فیلم پارودی یا هجو چیست؟
فیلم پارودی با دیگر ژانرها و گونههای سینمایی شوخی میکند و قواعد و کلیشههایشان را به سخره میگیرد. البته پارودیها همیشه یک ژانر یا جریان سینمایی را هدف قرار نمیدهند و گاهی تنها با یک فیلم شوخی میکنند. دهههای ۷۰ و ۸۰، دوران طلایی این فیلمها بودند. زمانی که این گونه کمدی به اوج محبوبیت خود رسید. از لحاظ اجرا و طراحی، پارودی از دشوارترین گونههای کمدی است. زیرا یک پارودی خوب به شناختی زیرکانه از موضوع مورد تمسخر خود نیاز دارد.
فهرست بهترین فیلمهای کمدی رمانتیک
فیلم آنچه در تاریکی انجام میدهیم | ۲۰۱۴ | What We Do in the Shadows
- کارگردان: تایکا وایتیتی، جامین کلمنت
- بازیگران: تایکا وایتیتی، جامین کلمنت و ریس داربی
اگرچه بعدها به یک سریال تلویزیونی چند فصلی محبوب تبدیل شد، اما این نسخه سینمایی سال ۲۰۱۴ همچنان به تنهایی یک کمدی خون آشامی جذاب و سرگرمکننده است. فیلم با دست انداختن کلیشهها و قراردادهای رایج در ادبیات کلاسیک خونآشام، داستان چند نفر از آنها را نیوزلند امروزی دنبال میکند. چند خون آشام همخانه که سعی دارند با قواعد جهان امروز و زندگی جاودانهشان کنار بیایند.
همچنین باتوجه به اینکه فیلم در اصل داستان این خونآشامها از طریق گروهی مستندساز دنبال میکند، سبک ماکیومنتری دارد و به نوعی پارودی فیلمهای مستند نیز محسوب میشود. آنچه در تاریکی انجام میدهیم، فیلمی فوقالعاده خندهدار و یکی از بهترین کمدی ترسناکهای دهه اخیر است.
فیلم تاکر و دیل در برابر شیطان | ۲۰۱۰ | Tucker & Dale vs. Evil
- کارگردان: الی کریگ
- بازیگران: تایلر لابین، آلن تودیک، کاترینا بودن و جسی ماس
تاکر و دیل در برابر شیطان یک پارودی بسیار خندهدار از زیر ژانر اسلشر است و همچنین با فیلمهایی درباره جوانان شهری که در جنگل گرفتار روستاییهای قاتل میشوند، شوخی میکند. در دو شخصیت اصلی این فیلم، تاکر و دیل، هرگز آدمهای بدی نیستند و تنها میخواهند تعطیلات آرامی را در کلبه جنگلیشان بگذرانند.
اما دانشجویان شهری که تصور میکنند آن دو قاتلان زنجیرهای هستند، به شکل احمقانهای و تنها به خاطر سوءتفاهمها و بدفهمیهایشان، به ترتیب خود را به کشتن میدهند! تاکر و دیل در برابر شیطان در زمان اکرانش موفقیت محدودی به دست آورد، اما خیلی زود به عنوان یک پارودی هوشمندانه طرفداران بسیاری پیدا کرد.
فیلم دینامیت سیاه | ۲۰۰۹ | Black Dynamite
- کارگردان: اسکات سندرز
- بازیگران: مایکل جای وایت، تومی دیویدسون و سالی ریچاردسن
دینامیت سیاه پاردوی فیلمهای بلکسپلوتیشن دهه ۷۰ و همچنین ادای احترامی هوشمندانه به آنها است. بلکسپلوتیشن یا سینمای تجاری سیاهان، مجموعهای از فیلمهای کمهزینه دهه هفتادی بودند که با تمرکز بر شخصیتهای سیاهپوست و موضوعات اجتماعی/سیاسی ساخته میشدند.
البته اگر هیچ فیلمی از این زیرگونه ندیده باشید، باز هم چیزی از لذت تماشای دینامیت سیاه کم نمیشود. فیلمی که آنقدر بامزه و سرگرمکننده است که بتوان آن را یکی از بهترین کمدیهای دهه ۲۰۰۰ در نظر گرفت. شخصیت اصلی فیلم، یک استاد هنرهای رزمی است که برای مبارزه با بیعدالتیهای اطرافش از هیچ خشونت اغراقآمیز و کاریکاتوریای دریغ نمیکند. دینامیت سیاه یک کمدی هوشمندانه مملو از شوخیهای بصری و کلامی و همچنین یک اکشن تماشایی است.
فیلم تندر استوایی | ۲۰۰۸ | Tropic Thunder
- کارگردان: بن استیلر
- بازیگران: بن استیلر، رابرت داونی جونیور، جک بلک و جی باروشل
تندر استوایی، یکی از بهترین پارودیهای ژانر جنگی و اکشن است. داستان درباره گروهی از بازیگران است که مشغول ساخت یک فیلم جنگی در ویتنام هستند، اما به شکل خندهدار و البته مرگباری در جنگلهای کامبوج درگیر نبردی واقعی میشوند.
بن استیلر با تندر استوایی فیلمهای جنگیای مانند جوخه الیور استون را دست میاندازد، در حالیکه با گروه متنوع بازیگرانش – از ستارههای اکشن از دور خارج شده تا بازیگرانی که به طرزی افراطی پیرو متد اکتینگ هستند تا کمدینهای تک بعدی و رپری که به بازیگری رو آورده -، تصویری خندهدار و گزنده از هالیوود و اهالیاش ارائه میدهد. فیلمی که برای رابرت داونی جونیور نامزدی اسکار و برای تام کروز در نقشی غافلگیرکننده نامزدی گلدن گلوب را به ارمغان آورد.
فیلم پلیس خفن | ۲۰۰۷ | Hot Fuzz
- کارگردان: ادگار رایت
- بازیگران: سایمون پگ، نیک فراست، الیس لو و کوین الدن
ادگار رایت، سایمون پگ و نیک فراست، سه سال پس از بلایی که با شان مردگان سر ژانر زامبی آوردند، با پلیس خفن همان کار را با ژانر فیلمهای پلیسهای رفیق انجام دادند. پلیس خفن نه تنها با فیلمهای پلیسی هالیوودی شوخی میکند، بلکه در عین حال روایتی جذاب از یک داستان معمایی ارائه میدهد.
داستان فیلم درباره پلیسی حرفهای است که به شهری کوچک و آرام منتقل میشود که رازی تاریک در خود دارد. پلیس خفن هم به عنوان پارودی فیلمهای اکشن/پلیسی عملکرد موفقی دارد، هم خود یکی از نمونههای موفق و پرکشش این ژانرها است.
فیلم شان مردگان | ۲۰۰۴ | Shaun of the Dead
- کارگردان: ادگار رایت
- بازیگران: کیت اشفیلد، لوسی دیویس، نیک فراست، دیلن مورن و بیل نای
شان مردگان را میتوان یکی از درخشانترین هجویههای ژانری دو دهه اخیر دانست. فیلمی که با نگاهی طنزآمیز قراردادهای آشنای فیلمهای زامبیمحور را واژگون میسازد. یکی از نقاط قوت فیلم، صرف نظر از شوخیهای بصری و بازیگوشیهای فرمی خاص رایت، نحوه برخورد آن با زندگی روزمره و بیخبری انسان مدرن از فجایع پیرامونش است.
سکانس مشهوری که در آن شخصیت سایمون پگ، خوابآلود و بیتوجه از کنار نشانههای آخرالزمان میگذرد، تصویری بامزه از این موضوع است. فیلم آنقدر در بازآفرینی و هجو عناصر ژانری موفق بود که تحسین جورج رومرو، خالق اصلی زامبی مدرن را برانگیخت.
فیلم ترسناک | ۲۰۰۰ | Scary Movie
- کارگردان: کینن آیوری وینز
- بازیگران: آنا فاریس، جان آبراهامز، رجینا هال و شان وینز
خانواده وینز هم در سینما و هم در تلویزیون نقش پررنگی در دنیای کمدی داشتهاند. رهبری این خانواده خلاق، عمدتا بر عهده برادر بزرگترشان، کینن آیوری وینز بوده که یکی از خندهدارترین آثارشان یعنی فیلم ترسناک را کارگردانی کرد. فیلم ترسناک پارودی اسلشرهای مطرح دهه ۹۰ مانند جیغ و میدانم تابستان پیش چه کردی است.
این کمدی ترسناک با استقبال بالای مخاطبان مواجه شد و با موفقیت تجاریای که کسب کرد، چندین دنباله به همراه داشت. هرچند دو قسمت اول این مجموعه از لحاظ کیفیت به مراتب بالاتر از سایر قسمتهای آن قرار میگیرند.
فیلم فرانچایز آستین پاورز | ۱۹۹۷ – ۲۰۰۲ | The Austin Powers
- کارگردان: جی روچ
- بازیگران: مایک مایرز، مایکل کین، ویل فرل و الیزابت هارلی
مایکل مایرز در سال ۱۹۹۷ با بازی در فیلم آستین پاورز: مرد بینالمللی رمز و راز به شهرت رسید. فیلمی که یک پارودی تمام عیار از فیلمهای جاسوسی کلاسیک بریتانیا به ویژه مجموعه جیمز باند بود. همچنین این فیلم در همان مسیر آثاری مانند درست مثل فلینت حرکت میکند، که خود شخصیت آستین در داستان از آن به عنوان فیلم محبوبش نام میبرد.
فضای فیلم تحت تاثیر موسیقی و فرهنگ دهههای ۶۰ و ۷۰ است و با زبانی طنزآلود، شخصیتهای شرور، ابزارهای عجیب و غریب و کلیشههای فیلمهای باند را به باد تمسخر میگیرد. این فیلم آغازگر یک مجموعه موفق پارودی شد که با دو دنباله آستین پاورز: جاسوسی که مرا تکان داد و آستین پاورز: در عضو طلایی ادامه پیدا کرد.
فیلم زبر و زرنگها! | ۱۹۹۱ | Hot Shots!
- کارگردان: جیم آبراهامز
- بازیگران: چارلی شین، کری الویس، والریا گولینو و جان کرایر
یک فیلم پارودی تمام عیار که به طور مشخص فیلمهای اکشن دهه ۷۰ و ۸۰ – و در راس آنها تاپ گان – را دست میاندازد و همچنین مملو از ارجاعات سینمایی طنزآمیز به فیلمهای محبوبی مانند بربادرفته و دونده ماراتن است.
داستان درباره یک خلبان جنگنده به نام تاپر هارلی (شین) است که با مشکلات روانی و گذشتهای تلخ دست و پنجه نرم میکند. مردی که شباهت زیادی به شخصیت ماوریک در تاپ گان دارد. زبر و زرنگها! داستانی پر از موقعیتهای اغراق آمیز، موقعیتهای مضحک، شوخیهای بصری و کلامی را به تصویر میکشد.
فرانچایز سلاح عریان | ۱۹۸۸ – ۱۹۹۴ | The Naked Gun
- کارگردان: دیوید زاکر (۱و۲)، پیتر سگال (۳)
- بازیگران: لسلی نیلسن، پریسیلا پریسلی، جرج کندی و او.جی. سیمپسون
فرانچایز سلاح عریان مملو از دیالوگهای ماندگار و یکی از بامزهترین مجموعههای کمدی تاریخ سینما است. همچنین از انگشتشمار کمدیهایی محسوب میشود که با حضور کاملا جدی بازیگرانش، طنز را به اوج میرساند. لسلی نیلسن که اوایل بازیگر نقشهای جدی بود، با این مجموعه چنان در دنیای کمدی جا افتاد که امروز باور اینکه زمانی او در نقشهای درام ظاهر میشد، دشوار به نظر میرسد.
اگرچه موفقترین فیلم این فرانچایز قسمت اول آن است، اما دو دنباله بعدی نیز به لطف تعهد نیلسن به نقش، همچنان بسیار خندهدارند. تمرکز این مجموعه بر پلیسی بیعرضه با بازی نیلسن است که در روند کاری خود مدام فرصتهایی برای به سخره گرفتن فیلمهای پلیسی کلاسیک و کلیشههای آنها فراهم میآورد. جالب است بدانید که پس از گذشت بیش از سه دهه، چهارمین فیلم این مجموعه با بازی لیام نیسون و به کارگردانی اکویا شوفر اوت ۲۰۲۵ روانه سینماها میشود.
فیلم این اسپینال تب است | ۱۹۸۴ | This Is Spinal Tap
- کارگردان: راب رینر
- بازیگران: راب رینر، مایکل مککین، کریستوفر گست و هری شیرر
هنگامیکه از فیلمهای ماکیومنتری یا مستندنما صحبت میشود، کمتر فیلمی میتواند با این شاهکار راب رینر رقابت کند. این فیلم که هجوی خندهدار بر مستندهای گروههای موسیقی است، داستان گروه هویمتال ساختگی اسپینال تب را به تصویر میکشد.
رینر به همراه فیلمنامه نویسش کریستوفر گست (استاد مسلم ماکیومنتری)، کلیشههای این مستندها و همچنین افراطهای صنعت موسیقی را به شکلی هوشمندانه، سوژه شوخیهای خود قرار میدهند. این اسپینال تب است معیاری برای پارودیهای در قالب ماکیومنتری محسوب میشود.
فیلم هواپیما! | ۱۹۸۰ | Airplane!
- کارگردان: جیم آبراهامز، جری زاکر و دیوید زاکر
- بازیگران: جولی هاگرتی، لسلی نیلسن، پیتر گریوز و کریم عبدالجبار
سنگ محکی برای دیگر پارودیها. هواپیما! این پارودی بسیار بامزه فیلمهای ژانر فاجعه (بهطور خاص فیلمهای سوانح هوایی) یکی از بهترین کمدیهای تاریخ سینما محسوب میشود. بخش عمدهای از فیلمنامه هواپیما! از بازآفرینی ساختارشکنانه و طنزآمیز فیلم ساعت صفر! و البته دیگر فیلمهای حادثهمحور هوایی شکل گرفت. تاثیر هواپیما! به قدری زیاد بود که بعدها پارودیهای بسیاری به تقلید از آن پرداختند. همچنین این هواپیما! بود که جایگاه جیم آبراهامز، جری زاکر و دیوید زاکر را به عنوان استادان بیچون و چرای پارودی تثبیت کرد (البته بعد از مل بروکس).
فیلم مانتی پایتون و جام مقدس | ۱۹۷۵ | Monty Python and the Holy Grail
- کارگردان: تری گیلیام
- بازیگران: گراهام چپمن، جان کلیز، تری گیلیام، اریک آیدل و تری جونز
کمتر فیلم فانتزیای به خندهداری مانتی پایتون و جام مقدس پیدا میشود. فیلمی که پس از تماشای آن، دیگر به سختی میتوانید هر داستانی درباره افسانه شاه آرتور را جدی بگیرید! این همچنین نخستین تجربه سینمایی گروه کمدی بریتانیایی مانتی پایتون بود و البته بدون شک خندهدارترین در میانشان و در میان همه فیلم های پارودی.
فیلم از همان شروع و ظاهر شدن تیتراژ خندهدار است و این روند را با قدرت تا پایان ادامه میدهد. اغراق نیست اگر بگوییم که تک تک صحنههای جام مقدس شما را به خنده میاندازد. فیلمی که با هوشمندی تمام کلیشهها و قواعد معمول چنین داستانهایی را به سخره میگیرد.
فیلم فرانکشتاین جوان | ۱۹۷۴ | Young Frankenstein
- کارگردان: مل بروکس
- بازیگران: جین وایلدر، پیتر بویل، مارتی فلدمن و کلوریس لیچمن
وقتی صحبت از بهترین سازندگان فیلم های پارودی در تاریخ میشود، رقابت همیشه میان مل بروکس و گروه زاز (زاکر، آبراهامز، زاکر) است. اما از آنجایی که بروکس به راحتی به عنوان خالق دو تا از بهترین پارودیهای تاریخ سینما شناخته میشود، میتوان با خیالی آسوده او را برنده این رقابت دانست. بروکس، زینهای شعلهور و فرانکشتاین جوان را در یک سال یعنی ۱۹۷۴ روی پرده سینماها بود. اولی شوخیای با وسترنها و دومی ادای احترامی طنزآمیز به فیلمهای ترسناک کلاسیک (به ویژه فیلمهای فرانکشتاین کمپانی یونیورسال).
بروکس در این جا، ظاهر و حس و حال همان فیلمهایی که دستشان میاندازد، به شکل استادانهای بازآفرینی میکند. در وصف جایگاه بروکس، اشاره به همین نکته بس که حداقل سه فیلم دیگر از او به راحتی میتوانستند به این فهرست اضافه شوند: فیلم صامت، توپهای فضایی و رابین هود: مردانی در لباس چسبان.
فیلم زینهای شعلهور | ۱۹۷۴ | Blazing Saddles
- کارگردان: مل بروکس
- بازیگران: کلیون لیتل، جین وایلدر، اسلیم پیکنز و آن بنکرافت
زینهای شعلهور تنها یکی پارودی درخشان از آثار وسترن نیست، بلکه از بهترین فیلمهای دهه ۷۰ سینمای آمریکا به شمار میرود. همچنین، این یکی از دو پارودی فوقالعادهای بود که بروکس در سال ۱۹۷۴ کارگردانی کرد.
فیلمی جسورانه که بعد از گذشت سالها، همچنان طنز انتقادی قدرتمندی دارد. زینهای شعلهور نه تنها با وسترنهای کلاسیک شوخی میکند، بلکه برخی ارزشهای واپسگرایانه این آثار – و تاریخ واقعی غرب آمریکا – درباره نژاد را مورد نقد قرار میدهد. شوخیهای جسورانه فیلم مدام شخصیتهای نژادپرست را نشانه میگیرند، نه آنهایی که در سایه تبعیض هستند.