آنچه درباره فیلم داد می‌دانیم

همه چیز درباره چهل و سومین جشنواره فجر ۱۴۰۳

خلاصه داستان فیلم داد

در خلاصه داستان فیلم داد است: در کانون اصلاح و تربیت نوجوانان، بچه‌هایی که پدر و مادر، یا وثیقه مالی یا ملکی ندارند، برای رفتن به مرخصی باید قسم یاد کنند که بعد از مرخصی به زندان برمی‌گردند. یکی از بچه‌ها حاضر به قسم‌خوردن نیست. روز بعد قاضی با مسئولیت خودش به او مرخصی می‌دهد، با این شرط که بعد از اتمام مرخصی شرافتمندانه به زندان برگردد.

 

نقد و بررسی فوری فیلم داد

نکته: این نقد و نوشته‌ها، نظر کوتاه ولی دست‌اولِ منتقدان و نویسندگان سینمایی است؛ شاید بعدها همه چیز تغییر کند! در ضمن، انتشار آن‌ها -لزوما- به معنای تایید فیلیموشات نیست

سعیده نیک‌اختر

آقای جلیلی شما دیگر چرا؟ واقعا حیف نیست آدم فیلمساز محبوب دوره جوانی‌اش را اینگونه تخریب شده و رو به زوال ببیند؟ ما با فیلم‌های نوجوانانه کانون‌طور شما کلی خاطره داریم و با بخشی از سینمای شما به دنیای سینما علاقمند شده‌ایم. چقدر حیف که باید برای شما در این سن و سال افسوس بخوریم و عمیقا دلمان برایتان بسوزد. چطور سینمای واقع‌گرایانه را با این چرندیات معاوضه کردید؟ تمام این‌ها سوال‌هایی است که امثال من بعد از دیدن داد از خودشان پرسیدند.

ابوالفضل جلیلی که ما می‌شناختیم دلسوز نوجوان‌ها و دغدغه‌هایشان بود و برای آینده‌شان سینه می‌زد. سینماگری بود که در فیلم‌هایش از مشکلات جوانان گره‌گشایی می‌کرد و اصلا نگران سینمای بین‌المللی نبود. حالا زمین و زمان را به هم دوخته که بگوید فیلمی خارج از قاعده ساخته که می‌تواند تصورات منطقی هر ذهن سالمی را بهم بریزد. یک مشت تلخی، سیاهی، بزه و بی اخلاقی را با یک جوان سالم و خوش سیما مخلوط کرده که نشان مان بدهد ما چقدر بدبختیم. بعد داد سخن می رانید که چرا مردم سینما نمی‌آیند؟ خدایی خوب مردمی داریم. مردمی که در تمام این سالها زیر فشار اقتصادی، سیاسی و اجتماعی قد صاف کرده‌اند و برای مشکلات هر روزه‌شان جوک و فکاهی می‌سازند و مدام به همه چیز می‌خندند و هر روز با مشکلات شان در رسانه هایی که دارند کمدی های کوتاه می‌سازند و با همان ها دلخوش اند. مردمی که هنوز با وجود گوشی های هوشمند و دسترسی آسان به اینترنت هنوز پول می‌دهند و به سینما می‌آیند تا فیلم را روی پرده تماشا کنند، را چرا اینقدر دستاویز قرار می‌دهید؟ چرا واقعا چرا باید هزینه کنیم و برای تصاویر بی سر و ته شما وقت صرف کنیم؟

۳ نکته از فیلم:

• امکان و روبرتو هم شد اسم؟
• چرا زمان در دنیای واقعی برای ما نمی چرخد؟
• فیلم نیاز به زیرنویس دارد

محمد تقی‌زاده

داد یکی دیگر از فیلم‌های ابوالفضل جلیلی است که بعید است رنگ پرده بییند و همانند دیگر اثار این فیلمساز که هنوز نمایش عمومی پیدا نکردند، این فیلم ارزان، ساده و خاص بعید است فرصت نمایش در سینماها(بجز هنر و تجربه) پیدا کند.

روایت جلیلی آنقدر ساختارشکنانه و تجربی است که هیچ قاعده و اسلوبی را رعایت نمیکند از این رو شاید برخی سینمادوستان قاعده‌مند از تماشای فیلم احساس خستگی و آن را مخالف شعور و شخصیت خود تصور کنند از سوی دیگر، فضا و لحن داد آنقدر صمیمی، ساده و واقعی است که قطعا طرفداران پرو پاقرصی پیدا کرده و خواهد کرد، بخصوص اینکه فیلم قصد دارد قصه بگوید و فارغ از رسومات تجلل‌گرای سینمای ایران حرکت کند از این رو این میزان سادگی و خلوص جلیلی و داد می تواند باعث همراهی برانگیزی بخشی از این مخاطبان باشد.

جلیلی همچون کیارستمی به سینمای مینیمال و رئال علاقه‌مند است و همواره از نابازیگر به جای بازیگر در فیلم‌هایش استفاده کرده است. در فیلم داد نیز نابازیگران و بازیگران کمتر دیده شده سینما حضور دارند که سبب میشوند از این لحاظ نیز فیلم جزو آثار تجربی و آوانگارد سینمای ایران محسوب شود.

نقدی که به فیلم داد وارد است شاید این باشد که فیلم زیادی دلی و سرسری گرفته شده و در حالی که در برخی اوقات بسیار عمیق و غیرشعاری است و سعی دارد انسانی و مردمی باشد اما در عین حال در لحظاتی تکراری میشود و از تب و تاب میفتد. گویی روایت فیلم در یک مدار دایره‌وار حرکت میکند و مسیر رویا و واقعیت و رئال و سوریالیسم فیلم زیادی کش‌دار و غیردراماتیک میشود تا جایی‌که میشود فیلم را با یک تدوین مجدد دوباره به فیلم بهتر و تحمل‌پذیرتری بدل کرد که این اندازه کشدار نشود.

۳ نکته از فیلم:

• خلوص، سادگی و رئالیسم
• بداهه سازی
• بازی گرفتن از نابازیگران

احسان طهماسبی

داد، استمرار سینمای ابوالفضل جلیلی و رویکرد رئال و به دور از تکلف او در دوران مغموم فیلمسازی چهره‌های شاخص سینمای ایران است. به بیانی دیگر، داد ادامه تلخ و تاسف‌بار دوران فیلمساز مهمی است که گال و دت یعنی دختر را در کارنامه دارد و بعد از سال‌ها دوری از فیلمسازی (حداقل به این شکل مرسوم و جشنواره‌ای) اثری آشفته، پریشان و مغشوش از همان دغدغه‌های همیشگی خود یعنی فقر، بزهکاری و نوجوانی را با خود به همراه دارد.

اثری که بی‌شک در تاریخ سینما ماندگار نخواهد بود و احتمالا حتی رنگ پرده را نیز نخواهد دید و در حد تلاشی کم‌جان برای نمایش رنج طبقه کارگر و نوجوانی تیپا خورده و از همه جا رانده باقی خواهد ماند. اثری که به وضوح منتقد وضعیت اقتصادی و اجتماعی این روزها است و روح اعتراضی را در کالبد کم‌جان خود دارد.

۳ نکته از فیلم:

• دیالوگ درخشان فیلم در راستای شوخی با تغییر مضامین کتابهای درسی جذاب ترین نکته فیلم است
•  امکان قصری هرجا که میرود و هر کار که میکند به در بسته میخورد و سرزنش میشود (راستی چقدر اسم برازنده ای و چقدر روایت آشنایی)
• اصالت همیشه ستودنی است؛ حتی اگر استمراری الکن و ناقص از خود درجه یک باشد. ( این نکته هم برای ابوالفضل جلیلی بود)

 

بازیگران و عوامل فیلم داد

ابوالفضل سلیمی، کاوه دارابی، مسعود امین ناجی، شهاب‌الدین طباطبایی، مهدی ملکی و حسین میرزائیان بازیگران اصلی این فیلم هستند.

نویسنده، کارگردان، فیلمبردار و تدوین: ابوالفضل جلیلی، دستیار کارگردان و صدابردار: حسین نوابی، مدیر تولید: مریم اشرفی، صداگذاری و میکس: میلاد جلیلی، دی‌سی‌پی و مسترینگ: مهرداد سلیمانی و تهیه‌کنندگان: ابوالفضل جلیلی و امیرسیدزاده عوامل فیلم داد هستند.

 

یادداشت ابوالفضل جلیلی، فیلمساز

داد جدیدترین فیلم سینمایی من است که به‌صورت مشترک با آقای امیر سیدزاده تهیه کردیم. در داستان فیلم سعی کرده‌ایم مقوله، وفای به عهد را مدنظر داشته باشیم که امیدوارم موفق شده باشیم.

به شخصه از این فیلم راضی و خوشنودم و امیدوارم بیش از هرچیز، بازیگران فیلمم که به‌نظرم خیلی خوب کار کردند و زحمت کشیدند، دیده شوند. فیلم را هم مثل فیلم‌های قبلی‌ام با یک گروه چهار نفره اما خیلی صمیمی کار کردیم، به همین منظور می‌خواهم در اینجا از فرصت استفاده و از تک تک بچه‌ها تشکر کنم. همچنین از همکاری بسیار صمیمانه مهندس، اصغر بنائی که بسیار ما را یاری داد، سپاسگزاری کنم.

حاشیه‌های فیلم

• ابوالفضل جلیلی رکورددار فیلم‌های توقیفی و اکران نشده در سینمای ایران است. این فیلمساز تقریبا هر فیلمی ساخته اکران نشده.
• او به سبک و سیاق خودش فیلم می‌سازد و در دهه هفتاد کارهایش به چشم می‌آمد اما تکرار خودش در کارهای بعدی موجب شد تا منتقدان هم به او روی خوش نشان ندهند.
• جلیلی در این فیلم مانند سایر آثار قبلی‌اش به مقوله‌های انسانی پرداخته و بیشتر مفهوم وفای به عهد را مدنظر قرار داده است.

 

حرف‌های عوامل فیلم در نشست خبری جشنواره فیلم فجر

ابوالفضل جلیلی | تهیه‌کننده و کارگردان: این فیلم مجوز نمایش ندارد و فعلاً مجوز اکران در جشنواره را دارد و امیدوارم پس از جشنواره هم اکران آن بلامانع باشد. امروز به دلیل مشکلات سیاسی و اجتماعی و… خانواده‌ها از هم منفک شده‌اند، چطور می‌توان وقتی چنین چیزی وجود ندارد در فیلم نمایش داد؟ تمام عوامل من مانند خانواده در کنار من هستند و صرف رابطه کارگردان و بازیگر و یا یکی از عوامل نیست. بسیاری از کارها را برای هم انجام می‌دهیم و تلاش می‌کنیم تا در کار این خانواده را حفظ کنیم. اگر صرفاً کار کارگردانی کنم قطعاً تمرکزم روی کار خود بیشتر می‌شود ولی شاید اگر فرد دیگری کار را تدوین می‌کرد، نتیجه متفاوت می‌شد. ما تلاش کردیم معرفت این مدل آدم‌های در کانون اصلاح و تربیت را نشان دهیم. درواقع خواستیم وفای به عهد این عزیزان را نشان بدهیم.

سید امیر سیدزاده | تهیه‌کننده:  اعتقاد دارم که آقای جلیلی در این فیلم کار هنری و اجتماعی در جهت جلوگیری از چنین مسائلی که باعث بزهکاری نوجوانان می‌شود، انجام داده‌اند. در این کار با سبک و سیاق خود در جهت جلوگیری از بزهکاری نوجوانان قدم برداشته است.

کاوه دارابی | بازیگر: کارهای آقای جلیلی فیلمنامه ندارد و کار کردن با ایشان بسیار سخت ولی دلچسب است. آقای جلیلی واقعاً کار خود را بلد است و اجازه شیطنت به ما نداد. مهم‌ترین شاخصه ابوالفضل جلیلی این است که نمی‌توان او را خرید. جالب است بدانید شخصی آمد تا به ازای پرداخت مبلغ بالایی پول دختر خود را در فیلم ابوالفضل جلیلی بازی دهد؛ ولی او هیچ موقع تن به چنین چیزی نداد.