اطلاعات و نقد انیمیشن زال و رودابه

اطلاعات کامل چهل و سومین جشنواره فجر ۱۴۰۳

خلاصه داستان انیمیشن زال و رودابه

انیمیشن زال و رودابه یک انیمشین متفاوت است. در واقع یک نقاشی متحرک است تا محمدعلی سجادی بتواند به وسیله آن بخش‌هایی از شاهنامه فردوسی را به وسیله این نقاشی‌ها به وسیله صداپیشه‌ها بازخوانی کند.

صداپیشگان و عوامل زال و رودابه

میکائیل شهرستانی، یارتا یاران، بابک پائیزان، محسن اکبری، جابر قاسمعلی، کامران ملک‌مطیعی و آزاده اکبری صداپیشگان این انیمیشن هستند.

کارگاه فیلم و نقاشی متحرک اوجا سرمایه‌گذار این انیمیشن است. آهنگساز: سعید شهرام، صداساز: بهروز معاونیان، تهیه‌کننده، کارگردان، تدوین و تصویرگر: محمدعلی سجادی

نقد و بررسی منتقدان درباره انیمیشن زال و رودابه

این نقد و نوشته‌ها، نظر کوتاه ولی دست‌اولِ منتقدان و نویسندگان سینمایی است؛ شاید بعدها همه چیز تغییر کند! در ضمن، انتشار آن‌ها -لزوما- به معنای تایید فیلیموشات نیست

احسان ناظم‌بکایی

انیمیشنی دیگر که از لحاظ زمانی طولانی و از نظر پرداخت قصه خسته کننده بود و از منظر ریتم روندی کند داشت. داستان، ماجرای تولد زال و پرورش او توسط سیمرغ بود. ماجرایی تکراری و شاخص در میان قصه های شاهنامه که عامه مردم با آن آشنایی دارند. آنها که حتی نگاهی کلی به شاهنامه فردوسی داشته باشند می دانند این کتاب عظیم داستان های جذاب تر و جدیدتر و هیجانی تری هم دارد که بی شک از ماجرای زال برای مخاطبان کودک و نوجوان جذاب تر خواهد بود. چالش بزرگ زال و رودابه، دیالوگ های آن بود.

انیمیشنی که مخاطب کودک دارد باید برای آنها قابل فهم باشد ولی وقتی تمام دیالوگ ها اشعار سنگین شاهنامه است، بچه ها نمی توانند با آن ارتباط برقرار کنند. این فیلم از این منظر شبیه پرده خوانی بود. طبق معمول برخی شخصیت ها نیز معرفی نمی شوند و سازنده فرض را بر شناخت قبلی مخاطب گذاشته است.
استراتژی اشتباه سازندگان فیلم و عدم اقبال آن نباید مابقی سازندگان علاقه مند به شاهنامه را ناامید کند. شاهنامه ظرفیت زیادی دارد که هنوز برای سینمای ما نامکشوف است.

۳ نکته از فیلم:

• موسیقی سنتی ظرفیت زیادی دارد
• دکمه تند برای حرکت شخصیت ها کجاست؟
• شاهنامه قصه های زیادی دارد

سهام‌الدین بورقانی

نام انیمیشن که می‌آید تکلیف طیف مخاطب هم تا حدودی روشن می‌شود؛ هم مخاطب کودک و نوجوان دارند و بسیاری‌شان هم موفق به جذب بزرگسالان می‌شوند. «زال و رودابه» اما در همراهی هر دو طیف ناکام می‌ماند. ساخت روایتی از شاهنامه ارزشمند است اما اگر مخاطبی نداشته باشد به چه کار می‌آید؟ محمدعلی سجادی، کارگردان این انیمیشن گفته است که آن را با دست خالی ساخته است؛ توضیحی که بعید است کسی را قانع کند. در روزگاری که انیمیشن‌های «فروزن»، «رتتویی»، «اینسایداوت» و … هوش از سر کودکان و بزرگسالان ربوده‌اند، شأن نزول آثاری مثل «زال و رودابه» که با دست خالی ساخته می‌شوند چیست؟ کاش اگر قرار است مخاطب را با فردوسی آشتی دهیم باید با همه توان و مطابق با تکنیک‌های روز باشد نه نقاشی متحرک با تکنولوژی دهه ٨٠ میلادی.

از طرفی، دوست داشته باشیم یا نه ذهن قاطبه مردم مهیای درک شعرهای فردوسی نیست و کارگردان می‌توانست قصه‌ای ساده بسازد و در نماهای مختلف از شعر هم استفاده کند؛ اما روایت سجادی بیشتر به نمایشنامه رادیویی تنه می‌زند و کیفیت ساخت پایین اثر هم زمینه‌ای فراهم می‌کند تا فیلم را با چشمان بسته را دنبال کنیم.

۳ نکته از فیلم:

• دست‌کم گرفتن مخاطب
• تکنیک فوق‌العاده پایین انیمیشن
• مخاطب با روایت انیمیشن ارتباط برقرار نمی‌کند

احسان طهماسبی

یکی از جذاب‌ترین و درعین حال عاشقانه‌ترین داستان‌های شاهنامه روایت عشق زال پسر سام و رودابه دختر مهراب کابلی است. اما انیمیشن دو بعدی زال و رودابه به کارگردانی محمدعلی سجادی فراتر از روایت همین داستان با بهره‌گیری از دوبله شیرین و شنیدنی هنرمندان این عرصه نمی‌رود و استفاده از تصاویر نیز کمکی به ارتقای سطح سینمایی این اثر نمی‌کند. از این رو انیمشین چیزی بیشتر از روایت شنیدنی  شاهنامه نیست و مخاطب را در مقابل یک اثر قابل قبول سینمایی قرار نمی‌دهد.

یک نکته از فیلم:

• هرچند پاسخ این سوال واضح و مشخص است اما آیا زال و رودابه توانایی رقابت با بقیه انیمیشن‌های جشنواره را دارد؟

پوستر فیلم زال و رودابه