه خواهد داشت؛ سالی که پیشبینی میشود زمان اکران و پخش هر فیلمی بهمراتب غیرقابل پیشبینیتر از هر سال دیگری باشد!
منبع: ورایتی – ربکا دیویس