اکران نوروزی 1401

همه چیز درباره فیلم موقعیت مهدی

هادی حجازی فر بازیگر سینما و تئاتر که با آثار مطرحی همچون ایستاده در غبار در نقش حاج احمد متوسلیان مطرح شد در اولین تجربه کارگردانی فیلم بلندش با موضوع شهید مهدی باکری در جشنواره فیلم فجر حاضر شده است. موقعیت مهدی یک مینی سریال به سفارش تلویزیون است که بنا به تصمیم تهیه کننده و کارگردان قرار است در قالب یک فیلم سینمایی نمایش داده شود و سپس از تلویزیون پخش شود.

همه چیز درباره جشنواره فجر ۱۴۰۰

گفت‌وگو با هادی حجازی فر درباره فیلم موقعیت مهدی

نظرات اولیه منتقدان درباره فیلم موقعیت مهدی هادی حجازی‌فر

سید آریا قریشی

تماشای فیلم موقعیت مهدی نشان می‌دهد که چرا «دسته دختران» فیلم بدی است! آن‌جا فیلمساز با ادعای روایتی تازه از دوران جنگ وارد شده بود، در شخصیت‌پردازی ناتوان بود و درکش از تأثیرگذاری عاطفی بر تماشاگر، استفاده از انفجارهای متوالی بود (آن‌قدر افراطی که تاثیر موقعیت‌های ملتهب و بالقوه تاثیرگذار از بین می‌رفت). اما حجازی‌فر هم می‌داند که تصویرسازی فرآیندی بسیار پیچیده‌تر از ترکاندن بمب و تکان‌دادن مداوم دوربین است و هم می‌داند که باید در میان صحنه‌های هولناک نبرد فرصت تنفس به تماشاگر بدهد.

استراتژی اجرایی حجازی‌فر در مواردی یادآور کار محمدحسین مهدویان در کارهای اولیه‌اش (فیلم «ایستاده در غبار» و به‌خصوص مجموعه «آخرین روزهای زمستان») است اما وقتی این استراتژی متناسب با مسیر حرکت روایت و جنس شخصیت‌پردازی است، نمی‌تواند ایراد اثر محسوب شود. ضمن این که در «موقعیت مهدی» خبری از مستندنمایی‌ها و تکان‌های دوربین کارهای اولیه مهدویان (که البته در آن آثار تمهیدات درستی بودند) نیست و این نشان می‌دهد که حجازی‌فر به‌دنبال تقلید از الگوی بصری کارهای اول مهدویان نبوده است. در مجموع، «موقعیت مهدی» یکی از بهترین فیلم‌های اول چند سال اخیر سینمای ایران است و نشان می‌دهد که حجازی‌فر نه‌تنها در بازیگری و فیلمنامه‌نویسی (آن‌طور که در «آتابای» نشان داده بود) بلکه در کارگردانی هم توانایی‌های قابل‌توجه و قابل تحسینی دارد.

۳ برگزیده از فیلم موقعیت مهدی

  • تعادل در نمایش ابعاد مختلف شخصیت اصلی
  • توانایی تحسین‌برانگیز حجازی‌فر در فضاسازی
  • بازی ژیلا شاهی

 

رضا صائمی

«موقعیت مهدی» گرچه فیلمی بیوگرافی درباره شخصیت مهدی باکری است اما تاکیدش بر موقعیت اوست تا فردیتش. فضا و فضاسازی در «موقعیت مهدی» عنصر قدرتمندی است و فارغ از پرداختن به فضای جنگ و آدمهای جنگ، تصویر دقیق و جزیی نگرانه‌ای از سبک و سیاق زندگی در دهه ۶۰ هم ارائه می‌دهد. به نظر می‌رسد که حجازی فر هم در مقام کارگردان هم به عنوان بازیگر نقش مهدی باکری نخواسته به تصویری اسطوره‌ای از او دست بزند و اتفاقا همین ویژگی بر محبوبت نقش می‌افزاید و شمایل قهرمانی او را تقویت می‌کند. فیلم ساختاری اپیزودیک دارد و در موقعیت‌های مختلف میان صحنه جنگ و زندگی به بازنمایی شخصیت شهید باکری می‌پردازد.

فیلم از ازدواج او شروع می‌شود و با شهادت او به پایان می‌رسد. اما همین ساختار اپیزودیک به تکمیل یک پازل منجر نمی‌شود و به نوعی پراکندگی وعدم انسجام در روایت دامن می‌زند. همین مساله موجب می‌شود که مخاطب حس کند با فقدان داستان مواجه است یا دست کم فیلم خط داستانی مستقیم و روشنی ندارد. هادی جحازی فر بر خلاف نقش‌های مشابه‌اش در فیلم‌های دفاع مقدسی در اینجا بازی درونگرایانه و کنترل شده‌ای دارد و بازی چشمی و در سکوتش بیشتر است. او در مقام کارگردان و نویسنده سعی کرده تا از حضور پررنگ قهرمان قصه در طول داستان بپرهیزد و حتی در چند تا از اپیزودها حضور کوتاهی دارد. با اینکه فیلم به زبان ترکی و با زیرنویس است اما تمرکز مخاطب را از بین نمی‌برد و با قصه و شخصیت‌هایش همراه می‌شود. در واقع فیلم مصداقی از این شعر است که همدلی از همزبانی بهتر است. «موقعیت مهدی» گرچه فیلمی بیوگرافی درباره شخصیت مهدی باکری است اما تاکیدش بر موقعیت اوست تا فردیتش.

۳ برگزیده از فیلم موقعیت مهدی

  • روایت مینمال از جنگ
  • ساختار اپیزودیک قصه
  • بازی درونی و کنترل شده هادی حجازی فر

 

علی نعیمی

موقعیت مهدی یک تلاش نافرجام از هادی حجازی‌فر است برای نشان دادن بخشی از زندگی برادران باکری که دو نفر از آن‌ها در جریان دفاع مقدس به شهادت رسیدند. فیلم از ۵ پرده تشکیل شده است که کمترین پیوستگی را برای شکل گیری یک درام قدرتمند دارا است و از این بابت هیچ‌گونه آشنایی و درک جدیدی به غیر از آن چیزی که تا امروز درباره شهیدان باکری می‌دانیم به مخاطب اضافه نمی‌کند. فیلم‌ساز حتی در بیان خطوط قرمز و گفتن از اختلافات سیاسی آن دوران واهمه دارد و شجاعت و جسارت بیان مستقیم آنچه که باعث شد شهیدان باکری مظلومانه به شهادت برسند را ندارد. فیلم حتی ساختار منسجمی هم ندارد. حجازی‌فر احتمالا تحت تاثیر آثار مهدویان و حضورش در ایستاده در غبار گاهی لحن دراماتیک فیلم را با لحن مستند‌گونه آن ترکیب می‌کند و زاویه دوربین شخصیت مستقل و ایستایی ندارد و از همین رو مخاطب در برخی مقاطع سردرگم می‌شود. اپیزود ممد و خسرو با بازی روح‌الله زمانی هم هیچ کارکرد دراماتیکی در روند داستان ندارد و اساسا معلوم نیست جای این قصه در فضای داستانی زندگی شهیدان باکری چه می‌کند. به نظر می‌رسد حجازی‌فر هنوز برای رسیدن به پختگی در کارگردانی یک اثر فاصله معناداری با مخاطب دارد که شاید در آثار بعدی‌اش بتواند آن را ترمیم کند.

۳ برگزیده از فیلم موقعیت مهدی

  • بازی خوب روح‌الله زمانی
  • سکانس پایانی فیلم و صحنه شهادت مهدی باکری
  • سکانس حضور حمید باکری در سپاه و نوشتن توبه نامه

 

کمال پورکاوه

موقعیت مهدی یکی از تلف شده‌ترین آثار به نمایش در آمده جشنواره چهلم فجر است. فیلمی که مثلا قرار است روایتی جامع از زندگی یکی از مشهورترین شهدای تاریخ ما باشد با از این شاخه به آن شاخه پریدن‌های فیلمساز و وارد کردن شخصیت‌های فرعی که هیچ نقشی در درام اصلی ما بازی نمی‌کنند، کشدار و کسالتبار از آب درآمده است. فیلمساز ما ناتوان از به تصویر کشیدن عشق، با اتکا به دیالوگهای نیم بند می‌خواهد به تماشاگر القا کند که کاراکتر اصلی‌اش یکی از خانواده‌دوست‌ترین و عاشق‌ترین رزمنده‌های دوران دفاع مقدس بوده است (که البته بوده است).

هادی حجازی فر با تلف کردن سوژه نابی که در دست داشته، روایت خاص و تاثیرگذاری از رشادت‌ها و هوشمندی یکی از مهمترین فرماندهان جنگ به ما نمی‌دهد و مدام ما را با شخصیتهای فرعی و ناشناسی روبرو میکند که نه حضورشان ما راتحت تاثیر قرار می‌دهد و نه شهادتشان (نگاه کنید به اپیزود طولانی خسرو و محمد که مشخص نیست تماشاگر وقتی به شخصیت‌های ترسیم شده توسط فیلمساز نزدیک نمی‌شود و هیچ حسی هم نسبت به آن‌ها پیدا نمی‌کند، چرا باید از شهادت آن‌ها گریان شود؟)

ماجرای حمید باکری (برادر مهدی باکری) و توبه نامه امضا کردنش و نحوه شهادتش که خود دستمایه یک درام هیجان‌انگیز به شمار می‌رود، با نگاه گذرا و توریستی فیلمساز هدر رفته به نظر می‌رسد. موقعیت مهدی نه می‌تواند تصویر دقیق و روشنی از شخصیت و کاراکتر یکی از قهرمانهای مهم جنگ به ما بدهد و نه می‌تواند داستان پر کشش و جذابی از روزهای سخت آن روزها را برای ما تعریف کند.

۳ برگزیده از فیلم موقعیت مهدی

  • اجرای ماهرانه سکانس پایانی در زیر آب
  • فیلمبرداری و نورپردازی چشمگیر
  • طراحی صحنه قابل توجه

 

نقد شفاهی احسان ناظم بکایی بر فیلم موقعیت مهدی

نقد شفاهی سیداحسان عمادی بر فیلم موقعیت مهدی

خلاصه داستان موقعیت مهدی (باکری)

داستان «موقعیت مهدی» زندگی شهید مهدی باکری فرمانده لشگر عاشورا از ترک مدیریت شهرداری تا شهادت در قامت فرمانده لشگر عاشورا در عملیات بدر در زمستان ۱۳۶۳ را روایت می‌کند.

 

بازیگران فیلم موقعیت مهدی

هادی حجازی‌فر، ژیلا شاهی، وحید حجازی‌فر، معصومه ربانی‌نیا، وحید آقاپور و روح‌الله زمانی بازیگران موقعیت مهدی به کارگردانی هادی حجازی‌فر هستند.

مدیر فیلمبرداری: وحید ابراهیمی ، تدوین: حسین جمشیدی گوهری، طراح صحنه: امیر زاغری، طراح لباس: بهزاد آقابیگی، طراح گریم: شهرام خلج، صدابردار: مسیح حدپور سراج، موسیقی: مسعود سخاوت دوست، صداگذار: مهران ملکوتی، جلوه های میدانی: ایمان کرمیان، جلوه های بصری: محمد برادران، عکاس: عای نیک رفتار

 

حرف‌های سازندگان در چهلمین جشنواره فیلم فجر

هادی حجازی‌فر کارگردان: نزدیک به دوسال است که درگیر این کار هستیم. دوازده‌بار کار متوقف شد اما بچه‌ها پای کار ماندند. در ابتدا این فیلم به من در جایگاه بازیگر پیشنهاد شد. من پیشنهادی دادم که خودم کار را بسازم و از ما پذیرفتند و قرار شد که هم خودم فیلم را بسازم و هم در آن بازی کنم. از اول هم بنای ما ساخت نسخه‌ای سینمایی بود. خیلی از سکانس‌هایی که شاهد بودید تنها برای نسخه سینمایی کار است و در سریال به شیوه‌ای دیگر فیلمبرداری شده است. باید بگویم که سریال هیچ ارتباطی به کار سینمایی ندارد. از ابتدا تصمیم گرفتیم که تنها در حد اقلام تبلیغاتی مانند تیزر و پوستر کار را تبلیغی کنیم. چون اسم مهدی باکری در این فیلم بود، تصمیم ما طرح‌ریزی محدودیت‌ها در بخش تبلیغات بود. اما در سال‌های آینده اگر با فیلم دیگری حضور پیدا کنم حتما برایش تبلیغ خواهم کرد. در کارگردانی برای خود رویاهایی دارم که تلاش می‌کنم به آن‌ها دست پیدا کنم. میان ژانر آثار تفاوتی برایم‌ وجود ندارد. این فیلم را با قلبم ساختم اما باید بگویم که بسیاری از وقت‌ها زندگی برای ما تصمیم می‌گیرد و این ما نیستیم که انتخاب می‌کنیم. از ابتدا می‌دانستیم که این اثر فیلمی تلخ است و برای همین تصممیم گرفتیم رگه‌هایی از طنز را در اجرا و فیلمنامه که البته بیرون هم نزند در کار وارد کنیم. لشکر ۳۱ عاشورا، لشکر ترک‌ها است که تنها دو نفر از آن‌ها فارس زبان بودند و باورپذیر نبود که آن‌ها با هم فارسی حرف بزنند. البته در سریال با ورود تعدادی شخصیت‌های غیر ترک زبان به لحاظ زبانی در فیلم به توازن می‌رسیم. ما در این فیلم دست به انتخاب زدیم تا مجموعه‌ای از موقعیت‌ها را داشته باشیم که در مجموع آن‌ها با زندگی مهدی باکری و سرنوشت او مواجه شدیم. در این کار فرماندهی او خیلی به قصه نمی‌خورد و درنتیجه به نفع قصه حذف شد.

حبیب والی‌نژاد تهیه‌کننده: نهادهای مختلفی مثل بنیاد فارابی، روایت فتح و بنیاد مستضعفان پیشنهاد مشارکت در ساخت این فیلم را داشتند. البته باید بگویم بنیاد مستضعفان از ابتدای کار بسیار به ما کمک کرد.

 

گفت‌وگو با تهیه کننده فیلم موقعیت مهدی

پوستر فیلم موقعیت‌مهدی

پوستر فیلم بدون قرار قبلی

 

این‌ها را هم بخوانید

نظر شما چیست؟

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه نظرتان را با ما در میان می‌گذارید، خوشحالیم

15 نظر
  1. هموطن می‌نویسد

    خیلی دیر به دیر فیلم هایی می بینیم که از شهدا ساخته می شود من سریال شهید بابایی همان شوق پرواز را دوست داشتم و می دیدم یا فیلمهای جنگی که نشون می دهد ایرانی با غیرت است و نسل جوان باید بفهمد خاک و کشورش خیلی مهمه و نباید زود چمدان به دست بگیرد و از کشورش فرار کند همین کاری که نسل جوان بخصوص تحصیلکرده بسیار انجام می دهند اگر کشور مشکل دارد و اگر جوانها مشکل دارند باید با مقاومت و راهکارهای مختلف و با استفاده از نخبگان حل بشود نه با فرار کردن ما نباید فقط به فکر خودمون باشیم خب وقتی آدمهای دلسوز و از خود گذشته در کشور نمونند و بخواهند کشور را به افراد به افراد خودخواه و بی لیاقت بسپرند دیگه چیزی از ایران عزیزمون نمی ماند .

  2. فاطمیا می‌نویسد

    خیلی عالی بود ولی چون با نسل نوجوان در ارتباط هستم واینها حوصله ی خواندن زیرنویس ندارندبهتر بود دیالوگهای زبان ترکی اش کمتر می شد چون بالاخره ترک زبانها هم همیشه که ترکی حرف نمی زنند اما مثلا وقتی در اداره یا محل کار یا صحنه ی جنگ بودند اگر فارسی حرف می زدند بهتر بود و هنگامی که در محیط خانوادگی یا با اعضای خانواده بود ترکی حرف می زدند بالاخره دیالوگ زبان ترکی را کمتر می کردند بهتر بود . در پایان خواهش می کنم از داستان زندگی دلاورمردان دیگر و شهداء دیگر هم فیلم بسازید .هر شهید یک داستان و روایت شنیدنی و دیدنی دارد که بسیار تاثیر گذار است . ممنون

  3. مصطفی می‌نویسد

    سلام دوست عزیزم ما مشکلی با اینکه فیلم به زبان شیرین ترکی ساخته شده نداریم ، مشکل اینجاست که فیلم های اکشن و جنگی به خاطر صحنه های بصری زیبا و چه بسا سریع نیاز به این داره که بیننده به فیلم توجه کامل بکنه که چیزی رو از دست نده ، من پیشنهاد دارم که یک نسخه از فیلم هم دوبله به زبان فارسی و حتی عربی و انگلیسی بشه که همه بتونن از دیدن این فیلم لذت کامل رو ببرن و نیاز به خواندن زیر نویس نباشه ضمنا ما ایرانی ها همه با هم برادر هستیم و از یک خانواده همه اقوام با هم ازدواج کردن و با هم ادغام شدن ، قومی گرای در کشور ما باید به ملی گرایی تبدیل بشه ، زنده باد تمام اقوام غیور ایران با تمام زبان ها و لحجه های شیرینشون

  4. مسعود می‌نویسد

    هموطنان گرامی موظفم که به اطلاعتون برسانم…
    نیمی از جمعیت کشور پهناور ایران را مردمین ترک نژاد و ترک زبان تشکیل میدهد
    ایران بعد از ترکیه دومین کشور ترک نشین دنیاست
    زین پس فیلمها و سریال های زیادی به زبان شیرین ترکی در این کشور ساخته خواهد شد… لطفا عادت کنید و به هموطنان ترک زبانتان احترام بگذارید همانطور که ما به شما عزیزان غیر ترک زبان همواره محبت و احترام خود را صمیمانه نشان داده ایم
    زنده باد کشور پهناور ایران
    yashasin iran olkesi

  5. Amir می‌نویسد

    به نظر من خیلی بهتر می‌شد اگه به لهجه هم توجه می‌کردن چون تو کل فیلم از لهجه تبریز استفاده کرده بودند ولی درستش این بو که از لهجه مراغه

  6. Amir می‌نویسد

    نمی دونم فقط به چشم من خورد یا نه ولی بیشتر لهجه تبریز استفاده شده تا لهجه اصلی

  7. مارال می‌نویسد

    شما چرا ناراحتی از ترک بودن مهدی باکری؟؟اگه کرد یا لر بود هم همینقدر ناراحت میشدین؟؟

  8. مارال می‌نویسد

    بهترین فیلم .یاشاسین آذربایجان

  9. مارال می‌نویسد

    چرا فیلم کردی و لری و مازندرانی میسازن مشکلی ندارین؟؟اما فیلم ترکی که مربوط ب چهل درصد جمعیت ایران است رو خوشتون نیومد؟؟؟دم هادی حجازی فر گرم که ب زبان شیرین ترکی فیلم ساخت .بله مهدی باکری ترک بوده و باعث افتخاره

  10. احسان می‌نویسد

    اولا ما زبان آذری نداریم توی ایران ، ما ترک زبان داریم ، زبان ترکی گویش های مختلفی داره ، مثل ترکی آذری ، ترکی استانبولی ، ترکمن و اویغور
    دوستانی که بهشون فشار اومده به خاطر ۲۰ میلیون ترک ایران زبان فیلم ترکی هستش میتونن نگاه نکنن ، بعد از ۷۰ سال فکر نمیکردم یک فیلم به زبان ترکی انقدر باعث سوزش هموطنان بشه

  11. ف.ن می‌نویسد

    فیلم تاثیر گذاری بود انتظار چنین فیلم قوی را نداشتم حقیقتش با پیش فرض فیلم معمولی یا ضعیف مثل خیلی فیلم های دیگه رفتیم سینما ولی به شدت غافلگیر شدیم ( نقد هنری را به عهده هنرمندان میگذاریم هرچند فیلم تاثیر گذار مطمئنا تایید هنری نیز می گیرد ) ولی غمی جانکاه در پایان فیلم همراه با حسرت از دست دادن چنین عزیزانی در وجودمون شعله ورشد به امید ایرانی آباد و پاینده . آرزوی موفقیت برای همه عوامل فیلم دارم.

  12. محمدرضادهقانی می‌نویسد

    سلام با کمال سپاس از عوامل سازنده فیلم.عالی وتاثیرگذار بود

  13. مشتاق می‌نویسد

    متاسفم از تعصب آذری های کشورمون که فیلم ساختن تا فریاد بزنن مهدی باکری ترک بوده یعنی چی که ما بجای نگاه کردن فیلم فقط باید زیر نویس میخوندم. خوبی خودتون رو فریاد نزنید بگذارید مردم از شما تعریف کنن . بخدا بقیه ایران هم شهید داشتن

  14. جانباز شیمیایی می‌نویسد

    واقعا حیف از این موضوع بسیار عالی که با ابن فیلم از بین رفت…چرا کارگردان فکر می کند که همه مخاطبان مجنون، حریبه و کیسه ای را می دانند…کاش کارگردان قبل از ساخت حداقل کتاب آشنایی ها را که روایت همرزمان شهید باکری است را مطالعه می کرد، ضمن اینکه در پایان فیلم یک سوال اساسی برای بیننده ایجاد می شود که قایق که مورد اصابت قرار گرفت و همه شهید شدند پس چه کسی آنرا دیده؟ در حالیکه دو تن از رزمندگانی که همان شب موفق به برگشت می شوند هنوز زنده هستند و کاش روایتی از ایشان در متن فیلم می شد.. از طرفی دیگر بسیار بهتر بود که از مکالمات واقعی بیسیم موجود شهید باکری به جای دیالوگ های ناپخته و بسیار مبتدی حجازی فر استقاده می شد…در کل یکی از بهترین موضوعات دفاع مقدس با یک فیلم بسیار خام و ابتدایی هدر رفت

  15. طهورا بهداد می‌نویسد

    سلام و رحمت
    من یک دختر دهه هشتادی هستم . دختری انقلابی از نسل جنگ . دختری که در تک تک لحظات زندگیش شاهد تمام هشت ساله جنگ بوده و عوارضش را با جون و دل حس کرده .
    شاید با خودتون بگین چه جوری اینو میگم ولی فقط دخترای همسنگرای پدرم حرف منو میفهمن.
    القصه خواستم از همینجا یک تشکر کنم. از یک نسل. از جوون هایی که جونشونو دستشون گرفتن و رفتن برای دفاع از ناموسشون
    از نسلی که تک تک این صحنه ها و رفاقتا و معنویت رو ثبت کردن
    از نسلی که قصه ی این نسل رو نوشتن
    و از نسلی که این قصه رو به تصویر کشیدن
    من دختر یک جانباز از تمام نویسندگان و هنرمندان و کارگردانان و خوانندگانی که با هنراشون صحنه های جنگ رو ترسیم میکنن و تلنگرانه نشون میدن شجاعت و معنی غیرت رو تشکر میکنم
    اقای هادی حجازی فر و دوستان موقعیت مهدی ممنونم. برای این شاهکار زیباتون .
    میدونین قشنگی این داستان هشت ساله چیه؟ همه ی سنین از کودک ۵ ساله تا پیرمرد ۹۰ ساله دوسش دارن و افتخار میکنن. قشنگیش اینکه تو سینما یه بچه ۶ ساله با ذوق منتظر بود که فیلم شروع بشه
    من با تک تک لحظات فیلم زندگی کردم و خندیدم و گریه کردم و ممنونم از تیم موقعیت مهدی
    ان شاءالله شهدای باکری شفاعت کننده هممون باشن
    دوستان حمایت
    حمایتتون رو از ما بچه های جنگ داشته باشین
    #پیشنهاد_تماشا
    #تشکر_موقعیت_مهدی
    #دختر_حلبچه
    #جزیره_مجنون